Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXIX.Queſtio. II.

1gͦ dd̓ꝫ ꝙ idea ẜꝫ eēntiā ē vna ⁊ nō diſtīAd priMū guit̉niſi ꝑ reſpcin ad diuerſa. vn̄ ſi pōeret̉ aliqͣ alia res nō fieret additio alicuiꝰ forme: ſꝫ reſpectꝰ tm̄. Ul̓ dd̓ꝫ meliꝰ ꝙ ſic̄ ip̄ꝫ ſcire ē ſub̓m lib̓tati volūtatis: ita ⁊ idea ẜꝫ ꝙ ad ip̄aꝫ termīat̉ actꝰ dīne ſcīe: ſic̄ ſcīaartificis ad formā artificiati quā excogitat: ⁊ iō ſil̓is ē rōde idea ⁊ d̓ actu ſciēdi. Sic̄ .n. nō p̄t poni ꝙ actꝰ ſciēdi ſit īeo ⁊ ꝙ nō fuerit: ita nō p̄t d̓ſignari ꝙ idea ſit ī eo ⁊ nō fuerit: tn̄ reſpcū vtriuſqꝫ p̄t d̓ſignari lib̓tas volūtatis. Ad2ᵐ dd̓. ꝙ ſcīa nr̄a d̓pēdet ad ſcibile: ſꝫ ſcibile d̓pēdet a ſcīadei. vn̄ ſic̄ ſcīa nr̄a variat̉ ſcibili īmobili ꝑmanēte. ita ſcibile mutat̉ ſcīa dei nō mutata. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ qͣꝫuis alimō ꝯcedat̉ ꝙ d̓s p̄t ſcire aliꝗd alid̓ ab his q̄ ſcit. nō tn̄ vī̄poſſe ꝯcedi ꝙ poſſit ſcire pl̓a qͣꝫ ſcit: qꝛ cuꝫ dr̄ pl̓a d̓ſignat̉ꝯparatio ad aliꝗd p̄exn̄s: cū qͦ hͦ nō erat: ⁊ hͦ nō pōt eē vtiſta duo ſint ſil̓ v̓a: pͥus neſciuit ⁊ mō ſcit: nec hͦ ipſe pōt: ⁊ita pꝫ: ꝙ cū dr̄ pōt pl̓a ſcire aliqͦ mō ꝑtinet ad ſenſuꝫ ꝯpoſitū. Un̄ magr̄ nō ſimpl̓r ꝯcedit ſꝫ opīonem narrat: ⁊ ſil̓rnō dꝫ ꝯcedi ꝙ ſcīe eiꝰ aliꝗd addat̉: nec aliꝗd ho qd̓ facitītellectū ſenſus cōpoſiti. Si tn̄ cōcederet̉: nō tn̄ ſeq̄returſcīam poſſe augeri: qꝛ ipſe per vnū ⁊ idē ſcit multa ⁊ pauca: qd̓ eſt pͥmū ⁊ per ſe ob̓m ſcīe eiꝰ .ſ. eēntiā ſuā q̄ eſt ſil̓itido eius. Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ ea q̄ nō ſunt deꝰ nō ſcit ſcīa viſionis: ⁊ de hac tm̄ hic loquimur.III. Utꝝ deꝰ ſciat infinita.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ d̓s ſciat D tertium jfinita. Scīa .n. nūeraAẜꝫ ſcita. Sꝫ ī p̄s. dr̄ ꝙ ſapīe eiꝰ nō ē nūerus.ſcita eiꝰ ſūt īfinita. Pͣ. d̓s nō alioº. ſcit qͣſdāſpes nūeroꝝ qͣꝫ alias: ſed qͣſdaꝫ ſcit actu ⁊ d̓termīata ſcīaqͣſcūqꝫ aliꝗs hō ſcit: cū igit̉ ſpēs nūeroꝝ ſint īfinite vr̄ ꝙipſe ſciat infinita d̓termīate. Pͣ. ꝑticularia ſunt īfinitaſꝫ d̓s ſcit ꝑticularia vt. sͣ. dcm̄ ē. gͦ ſcit īfinita. Pͣ. poͣ ſuadr̄ īfinita ⁊ dr̄ īfinitoꝝ ſimpl̓r: ſꝫ nihil pōt facere niſi perſcīam. gͦ vr̄ ꝙ ſcīa eiꝰ ſit īfinitoꝝ ſimpl̓r.Sed contra ꝗd ꝯp̄hēdit̉ ītell̓s ꝯp̄hēſiōe finit̉: vtꝗcꝗd ſcit̉ ꝑfecte ſcīa ꝯp̄hendit̉: ſꝫ ꝗcdic̄ Aug. ī li. de vidēº deū. ⁊ ph̓us in. 2. meta. cū igr̄ īfinitūnō poſſit finiri: vr̄ ꝙ a nll̓o ītell̓u poſſit ꝑfecte ſciri. Sdicimꝰ ꝙ qͣꝫuis ſit īfinitū in ſe: tn̄ ꝯparatū ad ītell̓m dīnūīfinitū finitū ē. Cōtra. qd̓ dr̄ d̓ aliqͦ diuerſimod̓ reſpcūdiuerſoꝝ ē ī gn̄e rel̓onis. ex hͦ .n. ꝓbat ph̓s magnū ⁊ ꝑuūrelatīa eē. gͦ ꝗcꝗd p̄dicat̉ de aliqͦ abſolute cuicunqꝫ ꝯꝑet̉:ꝯueniet ſibi: ſꝫ eē īfinitū ē p̄dicatū abſolutū. gͦ qd̓ ī ſe ē infinitū reſpcū nulliꝰ pōt dici finitū. Pͣ. īfinitu finito īfinitū ē: qꝛ nō p̄t ꝑtrāſiri ab eo: ſꝫ ſic̄ īfinitū nō ꝑtrāſit̉ a finito: ita nō trāſit̉ ab īfinito: vt ꝓbat̉ ī. 6. phy. gͦ īfinitū nꝫreſpcū finiti neqꝫ rᵘ īfiniti finitū ē. Pͣ. ꝗcꝗd ſcit̉ ī actuactu ē ī ſciēte. ſꝫ īfinita n̄ pn̄t eē ī actu: gͦ īfinita ſciri n̄ pn̄tdd̓ꝫ ꝙ īfinitū pōt accipi dupl̓r. vl̓ ītēReſpondeo ſiue ad moᵐ qͣꝫtitatis ꝯtinue: ⁊ ſic d̓enō ſcit īfinitū ī actu: qꝛ qͣꝫtitas īfinita ꝯtīua neqꝫ ē neqꝫ eēp̄t: niſi dicat̉ ſcire īfinitū inqͣꝫtū ſeip̄ꝫ ſcit ꝗ īfinitꝰ ē. Aliop̄t ſumi īfinitū ẜꝫ qͣꝫtitatē diſcretā. Et ſic dd̓ꝫ ē ꝙ ſcīa ſimplicis ītelligētie d̓s ſcit īfinita q̄ ſūt ī poͣ ipſiꝰ: nō tm̄ ẜꝫ indiuidua: ſꝫ et ẜꝫ ſpēs. poſſet .n. īfinitas alias ſpēs ꝓcreare⁊ ſcit ſe poſſe illas. Loquēdo āt de ſcīa viſiōis ẜꝫ ꝙ videtres nō tm̄ ī ſeip̄o: ſꝫ ēt vnūqd̓qꝫ ī ꝓpͥo eē: ſic ſcīa ſua n̄ ē īfinitoꝝ. Hoc āt nō ē ex d̓fectu ſcīe eiꝰ: ſꝫ ex d̓fecū reꝝ q̄ nōſūt īfinite ẜꝫ oē tp̄s nūerate. Un̄ ſi poneret̉ mūdus ſemꝑfuiſſe ⁊ nūqͣꝫ d̓ficere ſic̄ ph̓i poſuerūt: ſcīa ſua eēt īfinitorū ēt vidēdo ſingula ī ꝓpo eē: qd̓ ſcīe nr̄e nō pōt ꝯuenire:qꝛ nō pōt ſingula ꝓpͥe cogͦſcere niſi ꝑ diuerſas formas abeis acceptas. vn̄ opꝫ ꝙ vnū poſt alid̓ ītelligat vt ex p̄dcīspꝫ: ⁊ ita ſi ītelligeret īfinita ſeq̄ret̉ ꝙ īfinita nūeraret: qd̓

eſt īpol̓e. Sꝫ tn̄ ītell̓s nr̄ pōt qͦdāmō ītelligere īfinita inquātū ītelligit formā vl̓eꝫ q̄ ē in poͣ ad īfinita ſingulariavn̄ ēt a ph̓is ꝓbat̉ ītell̓s īmaͣl̓ eē: qꝛ qͦdā mō ē v̓tutis ī finite: qd̓ nulloº. v̓tuti in maͣ exn̄ti ꝯuenire pōt. Intell̓s āt diuinꝰ vno qd̓ ē eēntia ſua oīa q̄ ſunt vel pn̄t eē ītelligit: nōtm̄ vl̓i cognitōe: ſꝫ ēt ꝓpͥa ⁊ d̓termīata: vt ex p̄dcīs pꝫ. vn̄nō oꝫ ꝙ cogͦſcat res diuerſas aliquo trāſitū ſꝫ vno ītuituroīa videt: ⁊ ꝑꝑ hͦ nō ꝓhibet̉ eſſe infinitorum.Ad primū tā vtutē eiꝰ ī ꝯp̄hēdēdo ⁊ nō ꝑꝑ īfinigͦ dd̓ꝫ ꝙ ſcīe dei dr̄ n̄ eē nūerꝰ ꝑꝑ īfinitē ſcitoꝝ ſcīa viſiōis d̓terminata ꝑ quā res ī ꝓpͥa naͣ coqſcunt̉. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ aliqͣs ſpēs nūeroꝝ ſcit deꝰ ēt ſcīaviſiōis ſꝫ nō oēs: qꝛ poſito initio ⁊ fine mundi ē aliqͣ ſpēsnūeri quā res in ſucceſſiōe tēpoꝝ exn̄tes n̄ p̄tergrediūt̉;oēs tn̄ ſcit ſcīa ſimplicis ītelligētie. Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ numerꝰ ꝑticulariū nō ē īfinitꝰ ſimpl̓r niſi ſuppoſita eternitate mūdi: qd̓ ē ꝯͣ fidē. Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ pō reſpicit ſicutob̓m ens pol̓e: cuiꝰ rō nō d̓pēdet ab eē ī actu. vn̄ ſi nurponāt̉ īfiniª reduci ī actu ſucceſſiōe tꝑis: dr̄ tn̄ poͣ ſimpl̓eīfinitoꝝ. Scīe aūt ob̓ꝫ ē veꝝ qd̓ cū ente ꝯuertit̉. vn̄ n̄ p̄tdici ſcīa ſimpl̓r eoꝝ q̄ nō hn̄t eē ī actu ẜꝫ aliqd̓ tp̄s ſꝫ ẜmꝗd tm̄: ſic̄ ēt ẜꝫ ꝗd eſſe dn̄r ī poͣ cāe. Ad 5ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ītell̓sdiſcurrens ꝑ reꝫ nō pōt ꝯp̄hēdere re īfinitā: qꝛ finiret eānūerādo ꝑtes eiꝰ: ſꝫ ſcīa dei ſine diſcurſu vniformiter eſtvniꝰ ⁊ ml̓toꝝ finitoꝝ ⁊ infinitoꝝ. 6ᵐ ꝯcedimꝰ. Ad7ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ītell̓s dīnꝰ n̄ ītelligit res ꝑtrāſeūdo vn̄ ob̓o n̄ ꝓcedit. Ad 8ᵐ dd̓m ꝙ oīa q̄ deus ſcit ſūt in ipſo vnuꝫ: ⁊nō diſtinguunt̉ niſi ꝑ diuerſos reſpectus: nō eſt aūt incōueniens rel̓ones q̄ ſequunt̉ operationeꝫ ītellectꝰ eſſe infinitas. vt dicit Auic. Queſtio. II.q̄rit̉ de diuina ꝓuidentia. EtEINOT circa hͦ duo q̄runt̉. Prīo ꝗd ſit.2º. vtrum ſit omnium. Utꝝ ꝓuidētia ꝑtineat ad ſcīam. I.O Primu) cia ꝑtineat ad ſciaꝫ Sicſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ ꝓuiden.n. dic̄ Boe. ī. 5. de ꝯſo. ꝓuidētia dei dr̄: qꝛ porro videt. q. a ſpeculo eternitatis: ſꝫ videre ꝑtinet ad ſcīaꝫ. gͦ vr̄ ꝙ ⁊ ꝓuidētia. Itē vr̄ qd̓ad oīpotētiā. Dr̄. .n. Sap̄. 14. Tu āt pr̄ gub̓nas oīa ꝓuidēſꝫ gub̓naº. ꝑtīet ad poͣꝫ. vt hr̄ ad Heb. i. poͣtāſqꝫ oīa ⁊c̄. gͦ vr̄ꝙ ⁊ ꝓuideª. Itē vr̄ ꝙ ad volūtatē. Sic̄ n. dic̄ Dam. xuidētia ē dīna volūtas ẜꝫ quā oīa ī finē ꝯuēiētē d̓ductōeꝫaccipiūt: ⁊ ita vr̄ exp̄ſſe ꝙ ad volūtatē ꝑtīeat. Itē vr̄ ꝙſit idē ꝙ diſpō. ſic̄ .n. dic̄ Boe. ꝓuidētia ē rō ī ſūmo oīumpͥncipe ꝯſtituta ꝑ quā cūcta diſponit: ſꝫ diſpōere ē diſpinis. gͦ vr̄ ꝙ diſpō dīna ⁊ ꝓuidenª idē ſint. Itē vr̄ ꝙ ſitidē qd̓ fatū. ꝯꝑatio .n. alicꝰ ad diuerſa nō diuerſificat eiuseēntiā: ſꝫ fatū ⁊ ꝓuidēª n̄ dr̄nt nīſi ẜꝫ ꝯꝑatiōeꝫ ad diuerſa: ſic̄ .n. dic̄ Boe. modꝰ qͦ res gerunt̉ cū ad dīnā cognitioneꝫ refert̉ ꝓuidētia dr̄: cū v̓o ad res ipſas q̄ gerunt̉ fatuꝫvocat̉. gͦ vr̄ ꝙ ꝓuidentia ⁊ fatū nō differāt ꝑ eſſentia.dd̓. ꝙ iſta tria diſpō ſcīa ⁊ ꝓuidēᵍ ſe hn̄tReſpōdeo ꝑ additōeꝫ vniꝰ ad alteꝝ. Cū n d̓odrebus creatꝭ ſcīaꝫ. q. practicā hēat: ad moᵐ ſcīe artificis eiꝰſcīa ꝯſiderāda ē. Sciēdū ē gͦ ꝙ artifex p̄cōcipiēdo artificiatū ſuū ꝯſiderat finē pͦ: ⁊ dein̄ ꝯſiderat ordineꝫ rei quefacere ītēdit ad finē illū: ⁊ ordineꝫ ēt ꝑtiū adīuiceꝫ ſic ꝙfūdamētū ſit ſub ꝑiete: ⁊ ꝑies ſub tecto: ⁊ iſte ordo ꝑtitadīuiceꝫ ordīat̉ vlteriꝰ ad fineꝫ domꝰ. 3º. oꝫ ꝙ ꝯſideret eaꝗbꝰ ꝓmoueat̉ ad ꝯſecutōeꝫ finis: ⁊ vt tollant̉ ea q̄ pnt ipedire finē. vn̄ excogitat ſuſtētamenta domꝰ ꝑ aliqͥs aꝑpenditias: ⁊ feneſtras ⁊ hȯ ꝗbꝰ domꝰ ſit apta ad hītatōeꝫIſta gͦ excogitatio noīat̉ noīe ſcīe rōne ſoliꝰ cognitōis etnō rōne alicꝰ opōnis. Un̄ eſt ⁊ finis ⁊ eoꝝ q̄ ſūt ad finem