Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXVIII.Queſtio. I.

123

Diſtin. XXXVIII.eēntia: nec ē ꝯpoſitū ꝯn̄s: ⁊ ſic̄ ꝑ idē cogͦſcit bonū ⁊ malū:ita per idem cognoſcit affirmatiōes ⁊ negationes.gͦ dd̓ꝫ: ꝙ aliud ē de forma exn̄te inAd primum mēte artificis: ⁊ de idea rei que eſtin mēte dīna: qꝛ forma q̄ eſt in mēte artificis nō eſt cā totius qd̓ ē in artificiato: ſꝫ tm̄ forme. ⁊ iō eē hāc domū ⁊cͣ.q̄ ꝯſequunt̉ naͣm ꝑ formaꝫ artis neſcit niſi ſenſibil̓r accipiat: ſꝫ idea q̄ eſt in mēte dīna eſt cā oīs eiꝰ qd̓ ī re ē. vn̄ ꝑideā nō tm̄ cognoſcit naͣm rei: ſꝫ ēt hāc rē eē in tali tꝑe: ⁊oēs ꝯditōes q̄ ꝯſequunt̉ rē: vel ex ꝑte maͣe vel ex ꝑte forme. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ ip̄m eē dīnū qd̓ ē ſimplex: ē exēplaroīs eē ꝯpoſiti qd̓ in creatura eſt. ⁊ iō ꝑ eē ſuū ſimplex cognoſcit ſine ꝯpōne ītellectuū vel dīſionē oē eē vel nō eēqd̓ rei ꝯuenit: ſꝫ ītellectus noſter cuiꝰ cognitio a rebꝰ oritur q̄ eē cōpoſitū hn̄t: nō apprehēdit illud eē niſi cōponēdo ⁊ diuidēdo ⁊ de tali ītellcū ph̓s loquit̉. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ:ꝙ oꝑatiōi ītellectꝰ nr̄i cōponētis ⁊ dīdētis admiſcet̉ tp̄sduplici de cā. Tū ex ꝑte ſua: qꝛ accipit ſcīam a cōtinuo ⁊tꝑe .ſ. a ſenſu ⁊ imaginatiōe. Tū ex ꝑte ītellectoꝝ q̄ ī tꝑeſunt. In oꝑatiōe aūt dīni ītellectus aduēit tp̄s tm̄ ex ꝑteītellectoꝝ: qꝛ ſic̄ alias res determīate cognoſcit: ita ⁊ tēpus. vn̄ cogͦſcit hāc rē eē ī tali vel ī tali tꝑe: ſꝫ ex ꝑte ipſiꝰītellectꝰ nullū tp̄s vel aliqͣ ſucceſſio aduenit: qꝛ tꝑalia intꝑaliter cogͦſcit. Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ ſic̄ oꝑatiōi ītellectꝰ noſtri qͣ īſpicit ꝗditates reꝝ nō admiſcet̉ falſitas niſi ꝑ accidēs: iquātū cognitio ꝗditatis depēdet a cognitione affimatiōis: qd̓ ꝯtingit in ꝗditatibꝰ cōpoſitis: ⁊ nō ī ſimplicibus: vt dr̄ in. 9. metaph̓. Ita oꝑatiōi ītellectꝰ dīni nō pōtaduenire falſitas nec ī cōprehēdēdo naͣs rerū nec in cōprehēdēdo enūciabilia: qꝛ vtrūqꝫ eadē oꝑatione cognoſcit: ⁊ ꝑ vnuꝫ idē ſimplex: vt ex dictis pꝫ.IIII. Utrum ſcientia dei ſit non entium.ſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ ſcīa deiD quartu) nō poſſit eē no entium.Scīa .n. īportat reſpectuꝫ ad ſcibile. Sꝫ ea q̄dn̄t reſpectū ad creaturā nō dn̄r de deo niſiI creaturis exn̄tibꝰ: vt dn̄s ⁊ creator ⁊ ho. gͦ viꝙ nō poſſit d̓s dici ſcire res aliqͣs niſi qn̄ ſunt. Pͣ. ſci ētia nō ē niſi v̓oꝝ: vt ī poſterioribꝰ dr̄: ſꝫ veꝝ ⁊ ens ꝯuertūtur. gͦ nō ē niſi entiū. Pͣ. ſcīa dei ē mēſura ſcitoꝝ: ſꝫ eaq̄ nō ſunt nō mēſurant alicui. gͦ eoꝝ nō eſt ſcīa dei. Pͣpͥmū cadēs ī app̄hēſiōe ītellectꝰ eſt ens: vt Aui. dicit: ſednulla v̓tꝰ pōt cognoſcere aliꝗd niſi p̄ſuppoſita rōne pͥmiobiecti ſicut viſus nihil videt ſine lumīe. ergo nec̄ aliqͥsSed contra ꝰ Ad eligit̉ ſine errore hͦ ſcit̉.: ſed ẜmintellectus poteſt cognoſcere niſi entia.Aug. eligunt̉ ꝗ nō ſunt: nec tn̄ erratꝗeligit .ſ. d̓s. gͦ vr̄ ꝙ eoꝝ q̄ nō ſunt noticiā hēat. Pͣ. ſic̄ſe hꝫ ſcibile ad ſcīaꝫ nr̄aꝫ vt pͥus: ita ſe hꝫ ſcīa dei ad ſcibilia vt pͥor eis: ſꝫ q̄dā ſcibilia ſunt: quoꝝ nō hēmus ſciētiāvt ph̓us tradidit. gͦ ⁊ ſcīa dei pōt eſſe eoꝝ q̄ nō ſunt.dd̓m: ꝙ ꝗcꝗd cogͦſcit̉ aliquo mō opꝫReſpondeo gēaa minꝰ in ipſo cognoſcente. vn̄ ⁊Auicē. dicit: ꝙ de eo qd̓ oīno ē nō ens nihil pōt enūciari.Un̄ ẜm ꝙ aliqͣ ſe hn̄t ad eē: ita ſe hn̄t ad dīnā cognitōeꝫ.Eſſe aūt rei pōt tripl̓r ꝯſiderari. Uel ꝓut ē in ꝓpͥa ſua naͣex ſuis pͥncipijs educta. Uel ꝓut eſt ī potētia alicuiꝰ cāeUel ꝓut ē ī app̄hēſione alicuiꝰ cognoſcētis. Oīa gͦ illahn̄t eē in ſua naͣ ẜm qd̓cūqꝫ tp̄s: d̓s ab eterno ſciuit: ⁊ app̄hēdēdo naͣꝫ ipſoꝝ: vt vidēdo ea eē: nō tm̄ ī cognitōe ſua:vel potētia alicꝰ cāe: ſꝫ ēt ī eē naͣe: qd̓ pꝫ: qꝛ ꝯſtat ꝙ re exiſtēte cogͦſcit d̓s ip̄m eſſe qd̓ hꝫ in ꝓpͥa naͣ. Si aūt ab eterno nō cogͦuiſſet niſi eē eiꝰ qd̓ ē in cognitōe vel in potētiacāe: cognitio ſua ꝓficeret ꝑ tēpoꝝ ſucceſſiōes: ⁊ talia dicitur d̓s ſcire ſcīa viſiōis. Res aūt illas qͣrū eē ī nullo rꝑe

eſt in ꝓpͥa naͣ: cogͦſcit eē in potētia cāe: vel creature deficiētis ſicut mala: vel in potētia oꝑatiua ſua ſicut bona.Scit ēt ea eē in cognitōe ſua īquātū ſcit ſe cognoſcere ea⁊ poſſe ſe facere ea quātū ad bona: vel poſſe ꝯtingere exdefectu creature qͣꝫtuꝫ ad mala. Et iſte modus cognitionis noīat̉ ſcīa ſimplicis ītelligētie īquātū .ſ. ꝑ modū iſtuꝫcogͦſcit̉ ipſa ſimplex naͣ rei: q̄ poſſꝫ eē: nō tn̄ cogͦſcit̉ ipſameſſe ſimplex: cuiꝰ ꝓpͥe ē viſio: ſꝫ ẜm ꝗd tm̄: vt dcm̄ eſt.Ad primuꝰ aliqͣꝫ oꝑationē actualē ꝓcedētem ingͦ dd̓m ꝙ oēs rel̓ones q̄ fundant̉ ſuꝑcreaturis nō pōt ꝯuenire deo niſi ex tꝑe creaturis exiſtētibꝰ: ſꝫ rel̓o īportata in ſcīa potētia ⁊ volūtate nō fundat̉ſuꝑ aliqͣꝫ oꝑationē actual̓r ī creaturā ꝓcedētē. ⁊ iō nō eſtſil̓e. Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ ẜm ꝙ nō entia hn̄t v̓itatē: ſic ea d̓sſcit: q .n. erūt poſt mille ānos nō ſcit ea d̓s eē nūc: qm̄ nō ēveꝝ ea eē nūc: ſꝫ ſcit ea futura eē tūc: qn̄ veꝝ erit ea eē: ſimiliter illa q̄ nec ſunt nec erūt nec fuerūt ſcit ea eē in cognitiōe ſua: ⁊ in potētia cārū ſuaꝝ ꝓut eſt veꝝ ea ſic eſſe. Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ illud qd̓ nō eſt nō ſcit̉ a deo vt cōmēſuratū actu ſcīe ſue: ſꝫ vt cōmēſurabile: ⁊ hͦ ſufficit ad ſcientie veritatē. Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ ꝗcꝗd cognoſcit̉: cognoſcitur vt ens: vel ī ꝓpͥa naͣ vel ī cā ſua vel in cognitiōe aliqͣ:⁊ ſic ēt ſunt entia omnia que deus cognoſcit. Utꝝ ſcīa dei ſit contingentium.V.ſic ꝓcedit̉: vr̄ ꝙ ſcīa dei nōO quintū ſt ꝯtingētium. Scīa .n. deiAeſt cā oīum ſcitoꝝ bonoꝝ: ſꝫ oīs cā necͣia inducit necͣio effectuꝫ: poſita .n. cā necͣio ponit̉ effectus niſi cā ſit deficiēs in minori ꝑte: ſicut cā naͣlis: cuꝫ gͦſcīa dei nō ſit deficiēs: vr̄ ꝙ id cuiꝰ ē ſit necͣiuꝫ: ⁊ ita nō ſitꝯtingētiū. Pͣ. ſcīa nō eſt niſi v̓oꝝ: ſꝫ ī futuris ꝯtingentibus nō ē alterū determīate veꝝ: vt ph̓s ꝓbat. gͦ vr̄ ꝙ nōpoſſit eē eoꝝ ſcīa dīna. Pͣ. ſi ſit ꝯtingētiū ponat̉ ꝙ d̓sſciat ſor. currere īde ſic. Aut eſt poſſibile ſorteꝫ nō currere: aut impol̓e. Si nō eſt poſſibile ip̄ꝫ nō currere. ergo abeꝗpollēti nec̄e eſt ip̄ꝫ currere: ⁊ ſic hr̄ ꝓpoſitū ꝙ illud cuius ē ſcīa dei ſit neciū. Si aūt poſſibile eſt ip̄m nō currere: ponat̉ gͦ. Poſſibile .n. ē ẜm ph̓m: quo poſito nō ſequit̉īcōueniēs: ſꝫ poſituꝫ erat ꝙ deꝰ ſciret ſortē currere. gͦ ſciteē qd̓ nō ē: oīs aūt talis ſcīa falſa ē. gͦ ſcīa dei erit falſa: qd̓eſt īpol̓e: relinquit̉ gͦ ꝙ ſor. nō currere nō fuit poſſibile: ſꝫneceſſariū. Si dicat̉ ꝙ eſt neceſſariū neceſſitate cōſequētie ⁊ nō nec̄itate ꝯn̄tis ſiue nec̄itate cōditionata. hac.ſ. ꝯditōe ſi eſt p̄ſcitū: ⁊ nō nec̄itate abſoluta. Cōtra. inomni v̓o ꝯditionali ſi an̄s eſt neceſſariuꝫ abſolute: ⁊ ꝯn̄seſt neceſſariuꝫ abſolute: qꝛ ad an̄s ſemꝑ ſequit̉ ꝯn̄s: ⁊ adneceſſariū nunqͣꝫ ſequit̉ niſi neceſſariū: ſicut ad verū nūqͣꝫ ſequit̉ falſuꝫ: qͣꝫuis ecōuerſo vt ꝓbat̉ in pͥmo poſteriorū: ſꝫ hꝰ cōditiōalis. ſor. currit ſi eſt p̄ſcitū a deo: an̄s ē neceſſariū abſolute: tū qꝛ omne p̄teritū eſt neceſſariū: ⁊ tuꝫqꝛ omne eternū eſt neceſſariū. gͦ ⁊ ſor. currere eſt neceſſariū abſolute. gͦ vr̄ ꝙ ſcīa non eſt niſi de neceſſarijs. Pͣ.ẜm ph̓m in lib. pͥoꝝ ex maiori de neceſſitate ⁊ minori deineſſe ſequit̉ ꝯcl̓o de neceſſitate. Inde ſic: omne ſcitum adeo neceſſe eſt eē veꝝ: ſꝫ hoc ē ſcitū a deo. gͦ neceſſe ē eſſeveꝝ: ⁊ ſic idē qd̓ pͥus. Si dicas: ꝙ iſta ē duplex ſcitū adeo nec̄e eſt eſſe verū: qꝛ pōt eē de dicto: ⁊ ſic eſt ꝯpoſita⁊ v̓a. Uel pōt eē v̓a de re: ⁊ ſic eſt diuiſa ⁊ falſa. hͦ .n. dictūeſt neceſſariū .ſ. ſcitū a deo eſt veꝝ: ſꝫ hāc rē q̄ ponit̉ ſcitaa deo nō neceſſe ē fieri: qꝛ ꝯtingēter fit. Cōtra. iſta diſtinctio tꝫ tm̄ in formis ſeparabilibꝰ in quibꝰ ſub̓m eē poteſt: nō aūt in formis īſeparabilibꝰ a ſub̓o. Un̄ iſtam nullus diſtīguit. cignū albū poſſibile eſt eē nigruꝫ: qꝛ albedoa cignonō ſeparat̉ niſi ẜm rōnē ⁊ ītellcm̄. vn̄ qd̓ nō pōt ſimul eē cū albo nō pōt ſimul eē cū cigno: ſꝫ ī hͦ qd̓ dr̄ ſcitū

L 3