Diſtin. XLV.
13 g
vniuerſuꝫ īquātū ē ordinatū in deū. Sꝫ tn̄ in iſtis ꝯparatiōibꝰ ē ēt ordo duplex. Primo. qꝛ qͣꝫto nobiliori cōparatiōe in deū refert̉ nobiliꝰ ē: ⁊ ſic hūana naͣ ī xp̄o nobiliſſima ē: qꝛ ꝑ vnionē cōparat̉ ad deuꝫ ⁊ poſt btā v̓go de cuiꝰvtero caro dīnitati vnita aſſumpta ē: ⁊ ſic deīceps. Secūdo. qꝛ q̄dā iſtaꝝ ꝯꝑationū ē ẜm reſpectuꝫ tm̄ ſic̄ vniuerſiad finē: ⁊ mr̄is ad filiū. ⁊ iō ex dignitate ꝯꝑatiōis nō pōtſumi iudiciū de re abſolute: vt dicat̉ ꝙ btā v̓gine nō pōtaliꝗd meliꝰ eſſe. Sꝫ ẜm ꝗd: vt dicat̉ ꝙ nō pōt eē meliorismr̄ nec ad maiꝰ bonū ordinatū vniuerſuꝫ. Sꝫ cōꝑatio .ſ.ꝑ vnionē eſt ēt ẜm eē. ⁊ iō iudiciū ſimpl̓r de naͣ vnita ē ẜꝫcōparatiōis bonitatē: vt dicat̉ ꝙ xp̄o hoīe nihil meliꝰ eēpōt: ſꝫ iudiciū qd̓ ē p̄ter hāc ꝯponē eſt ẜm ꝗd tm̄: vt cū diꝙ hūana naͣ ī xp̄o īquātū ē creata pōt aliꝗd eē meliꝰ. ⁊ hͦiō qꝛ naͣ ꝯſiderata p̄ter eē ſuū ē ẜꝫ rōnis acceptionē tm̄.gͦ dd̓m ꝙ qͣꝫuis hūana naͣ ſit dīnitatiAd prim) vnita ī ꝑſona: tn nāe remanēt diſtantes inīfinitū: ⁊ ex hac ꝑte pōt eē aliꝗd meliꝰ hūana naͣ inxp̄o nō ex ꝑte qͣ vnita eſt. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ gr̄a hītual̓ aīexp̄i īfuſa nō ē ſimpl̓r ⁊ ꝑ ſe īfinita: ſꝫ ẜm ꝗd ſic̄ dcm̄ ē. sͣ. ꝙv̓tꝰ ītelligētie eſt īfinita ī fieri: īquātū pōt .ſ. ī īfinitos effectus: ita ⁊ gr̄a xp̄i dr̄ īfinita ẜm ꝗd īquātū pōt in oēs effectꝰ gr̄e: ⁊ ꝑ accn̄s īquātū ꝯcurrit ad ip̄aꝫ vnionē īfiniti boni vt mediū ꝯgruitatis ⁊ ad oꝑōnē xp̄i: q̄ ē īfiniti valorisīquātū ē oꝑatio dīne ꝑſone. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ puritas ītendit̉ ꝑ receſſuꝫ a ꝯͣrio. ⁊ iō pōt aliꝗd creatū īueniri quo nihil puriꝰ eē pōt in rebꝰ creatis ſi nulla ꝯtagiōe pctī īꝗnatū ſit: ⁊ talis fuit puritas btē virginis q̄ a pctō originali ⁊actuali īmunis fuit: fuit tn̄ ſub deo īquātū erat ī ea potētia ad peccādū: ſꝫ bonitas ītēdit̉ ꝑ acceſſuꝫ ad terminuꝫqd̓ in īfinitū diſtat .ſ. ſummū bonū. vn̄ quolꝫ finito bonopōt aliꝗd meliꝰ fieri. ¶ Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ iter āgelos ⁊ deūeſt īfinita diſtantia. vn̄ poſſet d̓s facere ītermedios multos gradus bonitatis. ⁊ iō qͣꝫuis btā v̓go ſit exaltata ſuꝑangelos: qꝛ tn̄ nō vſqꝫ ad eqͣlitatē dei: manet adhuc īfinita diſtātia: ⁊ pōt adhuc aliꝗd mediū eē. ¶ Ad 5ᵐ dd̓m: ꝙbtītudo creata hꝫ quādā īfinitatē ex eo ꝙ ꝯiūgit īfinitobono: in ſe .n. ꝯſiderata cōprehēdit oīa bona ꝑticipabiliahoī. vn̄ ſi naͣe capacitas maior eēt: maior eēt ꝑticipatio ⁊ꝑfectior btītudo: ſicut btītudo vniꝰ ſcī p̄ponit̉ btītudinialteriꝰ. Tn̄ ſciēdū ꝙ Boe. vult ꝙ h̓ diffō eēntial̓r btītudini īcreate ꝯueniat. Alijs aūt ꝑ participationem.¶ Utꝝ deus poſſit facere oē qd̓ olim potuit. IIII.ſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ deꝰ nōO quartu) poſſit nūc facere oē qd̓olim potuit. Potētia .n. dei nō ſe extēdit tm̄ad ſpes: ſꝫ ēt ad īdīdua: qꝛ ipſe facit ⁊ formaꝫ⁊ maͣm: ſꝫ an̄qͣꝫ ſor. eēt potuit ſortē facere. gͦ ⁊ſorte exn̄te pōt ſorteꝫ facere: ſꝫ hͦ fl̓m ē: qꝛ ſic ſub̓a rei eētbis: qd̓ eſt īpol̓e. gͦ nō ꝗcꝗd potuit pōt. ¶ Pͣ. olim potuitdeꝰ nō īcarnari: ſꝫ mō nō pōt nō īcarnatꝰ eē: ſicut nec aliqd̓ p̄teritū nō fuiſſe. gͦ nō ꝗcꝗd oliꝫ potuit mō pōt. ¶ Sidicas: ꝙ ſic̄ potuit olim facere aliꝗd: ita pōt mō feciſſe illud ⁊ hͦ eſt vnū ⁊ idē poſſe. ¶ Contra: qꝛ ſil̓r ille ꝗ excecatus ē pōt mō vidiſſe cū pͥus videre potuerit: ⁊ tn̄ nō dicimus ꝙ ꝗcꝗd potuerit poſſit. gͦ vr̄ ꝙ nec de deo dicēdumſit. ¶ Pͣ. deꝰ ab eterno potuit non p̄deſtinare petrū quēvolūtarie p̄deſtinauit: ſꝫ mō nō pōt eū nō p̄deſtinare: ꝗanō pōt eſſe ꝙ aliquis ſit pͥus p̄deſtinatus: ⁊ poſtea nō predeſtinatus. gͦ nō quicquid potuit poteſt.Sed contra quātitas potētie attendit̉ ẜm multitudinē obiectoꝝ: qꝛ virtualis quantitas diuiditur ſecundum obiecta: ſed potentia dei diminui non poteſt. ergo videtur ꝙ quicquid deus olim potuit ⁊ modo poſſit.
dd̓m ꝙ hͦ ꝙ neget̉ aliqueꝫ poſſe aliReſponde̓o ꝗa pōt ꝯtigere ex duobꝰ: vl̓ ex detectu potētie ſicut ꝗ nō hꝫ potētiā viſiuaꝫ dr̄ nō poſſe videre. Aut ex ꝑte ob̓i qd̓ nō hꝫ rōnē poſſibilis: ſicut hn̄s viſūdr̄ nō poſſe videre ſonū ꝗ nō ē viſibilis. Et pͦ mō nihil dr̄deus nō poſſe: cū ſua potētia ſit ꝑfectiſſima. Sꝫ 2º. mō dr̄nō poſſe q̄dā: ſicut qd̓ idē ſil̓ ſit ⁊ nō ſit. vn̄ magis ꝓpͥe diceret̉ iſta nō poſſe fieri qͣꝫ deū iſta facere nō poſſe. ¶ Simil̓r dd̓m eſt: ꝙ hͦ qd̓ aliꝗs nō poſſit ꝗcꝗd potuit pōt contingere ex duobꝰ: vl̓ qꝛ amittit aliqͣꝫ potētiā quā hēbat: ⁊ſic deo nō competit: īmo hͦ mō ꝓcedit ſol̓o magr̄i in littera: vl̓ ex mutatiōe obiecti qd̓ amittit rōnē poſſibilis quāpͥus hēbat. potentia .n. actiua eſt reſpectu oꝑabilis alicuius. vn̄ qn̄ aliꝗd eſt iā determīatū vt ſit pn̄s in actu vel īp̄teritū trāſijt poſſibilis rōnē amittit. ⁊ iō dr̄ ꝙ deꝰ illudfacere nō pōt: qd̓ ꝗdē eſt eadē res: ſed diuerſis enūciationibus ſign̄ata ꝓpter tempoꝝ diuerſitatem.gͦ dd̓m ꝙ qn̄ iā eſt exn̄s actu amittitAd primu) rōneꝫ poſſibilis fieri. ¶ Et ſil̓r dd̓ꝫ ēad 2ᵐ: ꝙ ꝓcedebat de p̄terito. ¶ Ad 3ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ cū dr̄ aliꝗs pōt feciſſe. hͦ pōt dupl̓r intelligi: vl̓ ita ꝙ p̄teritio ſe teneat ex ꝑte poſſibilis ⁊ ſic nihil ē dictū: qꝛ qd̓ p̄terituꝫ eſtpoſſibilis rōnē amittit: vel qd̓ ītelligat̉ circa exituꝫ poſſibilis a potētia: ⁊ ſic dr̄ d̓s pōt feciſſe hͦ vel illud: qꝛ hꝫ potētiā qͣ hͦ fecit. Sꝫ hͦ ceco ꝯuenit. nō .n. hꝫ potētiā qͣ qn̄qꝫ vidit. vn̄ nulloº veꝝ eſt ꝙ cecꝰ poſſit vidiſſe. ¶ Ad 4dd̓m: ꝙ actꝰ p̄deſtinatiōis eternitate mēſurat̉ ⁊ nō in p̄teritū trāſit. ⁊ iō ſemꝑ eodē mō poſſibilis rōnē hꝫ īquātū ēex liberalitate volūtatis dīne: ſꝫ ex ꝑte effectus in p̄teritum trāſit ⁊ ẜm hͦ poſſibilis rōnē amittit. ¶ Ad 5ᵐ etiaꝫ¶ Expoſitio textus.pꝫ rn̄ſio ex dictis.poſſit mō incarnari ⁊cͣ.) vr̄¶ Icet non hene falſuꝫ: qꝛ ſicut filiuscarnē aſſumpſit: ita ⁊ pr̄ potuit ⁊ pōt carnemaſſumere: vt ī 3º. dr̄. gͦ vr̄ ꝙ ēt poſſit nunc īcarnari. ¶ Ad qd̓ dd̓m ꝙ magr̄ ītelligit d̓ eadēnumero incarnatione que olim facta eſt. Sienim modo incarnaretur: non eſſet ideꝫ incarnari numero: ſed alia incarnatio.¶ De volūtate dei q̄ eēntia dei vna ē ⁊ eterna:⁊ de ſignis eius. ¶ Diſtinctio. XLV.Am de volūtate dei aliquid ꝓ ſenſus nr̄i ībecillitate dd̓m eſt. Sciēduꝫ eſt gͦ: qꝛ volūtas ſiue volēs dedeo ẜm eēntiā dr̄. Nō ē .n. ei aliudvelle ⁊ aliud eſſe: ſꝫ oīno idē. Et ſicut idē eſt ei eē bonū qd̓ eſſe deū: ita ideꝫ eſt eieſſe volentē qd̓ eē deū. Nā volūtas qͣ ſemꝑ volēs ē: nō affectꝰ vel motꝰ ē ꝗ ī deū cadere nō valet: ſꝫ dīna vſia qͣ volēs eſt deꝰ ⁊ huiuſmodi.¶ Ꝙ licet ideꝫ ſit deo velle qd̓ eē nō tn̄ pōt dicideus eſſe oīa que vult.T licꝫ idē ſit deo velle qd̓ eſſe: nō taUmē dd̓m eſt deū eſſe oīa q̄ vult. Qd̓Iꝗdā d̓ dei volūtate n̄ recte ſentiētes:nobis obijciūt dicētes. Si idē ē deovelle qd̓ eſſe. gͦ cū dicimus deuꝫ velle oīa q̄ facit: dicimus eū eē oīa q̄ facit: alioꝗn nō ibi illoꝟbo idē ſignificat̉: qd̓ ſignificat̉ hoc ꝟbo eſſe:cū de deo dr̄. Et ſi ita eſt: non ſemꝑ dr̄ de deo