Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXIX.QuUιισ. II.

126

Diſtin. XXXIX.Sed rōne ordinis excogitati in re operanda vocat̉ noīediſpoſitōis: qꝛ diſpō ordinē quēdā ſignificat. vn̄ diſpō dr̄gnatiōis ordīatio. Sꝫ rōne eoꝝ q̄ ꝓmouēt in finē dr̄ ꝓudētia. ꝓuidus .n. dr̄ ꝗ bn̄ cōiectat de ꝯferētibꝰ ī finē ⁊ dehis q̄ īpedire pn̄t. Un̄ ēt ⁊ in deo ſcīa dr̄ ẜꝫ ꝙ hꝫ cognitionē ⁊ ſuipſiꝰ ⁊ eoꝝ q̄ facit. Sꝫ diſpō dr̄ rōe duplicis ordinis quē ponit in rebꝰ .ſ. rei ad rē ẜꝫ ꝙ iuuant ſeīuicem adꝯſequēdū finē vltimū: ⁊ iteꝝ totiꝰ vniuerſi ad ip̄ꝫ deum:ſic̄ ēt ph̓us ponit in. ii. meta. vbi ēt ponit exēplū de ordīeptiū exercitꝰ adīuicē ⁊ ad bonū ducis. Prouidētia āt dr̄ẜm ꝙ rebꝰ ita ordinatis attribuit ea q̄ ordinē cōſeruent⁊ propellit oīum inordinationem.Ad priu) ſimode cōſiderata ꝑtinēt ad ſciētiaꝫergo dd̓m ꝙ ꝓuidētia ⁊ diſpō diuervoluntatē ⁊ potētiā: qd̓ ſic pꝫ ex ſimili īducto. pōt .n. aliquis artifex cognitionē hr̄e d̓ artificiatis ſpeculatiue tn̄ſine hͦ qd̓ oꝑari intēdat: ⁊ ſic ꝓuidētia ⁊ diſpoſitio eiꝰ ꝑtinet tm̄ ad ſcīam. Scd̓m aūt ꝙ vlteriꝰ ordinat in opꝰ cuꝫꝓpoſito exequēdi ꝑtinet ad ſcīaꝫ ⁊ voluntatē. Scd̓ꝫ aūtꝙ exequit̉ in oꝑe ſic ꝑtinet ad ſcīam voluntatē ⁊ potentiam per quā oꝑatur. Ita ēt ⁊ in deo ē. Patet ēt ꝙ pͥmisduobus modis accepta ſunt eterna. ſed 3º. modo ſunt extꝑe. Et ipſa executio ꝓuidētie gub̓natio dicit̉. Un̄ pꝫſolutio ad 2ᵐ ⁊ 3ᵐ ⁊ ſil̓r ad 4ᵐ. qꝛ ꝓuidētia īcludit diſpoſitionē ⁊ addit: ⁊ ꝓpter hͦ ēt ꝑ ꝓuidētiā diſponere dicit̉. Ad 5ᵐ dd̓m ꝙ ꝓuidētia ⁊ fatū dr̄nt ꝑ eēntiaꝫ. ſicut. n̄forma domꝰ ē aliud ꝑ eēntiā ẜꝫ ꝙ ē in mēte artificis vbinomē artis hꝫ: ⁊ ẜꝫ ꝙ ē in lapidibꝰ ⁊ lignis vbi artificiuꝫdr̄. ita ēt rō gubernatiōis reꝝ aliud eē hꝫ in mēte diuinavbi ꝓuidētia dr̄: ⁊ aliud in cāis ſcd̓is qͣruꝫ offō gub̓natiodīna explet: ex ꝗbus fatū dr̄ a for faris: vel qꝛ eſt qd̓dameffatu dīne ordinatiōis ſic̄ v̓buꝫ vocale ē qd̓daꝫ effatuminterioris cōceptus: vel ex eo ꝙ ex harū cōſideratiōe cārum fari ſolebāt antiquitus de rebꝰ futuris ſicut ex conſideratione motus celi precipue.II. Utrum prouidētia ſit omnium.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ nō oīuꝫD ſecūduꝫ ſit ꝓuidētia. Ad ꝓuidētiam .n. ꝑtinet remotio eoꝝ q̄ īpediunt a finſꝫ maluꝫ dr̄ ꝑ deordinationē a fine. cum igit̉multa mala ſint in vniuerſo: vr̄ ꝙ nō oīa ꝓuidētie dīne ſubiaceāt. Pͣ. nihil qd̓ caſu fit ē ꝓuiſum: qcaſus dr̄ inopinatꝰ rei euetꝰ: ⁊ ẜm ph̓ꝫ in. 3. phy. ē in his q̄agunt̉ ꝑꝑ aliꝗd cū aliud ꝯtīgat p̄ter qd̓ ītēdebat̉: ſꝫ multa fiūt caſu in mūdo: vt ꝓbat ph̓s ī. 6. meta. al̓s oīa ex neceſſitate ꝯtīgerēt niſi cae aliq̄ d̓ficerēt vt in mīori ꝑte qd̓caſuꝫ īducit. gͦ nō oīa ſūt ꝓuiſa a deo. Pͣ. oē qd̓ ē ꝓuiſūē ordinatū in vnū: ſꝫ libe. arbitriū nō ē ordīatū in vnū: ſꝫſe hꝫ ad vtrūlibꝫ. gͦ ea q̄ ſunt a li. ar. ꝓuidētię dīne nō ſubiacent. Pͣ. oē qd̓ ē ꝓuiſuꝫ ꝯſeꝗt̉ finē vt in pl̓ibꝰ niſi ſitꝓuidētia errās: ſꝫ malū īuenit̉ vt in pl̓ibꝰ qd̓ eſt ẜm exitum a fine. gͦ vniuerſuꝫ ꝓuidētia nr̄a erit. Pͣ. ꝓuidentie ꝓpriū ē ordinare. ſꝫ multa īordinate ꝯtīgūt in vniuerſorta in rebꝰ naͣlibꝰ ſic̄ qd̓ eſtates ſunt pluuioſe ⁊ hyemesſicce: quā ēt in hoībus: vt ꝙ iuſti ab impijs puniunt̉: quiꝓſperitatibꝰ affluunt ⁊ multa ho. ergo videt̉ ꝙ vniuerſum ꝓuidētia nō regat̉. Pͣ. Abac. i. dr̄. Nūquid facieshoīes ⁊ piſces maris: ⁊ hͦ dicit admirando ea que videntur inordinate in homībus cōtingere. ergo vr̄ ꝙ ad bruta nō ſe extendat dei prouidētia.eſt qd̓ hr̄ ſap̄. 12. ꝙ ē ei cura de oībꝰ:Sed contra ſeg noīe cure vel ſollicitudis ꝓuidētia ſignat̉. gͦ ꝓuidētia eiꝰ ad omnia ſe extēdit.dd̓m ꝙ h̓ qō fere ab omnibꝰ ſapienReſponded cibus ventilata eſt ⁊ideo oꝫ diuer

ſtiꝯFſorum poſitiones videre vt erroribus euitatis viaꝫ veritatis teneamus. Sciēduꝫ eſt gͦ pͥmo ꝙ ꝗdā poſuerūt nullius rei eē ꝓuidētiā: ſꝫ oīa caſu cōtingere: ⁊ iſta fuit poſitio Democriti ⁊ quaſi oīum antiquoꝝ naͣlium. qui negauerunt cām agentē: ⁊ poſuerūt tm̄ cām materialeꝫ: ſed h̓poſitio ſatis efficaciter in ph̓ia īprobata ē. Alij poſuerūtprouidētiam eſſe quarūdā reꝝ ⁊ nō oīum. Et hi diuiduntur in duas vias. Quedā .n. poſitio eſt ꝙ prouidētia deinō ſe extendit niſi ad ſpēs ⁊ nō ad īdiuidua niſi q̄ neceſſaria ſunt: eo ꝙ ponebant illud qd̓ exit curſuꝫ ſuuꝫ ꝓuidētie legibus nō ſubiacere: ⁊ iō ea que frequēter deficiunta curſu ordinato nō ſunt ꝓuiſa: ſicut ꝑticularia corruptibilia ⁊ generabilia ⁊ iſta opinio īponit̉ Ar. quāuis ex verbis ſuis expreſſe haberi nō poſſit. ſed Cōme. ſuus expreſſe ponit eam in .ii. metaphy. Dicit .n. ꝙ nō eſt fas dīne bonitati hr̄e ſollicitudinē de ſingularibꝰ niſi ẜm ꝙ habentcōicationē in natura cōmuni: ſicut ꝙ aranea ſciat faceretelam ⁊ hȯ. Sed h̓ opinio expreſſe tollit iudiciuꝫ dei deoperibus hominuꝫ. Et ideo alia poſitio fuit ꝙ deus ꝓuidentiaꝫ hꝫ de omnibꝰ q̄ dicta ſūt ⁊ vlterius de īdiuiduishoīum: nō tm̄ ẜm ꝙ cōicant in ſpecie: ſed ēt ẜm particulares actus eoꝝ: ⁊ hāc ponit Rabymoyſes: ⁊ rōnem aſſignat: ex eo ꝙ in hoīe ēt particulari īuenit̉ naͣ intellectualis: per quā cōprehēdit ītellectu ſuo formā ſpeciei inqͣꝫtūeſt ſpēs: qꝛ ītellectus attribuit intētioneꝫ vniuerſalitatisnaͣe apprehēſe: quā nō hꝫ in rebꝰ extra aīaꝫ: ⁊ iō īdiuiduūhominis ēt nō deſerit̉ a ꝓuidētia: q̄ eſt ſpērum: ⁊ p̄cipueqꝛ cōicat cū ſubſtātijs ꝑpetuis: qͣrū ēt eſt per ſe ꝓuidētia⁊ ẜm īdiuidua. ⁊ hͦ qͣꝫtū ad nobiliorē partē eiꝰ q̄ eſt ītellectus. Sꝫ qꝛ dīna cognitio eqͣl̓r eſt ſingulariū ⁊ vl̓ium. vtſupra habitū ē: ⁊ eiꝰ ꝗ ſūme bonꝰ ē: eſt ordinare oīa ad fineꝫ ẜm ꝙ nata ſunt: nō vr̄ ꝯueniēs nō oīuꝫ ēt ſingulariūꝓuidētiā eē. Et p̄terea hͦ ē exp̄ſſe ꝯͣ ſnīaꝫ dn̄i. Mat. i0. dicētis ꝙ vnꝰ ex paſceribꝰ nō cadit in terrā ſine pr̄e celeſti.i. ſine ꝓuidētia eius. Alioꝝ poſitio eſt ꝙ deꝰ oīum prouidentiam hēat. Sꝫ hoꝝ ꝗdā dn̄t oīum ꝓuidentiā eqͣliter eſſe: ⁊ hos neceſſe ē incidere in tres errores. Quidaꝫeniꝫ eſtimātes ſimul eē ꝓuidētiā bonoꝝ ⁊ maloꝝ: cuꝫ h̓duo nō poſſint eē intenta ab vno agēte: coacti ſunt ponere duos deos: quoruꝫ vnus ꝓuidet bona: alius mala ẜmhereſim manicheoruꝫ. Et h̓ poſitio ſufficienter a ſanctis⁊ ph̓is īprobata eſt: qꝛ maluꝫ nō habꝫ cām efficientē necpōt eſſe intentū. Alij eſtimātes ꝙ ſimil̓r ſit ꝓuidētia cōtingentiū ⁊ neceſſariorū coacti ſunt libeꝝ arbitriū ⁊ contingētiā negare aſſerētes cūcta q̄ ꝓuidētie ſubiacent exneceſſitate euenire: qd̓ ad ſenſuꝫ pꝫ eē falſuꝫ. Alij eſtimātes ſimiliter eſſe ꝓuidētiā rōnabiliū ⁊ irrōnabiliuꝫ coacti ſunt ponere ꝙ nihil mali ēt brutis cōtingit: qd̓ nō ſitin penam eis ꝓuiſum vel in occaſionē maioris p̄mij. vn̄ponūt ꝙ peccatū eſt occidere brutū ſicut ⁊ hoīeꝫ: qd̓ quidam heretici noſtri tꝑis ſentire vident̉. Sꝫ qꝛ h̓ oīa a fide aliena ſūt: iō ſimpl̓r dd̓m ē ꝙ oīa ꝓuidētie ſubiacent:ſed nō eodē mō: et qͣliter hͦ ſit vidēdū ē. Dcm̄ eſt .n. ꝙ ꝓuidētia diſpoſitione ſupponit q̄ ordinē in rebus d̓terminat in diuerſaruꝫ naͣruꝫ gradu ſaluatuꝫ. cum igit̉ ꝓuidētie nō ſit deſtruere ordinē reruꝫ: explet effectus ꝓuidētie in rebus ẜm cōuenientiaꝫ rei ꝓut nata ē cōſeꝗ finē.Sic̄. n. dicit Dio. 4. c. de diui. no. non eſt ꝓuidentie naͣmrei deſtruere ſed ſaluare: ⁊ iō quaſdaꝫ res ſic inſtituit vtẜm ſuam cōditionē ꝯſequant̉ finē per pͥnᵐ qd̓ ē naͣ: ī aliꝗbus ſuper hͦ pͥnᵐ addidit alid̓: qd̓ ē volūtas. In his aūt ꝙcōſequunt̉ finē per pͥnᵐ qd̓ eſt naͣ īuenit̉ ꝗdaꝫ gradus: eoꝙ quarūdā reꝝ naͣ īpediri nō pōt a cōſecutiōe effectusſui: ⁊ iſte eſt gradus altior ſic̄ ē in corporibꝰ celeſtibus. vn̄in his nihil cōtingit nō ītentū a deo ex defectu ipſoruꝫ: ⁊