Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XLIIII.Queſtio. I.

ſed etiā ex ordine ſapīe diſponentis: q̄ diuerſas capacitates rebꝰ tribuit: ꝗbus poſtmodū ẜm ꝓuidētiā ſuaꝫ donaſua largit̉: que ꝓ diuerſitate capacitatuꝫ a deo ordinatarum diuerſimode a diuerſis participātur. Ad alia pꝫreſponſio per ea que dicta ſunt. Utꝝ deus potuerit facere vniuerſuꝫ melius. II.D ſecundu) ſuꝫ ōs meliꝰ facere nonſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ vniuerpotuerit: qꝛ ẜm Aug. ſunt bona q̄ ꝯdidit d̓s ētſingula: ſil̓ aūt oīa valde bona: ſꝫ eo ꝙ ē ſuꝑlatiue bonuꝫ nihil meliꝰ eē pōt. gͦ vniuerſo nihilmeliꝰ eē pōt. Pͣ. vniuerſuꝫ īcludit oē bonū: ſꝫ nihil poteſt eē oī bono meliꝰ. gͦ d̓s nō potuit vniuerſuꝫ melius facere. Pͣ. ẜꝫ Diony. bonū ⁊ meliꝰ īuenit̉ in rebꝰ ẜm ꝙdam participāt pl̓es de bonitatibꝰ dīnis qͣꝫ alie ſicut ea q̄vniunt p̄ferunt̉ exn̄tibꝰ tm̄: ⁊ ſic deīceps: ſed oēs ꝑfectiones diuīe creature cōicabiles creaturis aliꝗbus cōicateſunt. gͦ vr̄ ꝙ vniuerſuꝫ meliꝰ eſſe nō poſſit. Pͣ. quantoaliꝗd magis eſt ordinatū meliꝰ eſt. vn̄ ⁊ malū diffinit̉ abAugu. ꝑ pͥuationē ordinis: ſꝫ in vniuerſo nihil eſt īordinatum: cū ⁊ ipſuꝫ malū ordinatū ſit a deo: vt ſupra dcm̄ eſt.ergo vr̄ ꝙ vniuerſuꝫ melius eſſe nō poſſit.Sed contraẜᵐ ph̓m albiꝰ ē qd̓ eſt nigro impermixtiꝰ. gͦ ēt meliꝰ ē qd̓ ē imꝑmixtimalo: ſꝫ d̓s potuit facere vniuerſuꝫ ī quo nihil mali eēt. gͦcū in hoc vniuerſo multa ſint mala: vr̄ ꝙ d̓s vniuerſummeliꝰ facere potuerit. Pͣ. ſi maiori eqͣle addat̉ totumfiet maiꝰ. gͦ ⁊ ſi meliori meliꝰ addat̉ totū fiet meliꝰ: ſꝫ angelus eſt melior qͣꝫ lapis. gͦ duo angeli ſunt aliꝗd meliusqͣꝫ angelus ⁊ lapis. gͦ ⁊ ſi quelibꝫ ꝑs vniuerſi eēt angelusvniuerſuꝫ multo meliꝰ eēt. hͦ aūt d̓s potuit facere. gͦ ⁊c̄.Reſpōdeo yniuerſi ꝯſiſtit ī dupliciordīe .ſ. ī ord.dd̓m: ꝙ ẜm ph̓m in. ii. metaph̓. bonune ꝑtiū vniuerſi adīuicē ⁊ ī ordīe totiꝰ vniuerſi ad finēeſt ipſe d̓s: ſic̄ ēt ē in exercitu ordo ꝑtiū exercitꝰ adinuiceẜm diuerſa officia: ⁊ ē ordo ad bonū ducis qd̓ ē victoria⁊ h̓ ordo eſt p̄cipuus ꝑꝑ quē eſt pͥmus ordo. Accipiēdobonū ordīs ꝗ eſt in ꝑtibꝰ vniuerſi adīuicē pōt ꝯſiderari:vel qͣꝫtū ad ꝑtes ipſas ordīatas vel qͣꝫtū ad ordinē ꝑtiuꝫ.Si qͣꝫtū ad ꝑtes ipſas tūc pōt ītelligi vniuerſuꝫ fieri melius. Uel ꝑ additionē pl̓iuꝫ ꝑtiū vt .ſ. crearent̉ multe alieſpēs ⁊ īplerent̉ ml̓ti gradus bonitatis ꝗ pn̄t eē: cū ēt īterſummā creaturā ⁊ deū īfinita diſtātia ſit ⁊ ſic d̓s meliusvniuerſum facere potuiſſꝫ ⁊ poſſet: ſꝫ illud vniuerſum ſehēret ad hͦ: ſicut totū ad ꝑtē: ⁊ ſic nec penitꝰ eſſet idē necpenitꝰ diuerſuꝫ: ⁊ h̓ additio bonitatis eēt ꝑ modū qͣꝫtitatis īdiſcrete. Uel pōt ītelligi fieri meliꝰ qͣſi ītēſiue: quaſimutatis oībꝰ partibꝰ eiꝰ in meliꝰ: qꝛ ſi aliq̄ ꝑtes meliorarent̉ alijs nō melioratis nō eſſet tāta bonitas ordīs: ſicutpꝫ ī cythara: cuiꝰ ſi oēs chorde meliorāt̉ fit dulcior armonia: ſꝫ ꝗbuſdā tm̄ melioratis fit diſſonantia. Hec aūt melioratio oīum partiū vel pōt ītelligi ẜm bonitatē accidētalē: ⁊ ſic poſſet eſſe talis melioratio a deo manētibꝰ eiſdem partibꝰ ⁊ eodē vniuerſo: vel ẜm bonitatē eēntialeꝫ:⁊ ſic ēt eſſet deo poſſibilis ꝗ īfinitas alias ſpēs cōdere poteſt: ſꝫ ſic nō eēt eedē partes. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec idē vniuerſuꝫ:vt ex p̄dictis pꝫ. Si aūt accipiat ipſe ordo partiū: ſic nonpōt eſſe melior ꝑ modū quātitatis diſcrete niſi fieret additio in partibꝰ vniuerſi: qꝛ in vniuerſo nihil eſt īordinatū: ſꝫ ītēſiue poſſet eē melior manētibꝰ eiſdē ꝑtibꝰ quātūad ordinē qui ſequit̉ bonitatē accn̄talē. quāto .n. aliꝗd inmaiꝰ bonū redūdat tāto ordo melior eſt: ſꝫ ordo ꝗ ſequit̉bonitateꝫ eſſentialem nō poſſꝫ eſſe melior niſi fierēt aliepartes ⁊ aliud vniuerſuꝫ. Sil̓r ordo ꝗ eſt ad finē pōt ꝯſiderari ex parte ipſiꝰ finis: ⁊ ſic nō poſſet eē melior: vt .ſ. in

meliorē finē vniuerſum ordinaret̉: ſicut deo nihil meliꝰeſſe pōt: vel quātū ad ipſum ordinē: ⁊ ſic ẜm ꝙ creſceretbonitas partiū vniuerſi: ⁊ ordo eaꝝ adīuicē: poſſꝫ meliorari ordo in finē: ex eo ꝙ ꝓpinquius ad fineꝫ ſe haberēt:quāto ſimilitudinem diuine bonitatis magis conſequerentur que eſt omnium finis.Ad primumᵍoᵉª ᵐ Augu. loquit̉ de ordīe vniuerſi ſuppoſita naͣ eadē taliū ꝑtiuꝫqꝛ ſic melior ordo eē nō potuit: vt dcm̄ eſt. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ:ꝙ nos nō loquimur de vniuerſo quātū ad hoc nomē: ſedquātuꝫ ad hac rem q̄ mō vniuerſuꝫ dr̄: in quo quāuis oēqd̓ actu bonū eſt ꝯtineat̉: nō tn̄ omne bonū qd̓ deus pōtfacere. Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ ꝑticipādi eādē ꝑfectionē dīnaꝫſunt multi modi: ſicut ſapīe dīne participatio eſt in ītellectualibꝰ ſub̓ijs aliter ⁊ aliter in rōnabilibꝰ .ſ. hoībus ⁊ ētvſqꝫ ad bruta ſe extēdit que ſenſitiuā cognitionē habētqͣꝫuis gͦ oēs ꝑfectiōes forte creature cōicabiles ſint creature cōicate: nō tn̄ ẜm oēm modū quo pn̄t a creatura ꝑticipari. Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ quāuis ordo vniuerſi nō poſſiteſſe melior ex hoc ꝙ pl̓es partes huiꝰ vniuerſi ſint ordinate: poſſet tn̄ eē melior ſi ad meliꝰ bonū: ſicut ad finē ꝓximū ordinaret̉: qd̓ ꝯtingeret ſi meliores partes vniuerſi fierēt: vt dcm̄ eſt. Ad 5ᵐ dd̓m: ꝙ vniuerſuꝫ in quo nihil mali eēt nō eſſet tāte bonitatis quāte hͦ vniuerſuꝫ: qꝛnō eēt tot bone naͣe in illo ſicut in iſto: in quo ſunt q̄daꝫnaͣe bone: ꝗbus nō adiūgit̉ malū: ⁊ q̄dā quibꝰ adiungit̉: ⁊eſt meliꝰ in vtraſqꝫ naturas eē qͣꝫ alteras tm̄. Ad 6ᵐ dicendū: ꝙ quāuis angelus abſolute ſit melior qͣꝫ lapis: tamē vtraqꝫ naͣ eſt melior qͣꝫ altera tm̄. ⁊ iō meliꝰ ē vniuerſuꝫ in quo ſunt angeli ⁊ alie res qͣꝫ vbi eēt angeli tm̄: ꝗaꝑfectio vniuerſi attēdit̉ eſſentialiter ẜm diuerſitateꝫ naturaruꝫ ꝗbus implent̉ diuerſi gradus bonitatis ⁊ nō ẜmmultiplicationem indiuiduoꝝ in vna natura. Utrum deus potuerit facere humanitatem chriſti(meliorem qͣꝫ ſit.III.ſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ humaniD tertluꝰ) tate xp̄i deꝰ meliorē facere nō potuerit qͣꝫ ſit. tāto .n. vnūqd̓qꝫ meliuseſt quāto deo ꝓpinꝗus: ſed nullū creatū pōteſſe in deo propinꝗus qͣꝫ qd̓ vnit̉ ſibi vnitateꝑſone: ſicut humana naͣ in xp̄o. gͦ vr̄ ꝙ nihil ea melius facere potuerit deꝰ. Pͣ. infinito nō pōt eē aliꝗd maiꝰ: ſꝫbonitas aīe xp̄i eſt īfinita: qꝛ datꝰ eſt ei ſpūs nō ad mēſuram. Io. 3. gͦ nihil ea meliꝰ fieri pōt. Itē vr̄ ꝙ nec beata v̓gine: qꝛ ẜm Anſ. decuit vt virgo quā deꝰ vnigenito filio ſuo p̄parauit ī matrē ea puritate niteret qͣ maior ſubdeo neꝗt ītelligi: ſed nihil pōt d̓s facere qd̓ ſibi in bonitate vel puritate equet̉. gͦ vr̄ ꝙ nihil melius beata virginefacere poſſit. Pͣ. ẜm Aug. in li. ꝯfeſ. angl̓s factꝰ eſt ꝓpedeū: ſꝫ btā v̓go exaltata ē ēt ſuꝑ choros angeloꝝ: ſic̄ Hieronymꝰ tradit ⁊ eccl̓ia d̓ ipſa cātat. gͦ nihil ea deo ꝓximiꝰeē p̄t: ⁊ ita nec meliꝰ. Itē vr̄ ꝙ nec btītudīe creata: ꝗaẜm Boe. btītudo ē ſtatꝰ oīuꝫ bonoꝝ ꝯgregatōe ꝑfectꝰ: ſꝫoī bono nihil pōt eē meliꝰ. gͦ nec beatitudine creata.Sed cōtrabonū īcreatū oē creatū bonū in īfinitūexcellit: ſꝫ īter īfinite diſtātia pn̄t eē ml̓ta media. gͦ qͦlꝫ bono creato pōt d̓s ml̓ta meliora facere.dd̓m: ꝙ ſicut quolꝫ bono creato: eoReſponde̓O ꝙͣ finitū ē pōt aliꝗd meliꝰ eē:. itabono īcreato eo ꝙ īfinitū ē nihil meliꝰ eē pōt. Et iō bonitascreature dupl̓r ꝯſiderari pōt: aut q̄ ē ipſiꝰ in ſe abſolute: ⁊ſic qͣlibꝫ creatura pōt eē aliꝗd meliꝰ. Aut ꝑ ꝯpōnē ad bonū īcreatū: ⁊ ſic dignitas creature recipit qͣꝫdā īfinitateꝫex īfinito cui cōparat̉ ſicut hūana naͣ īquātū ē vnita d̓o:⁊ btā v̓go īquātū ē mater dei: ⁊ gr̄a īquātuꝫ ꝯiūgit deo: ⁊