Diſtin. XLIIII.

⁊ ideo nec cōtra iuſtitiā faceret nec iniuſte. ¶ Et ꝑ hͦ pꝫrn̄ſio ad 2ᵐ. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ quāuis volūtas dei ſit immutabilis determinata ad iuſtitiā: tamē ordo iuſtitie nōeſt determinatꝰ ad hanc rē: vel ad illā. vn̄ non ſequit̉ qd̓ex neceſſitate iuſtitie hͦ vel illud faciat. ¶ Ad 4ᵐ dd̓ꝫ ꝙiuſtitia dr̄ dupl̓r de deo. Uno modo retributio pro meritis. ⁊ hͦ rn̄det iuſtitie cuilibet ſpāliter dicte: ⁊ qꝛ hoc attēdit equalitatē ⁊ ordinē ex ꝑte ipſarū rerū: ideo deus hāciuſtitiam qn̄qꝫ p̄termittit ⁊ ẜm miſericordiā ꝓcedit opꝰeius. Alio modo dicit̉ iuſtitia decentia diuine bonitatis.cui reſpōdet in politicis iuſtitia cōiter dicta: que eſt cōisvirtus ẜm ph̓m in. 5. ethi. ⁊ qꝛ hͦ reſpicit ordineꝫ ex parteipſius dei: ideo p̄ter hāc deus nunqͣꝫ facit nec facere pōt.nihil enī pōt facere qd̓ ipſuꝫ nō deceat. ⁊ huic iuſtitie nōrepugnat liberalitas qua alicui cōfert̉ id qd̓ ſibi debituꝫnon eſt: ⁊ hͦ eſt dei miſericordia: qua etiā peccatoribꝰ dignis morte gr̄aꝫ īfundit vt digni ſint vita. ⁊ ſic ponit aliūordinē in re ipſa: vt .ſ. qd̓ ex culpa ordinabat̉ ad penā: exgratia ordinet̉ ad gloriaꝫ. ¶ Ad ꝗntū dd̓m ꝙ ideꝫ eſt deCraiano qui forte poſt. ccc. annos ſuſcitatꝰ eſt: ⁊ de alijsqui poſt vnuꝫ diē ſuſcitati ſunt. de omnibꝰ eniꝫ dicendūeſt ꝙ non finaliter dānati erant. p̄ſciebat enī deꝰ eos ſanctorum precibꝰ a penis liberandos ⁊ vite reſtituēdos: etſic ex liberalitate bonitatis ſue eis veniā contulit qͣꝫuiseternā penā meruiſſent. nō enī eſt ſil̓e de ipſo in quē ſolūpeccat̉ ⁊ de alio iudice. vn̄ et deꝰ libere remittere pōt ſine vllius offenſa. Nō alius iudex ꝗ punire habꝫ culpamin alium vel in rē publicā vel in deū cōmiſſaꝫ. vn̄ ⁊ penālicite remittere nō pōt. ¶ Ad ſextū dd̓m ꝙ dicit̉ deꝰ nōpoſſe iniuſte facere nō ꝓpter iuſtitie ſue ꝯtrarietateꝫ adſuam potētiā: ſed ꝓpter iuſtitie incōpoſſibilitatē. Hic .n.duo ſūt īcōpoſſibilia ꝙ d̓s aliꝗd faciat ⁊ illd̓ iuſtū nō ſit.¶ His aūt reſpondemꝰ ⁊c̄.) Sol̓o magiſtri in hͦ conſiſtitꝙ cum dicit̉ deus nō pōt facere niſi qd̓ iuſtū eſt. hͦ qd̓ dico iuſtū pōt intelligi pus cōiungi cū hͦ verbo eſt. a quo reſtringit̉ ad ſtādū pro pn̄tibꝰ: qͣꝫ cū hͦ v̓bo pōt: ⁊ ſic falſa ē.Eſt enī ſenſus deus nō pōt facere niſi id qd̓ modo iuſtuꝫeſt: qd̓ falſuꝫ eſt. Pōt eniꝫ facere quedā que modo nihilſunt. Uel pōt pͥus intelligi cōiungi cū hͦ verbo pōt hn̄teviꝫ ampliādi qͣꝫ cū hͦ v̓bo eſt. Et in hͦ ſenſu eſt vera: qꝛ ſichͦ nomē iuſtuꝫ ſupponit pro pn̄ti confuſo non ẜm aliqd̓determinatū tp̄s. Et eſt ſenſus. deus non pōt ſeruare aliquid qd̓ nō eſt iuſtuꝫ in quocūqꝫ tꝑe ponat̉ ab eo factū: ⁊per modū iſtū ſoluunt̉ omnes obiectiones.¶ An deus poſſit facere aliquid melius qͣꝫ fa¶ Diſtinctio.XLIIII.cit.Unē illud reſtat diſcutiendū: vtꝝmelius aliꝗd poſſit facere qͣꝫ facit?Solent eniꝫ illi ſcrutatores dicere: ꝙ ea q̄ facit deus nō pōt melioMra facere: qꝛ ſi poſſet facere ⁊ nō faceret: īuidus eēt ⁊ nō ſūme bonꝰ. Et hoc ex ſimili aſtruere conāt̉. Ait. n. Aug. in lib. lxxxiij.q. Deꝰ quē genuit: cū meliorē ſe generare nonpotuit: nihil enim deo melius: debuit equalē.Si enim voluit ⁊ nō potuit: infirmus eſt. Sipotuit ⁊ noluit: īuidus. Ex quo cōficit̉ equalēgenuiſſe filiū. A ſimili volūt dicere ꝙ ſi poteſtdeus reꝫ meliorē facere qͣꝫ facit: īuidus ē. Sꝫnō valet hꝰ ſimilitudīs īductio: qꝛ filiū genuitde ſub̓a ſua. Ideoqꝫ ſi poſſet gignere equalē ⁊

nō gigneret: īuidus eēt: alia ꝟo que nō de ſubſtantia ſua facit: meliora facere poteſt.¶ Queſtio qua illi artantur.Erū hic ab eis reſponderi depoſco:cur dicūt rem aliquā ſiue etiā rerumvniuerſitatē in qua maior ꝯſūmatioexpreſſa eſt: nō poſſe eē melioreꝫ qͣꝫeſt: ſiue ideo qꝛ ſūme bona eſt: ita vtnulla oīno boni perfectio ei deſit: ſiue ideo qꝛmaius bonū qd̓ ei deeſt capere ipſa nō valeat.Sed ſi ita ſūme bona dicit: vt nulla ei ꝑfectioboni deſit: iam creatura creatori equat. Si vero iam nō pōt melior eē: qꝛ bonuꝫ amplius qd̓ei deeſt capere ipſa nō valet: iam hoc ip̄m nonpoſſe d̓fectiōis eſt: nō cōſummatiōis: ⁊ poteſteſſe melior ſi fiat capax melioris boni: qd̓ ipſepōt ꝗ eam fecit. Pōt ergo deꝰ meliorē facereqͣꝫ facit. Vnde Aug. ſuꝑ Gen̄. Talem potuitdeꝰ hoīem feciſſe: ꝗ nec peccare poſſet nec vellet: ⁊ ſi talē feciſſet: quis dubitat eū melioremfuiſſe? Ex p̄dcīs cōſtat ꝙ pōt deꝰ ⁊ alia facereqͣꝫ facit: ⁊ qͥ facit meliora ea facere qͣꝫ facit.¶ Vtꝝ alio vl̓ meliori mō poſſit facere qͣꝫ fac̄.Oſt hec cōſiderādū eſt vtꝝ alio mōvel meliori qͣꝫ facit poſſit ea facere q̄Ifacit? Si modus oꝑatiōis ad ſapiēUltiam opificis referat̉: nec aliꝰ nec melior modus eē pōt. Nō enī pōt facere aliꝗd aliter vel melius qͣꝫ facit: id eſt alia ſapiētia vl̓ maiori ſapiētia. Nihil .n. ſapiētius pōt facere qͣꝫ facit. Si vero referat̉ modus ad rē ip̄am qua facit deus: dicimꝰ: qꝛ ⁊ alius ⁊ melior pōt eē modus. Et ẜm hoc cōcedi pōt: qꝛ ea q̄ facit p̄t facere melius ⁊ aliter qͣꝫ facit: qꝛ pōt ꝗbuſdā meliorē modū exiſtēdi p̄ſtare ⁊ ꝗbuſdā aliū. Un̄Aug. in. xiij. lib. de tri. dicit. Ꝙ fuit ⁊ alius modus noſtre liberatiōis poſſibilis deo: ꝗ oīa poteſt: ſed nll̓s alius noſtre miſerie ſanande fuit̉cōueniētior. Pōt ergo deus eoꝝ q̄ facit q̄damalio modo meliori: quedā alio modo eque bono: q̄dā etiā minꝰ bono facere qͣꝫ facit. Vt tamen modus referat̉ ad qͣlitatē operis .i. creature nō ad ſapiētia creatoris.¶ Utꝝ deꝰ ſemꝑ poſſit oē qd̓ olim potuit.Reterea queri ſolet vtꝝ deꝰ ſemꝑ poſſit omne qd̓ olim potuit? Qd̓ quibuſdam nō videt̉ dicētibꝰ. Potuit deusīcarnari: ⁊ potuit mori: ⁊ reſurgere ⁊alia huiuſmodi q̄ mō non pōt. Potuit ergo q̄modo nō pōt: ⁊ ita habuit potētiā quā modonon habet. vn̄ videt̉ potētia eius īminuta. Adqd̓ dicimꝰ: qꝛ ſicut omnia ſemꝑ ſcit q̄ aliquā-