Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XLIII.Queſtio. II.

136

eſt operari per nec̄itatē naͣe. gͦ deꝰ per neceſſitatē naͣe operat̉. Pͣ. oē agēs per eēntiam ſuā: agit ꝑ nec̄itatē naͣe: qꝛqd̓ cōſequit̉ ad eēntiā alicuiꝰ rei inqͣꝫtū ē eēntia necͣio abipſo cōſequit̉ ſi eē ponat̉: ſꝫ deus agit per eēntiaꝫ ſuā cuꝫſit pͥmū agēs. vt ibidē etiaꝫ Diony. dicit. gͦ vr̄ agere ex neceſſitate naͣe. Pͣ. ſicut d̓s ꝑ ſe ē bonꝰ: ita ēt ⁊ per ſe neceſſariuꝫ: cum oīa ab ipſo necitatē habeāt: ⁊ oē qd̓ eſt peraliud reducit̉ ad id qd̓ ē per ſe: ſꝫ in ꝑ ſe bono nihil ē niſibonū. gͦ ēt in deo ꝑ ſe neceſſario nihil ē niſi neceſſariuꝫ: ⁊ita oꝑatio eiꝰ neceſſaria ē ⁊ ex neceſſitate oꝑat̉. Pͣ. impoſſibile ē cām neceſſarij nō eē neceſſariaꝫ ſed oīa enticreant̉ per oꝑationē dīnā: ſi igit̉ nō eēt necͣia nihil in mudo eēt necͣiuꝫ: ſed totū cōtingēs. hͦ aūt eſt falſum ⁊ ꝯͣ ſenſum ⁊ oēm ſcīam. gͦ vr̄ ꝙ d̓s ex neceſſitate oꝑet̉.Sed contra eſt niſi vnū: qꝛ ẜm ph̓m idē ſemꝑ faab vno ẜꝫ neceſſitatē naͣe oꝑante nōcit idē. gͦ ſi d̓s eēt agēs per nec̄itatē naͣe ab ipſo nō eēt niſivnū īmediate: ⁊ ab ipſo vno eēt alid̓ vl̓ alia: ⁊ ſic deīcepshͦ aūt ē falſum ⁊ ꝯͣ fidē q̄ deū oīuꝫ entiū creatorē cōfitet̉⁊ nullum aliuꝫ creatorē eē. gͦ nō agit ex nec̄itate nature Pͣ. oīs agēs per nec̄itatē naͣe ꝓducit eſſcm̄ coeuū ſibiniſi īpediat: ſꝫ v̓tus dei q̄ īfinita eſt īpediri non pōt. Si gͦres ex nec̄itate naͣe ageret mundū ſibi coeternū creaſſetqd̓ ēt cōtra fidē eſt: nō gͦ agit ꝑ neceſſitatē nature.Reſpondeo ēintētū vel ordinatū ad finē: vl̓ nō.dd̓m ꝙ oē qd̓ eſt ex nec̄itate naͣe velEt ſi ꝗdē nō ē ītētūⁱ vel ordinatuꝫ ad finē erit caſu: qꝛ caſus nihil aliud ē qͣꝫ naͣ agēs p̄ter intētionē: vt in. 2. phy. dr̄⁊ ſic mōſtra in naͣ fiūt ex nec̄itate naͣe ꝑticularis hꝰ īdiuidui: qͣꝫuis ſit ordinata in finē a naͣ vl̓i. vt corruptio vniusſit gnaͣtio alteriꝰ: ſic aūt non pōt eē ꝙ d̓s agat ex nec̄itatenaͣe: qꝛ ſeq̄ret̉ ꝙ oīa caſu ꝯtingerēt: quaſi ea q̄ accidūt exnec̄itate maͣe: ⁊ ꝙ nulla naͣ ītēderet finē: qd̓ ē ꝯͣ ph̓m in 2ºphy. Nō .n. ītēdit naͣ creata finē niſi inqͣꝫtū a ſua cā ē ordinata. Si aūt ē ordinatū ad finē: oꝫ ꝙ hͦ ſit vel ab alio ordinante ſeꝑato: vl̓ ab ordināte cōiuncto. Ab ordināte ſeparato oꝑones naͣe q̄ ad finē certitudinal̓r tēdūt in finēilluꝫ ex ꝓuiſione ⁊ ordinatiōe alicuiꝰ cāe ſic ordinantis.Un̄ themiſtiꝰ dicit ꝙ naͣ agit qͣſi eēt mota ex cauſis ſuperioribꝰ .i. inqͣꝫtū ē in ea ꝗdē īſtinctꝰ ab ordinatiōe ſub̓aruꝫ ſeꝑataꝝ. Sic ēt nō pōt eē ꝙ illud qd̓ ē a deo ſit hͦ moordinatū in finē: qꝛ ſic oporteret aliꝗd pͥus d̓o eē: ex cuidirectiōe ⁊ ordinatiōe ſuū opus ītēderet ⁊ ꝯſeq̄ret finēRelinquit̉ gͦ ꝙ ea q̄ agunt̉ v̓tute naͣe ſue ſint ordīata infinē ab ordināte cōiūcto ipſi agēti: qd̓ ē ſapīa eiꝰ: ⁊ ita eaq̄ agunt̉ ab ipſo ꝓcedūt ordīe ſapīe eiꝰ. ⁊ ꝑ ꝯn̄s volūtateipſiꝰ: ꝗ amat hūc ordinē: ⁊ nō ex nec̄itate naͣe: ⁊ hͦ p̄cipueapparet in diſpōne celoꝝ in ꝗbꝰ multa ſūt: vt nūerus ſtellaruꝫ ⁊ diſtātia eaꝝ ⁊ qͣꝫtitas orbiū ⁊ ho: de ꝗbꝰ nulla pōtratio aſſignari niſi ex ordine ſapīe ꝯditoris: quāuis fortealicuiꝰ diuerſitatis q̄ ē in gnaͣbilibus ⁊ corporalibus poſſit rō aſſignari ex diuerſitate maͣe: ⁊ ꝓpter hͦ dn̄s frequēter in ſcripturis in oſtēſionē dīnitatis ſue remittit ad cōſideratōeꝫ celoꝝ. vt Iſa. xl. leuate ī celū oculos vr̄os ⁊c̄.Ad primum gͦᵈᵈꝫ ꝙ Dio. nō ītēdit aſſignare cōueniētiā bonitatis dīne ad ſolē viſibilē qͣꝫtū ad nec̄itatē agēdi: ſꝫ qͣꝫtuꝫ ad vl̓itatē cauſandiqd̓ pꝫ ex hͦ ꝙ ꝯtinuo on̄dit radios dīne bonitatis vſqꝫ acvltima entiū diffundi. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ſic̄ volūtas ⁊ eēntia ⁊ ſapīa in deo idē ſunt re: ſꝫ rōne diſtinguunt̉: ita ēt diſtinguunt̉ ⁊ oꝑationes ẜm rōnes diuerſoꝝ attributorū:quāuis ſit vna tm̄ ipſiꝰ oꝑatio q̄ ē ſua eſſentia. Et iō quiacreatio reꝝ qͣꝫuis ſit oꝑō eēntie eiꝰ: nō tn̄ īqͣꝫtū ſolū ē eēntia: ſꝫ ēt inqͣꝫtū ē ſapīa ⁊ volūtas: iō ſeꝗt̉ ꝯditōeꝫ ſcīe ⁊ voluntatis: ⁊ qꝛ volūtas lib̓a ē: iō dr̄ d̓s ex libertate volūta

Queſtio.tis res facere: ⁊ nō ex naͣe nec̄itate. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ꝗcꝗdī d̓o ē: ē ſua eēntia: ⁊ iō totū ē eternū ⁊ īcreatū ⁊ necͣiuꝫ: ſꝫtn̄ effectꝰ ꝗ ex eiꝰ oꝑōne ꝓcedit nō necͣio ꝓcedit: qꝛ ꝓcedit ab oꝑone ẜꝫ ꝙ ē a volūtate: ⁊ iō ꝓducit efſcm̄ ẜm libertatē volūtatis. Ad 4ᵐ dd̓ꝫ ꝙ nō ē dd̓ꝫ volūtatemdei eē ꝯtīgētē: aut oꝑōnē ipſiꝰ: qꝛ ꝯtīgētia mutabilitateꝫīportat q̄ in deo ꝓprie nulla eſt: ſꝫ tn̄ ē ibi libertas voluntatis: ⁊ operationis ꝓut exit a voluntate. Utꝝ deus agat de neceſſitate iuſtitieII.O ſecūdu) de necitate iuſtitie. Sic̄ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ d̓s agat.n. dic̄ glo. ſuꝑ illd̓. z. ad Thim. 2. ſeip̄m negare nō pōt. ſeip̄m negaret ſi iuſtitiā ſuā dimitteret q̄ ē ipſe: cū igit̉ necͣiuꝫ ſit deū ſeip̄ꝫ nonnegare vr̄ ꝙ ex nec̄itate iuſtitie agat. Pͣ. ꝗcꝗd nō ē iuſtuꝫ ſi fiat: iniuſte ⁊ ꝯͣ iuſtitiā fit: ſꝫ d̓s nihil p̄t facere iniuſte ⁊ ꝯͣ iuſtitiā: qꝛ ſic poſſet peccare. gͦ vr̄ ꝙ de nec̄itate iuſtitie agat. Pͣ. cāe naͣles dn̄r ager ꝑ nec̄itatē naͣe: eo ꝙd̓termīate ſūt ad vnū: ſꝫ volūtas dei īmutabil̓r d̓termīata ē ad iuſtitiā. gͦ vr̄ ꝙ agat de nec̄itate iuſtitie.Sed cōlra aluare ꝑmiam q̄s nō pōt ꝑ iuſtitiaꝫ: ⁊Ioā. 2. dr̄ in glo. d̓s miſericors paratusita vr̄ ꝙ nō de nec̄itate iuſtitie agat. Pͣ. ꝯſtat ꝙ ſaluare illos ꝗ ſunt in īferno nō ē iuſtitie: ſꝫ magis ꝯͣ iuſtitiamvr̄: ſꝫ ſic̄ legit̉ ad p̄ces btī Greg. dn̄s traianū īperatoreꝫidolatrā ⁊ ob hͦ in īferno dānatū ab īferis reuocauit ⁊ vite reſtituit. gͦ vr̄ ꝙ nō agat d̓ nec̄itate iuſtitie. Pͣ. ſi nōpōt agere niſi ẜꝫ iuſtitiā: aut hͦ ītelligit̉ de iuſtitia creataaut de iuſtitia īcreata: ſꝫ nō de iuſtitia creata: qͣre illa q̄nō regulat̉: nec ēt de iuſtitia īcreata: qꝛ illa poͣe nō ꝯͣriat̉nec volūtati. gͦ vr̄ ꝙ nō agat de nec̄itate iuſtitie.Reſpondeo cie p̄t ītelligi dupl̓r. Autita ꝙ nihildd̓m ꝙ deū agere de nec̄itate iuſtipoſſit agi ab eo qd̓ ſi fieret iuſtū nō eēt: ⁊ ſic verū ē. ſic̄ .n.nō pōt facere aliꝗd qd̓ ſi fieret nō eēt volituꝫ ab eo: ⁊ qd̓nō eēt ſcitum ab eo: ita ē de iuſto. Nihil .n. pōt facere qd̓ſi fieret nō eēt iuſtum. Aut pōt intelligi ꝙ ex iuſtitia ſuad̓terminet̉ ad aliqd̓ vnuꝫ faciēduꝫ ita ꝙ aliud facere nōpoſſit: ⁊ ſic falſum ē. Et huiꝰ rō ē: qꝛ qn̄cūqꝫ tota d̓terminatio operis ē ex ꝑte oꝑantis: in oꝑante eſt d̓termīare adhunc modū hͦ vl̓ illud. Quādo aūt ip̄m opꝰ ex ſe d̓terminatū ē: nō ē vlteriꝰ in oꝑante. Uerbi gr̄a. in oꝑibꝰ humanis aliꝗd qͣꝫtū ē de ſui naͣ ē īdifferēs: vt ſedere vl̓ nō ſedere ⁊ vtrūqꝫ d̓terminat̉ ad hͦ qd̓ ē eē v̓tuoſum ex ꝑte hoīsꝗ adhibet d̓bitas circūſtantias. vn̄ ex nec̄itate iuſtitie adneutrum cogit̉: ſꝫ qd̓cūqꝫ faciat iuſtum erit d̓bitis circūſtantijs adhibitis ex ordine rōnis. Aliquid autē ē ex ſuaforma d̓terminatū ad vnū: ſicut mētiri qd̓ in ſe maluꝫ ē.vel ſeruare equalitatē iuſtitie qd̓ in ſe bonuꝫ ē: quorumnec vnum p̄terire nec alterum facere ſine iniuſtitia poſſumus. Dico gͦ ꝙ ꝗcꝗd ē ordinatum iuſtū vl̓ bonuꝫ in rebus creatis totum ē ex ipſa voluntate dei ordinante. ⁊ iōex neceſſitate iuſtitie non facit hͦ: quin aliud etiaꝫ facerepoſſet: qꝛ modus ordinis quē circa hoc ponit etiam circaaliud ponere poſſet. ſicut eniꝫ ſciētia ſua eſt cauſa virorūcreatorum: econtrario ſciētie noſtre: ita ⁊ iuſta voluntasſua eſt cauſa iuſtoruꝫ. vnde ſi aliud faceret illud iuſtū faceret. ⁊ iniuſtus ipſe non eſſet.Ad primū ter. Uel ipſa ordinatio dīne volūtatisgͦ dd̓m ꝙ iuſtitia poteſt accipi dupliciq̄ in deo eſt. ⁊ ſic nō pōt facere p̄ter iuſtitiaꝫ: ſicut nō poteſt facere p̄ter ſcientiaꝫ. Aut pōt accipi ẜm ꝙ ex ordinevoluntatis ſue determīatur iuſtitia in aliquo opere cauſato ⁊ p̄ter illam iuſtitiam facere pōt: nec ſeipſum negaret. quia in hͦ etiā qd̓ faceret: ordo ſue iuſtitie appareret