Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio. I.448 LL10

Niſin YVVVIIIimportat̉ ꝗdā ſemꝑ cōcomitans ſub̓m: qꝛ qd̓ ſemel ē ſcitum a deo nō pōt nō eē ſcitū ab eo. ergo vr̄ ꝙ diſtīctio illa nihil ad ꝓpoſitū valeat. Si dicas ꝙ ꝯtingēs qn̄ futurū eſt pōt nō eē. Sꝫ nō ex quo ponit̉ pn̄s vel p̄teritū: ⁊ſic d̓s cognitionē eiꝰ hꝫ. Cōtra. oīs ſcīa q̄ eſt de aliquopn̄te de quo nō erat quādo futurū erat recipit additōeꝫẜm tēpoꝝ ſucceſſionē. Sꝫ ſcīa dei nihil accipit additiōisa rebus: nec eſt in ea aliqua ſucceſſio ẜm tēpora. gͦ ſi futura ꝯtingētia nō cognoſcit vt futura ſunt: nullo mō ē contingētium vt ſunt p̄ſentia vel p̄terita.ea q̄ ſubſunt lib̓. ar. ſunt maxime cōSed contra tingētia ſꝫ hoꝝ cognitōeꝫ deus hꝫ:al̓s nō redderet vnicuiqꝫ ẜm oꝑa ſua. gͦ ſua ſcīa ē ꝯtingētiū. Pͣ. ſupra hītū ē ꝙ ſcīa dei eſt oīum: ſꝫ nō oīa ex neceſſitate cōtingūt vt ad ip̄m ſenſum pꝫ ⁊ a ph̓is ꝓbatumeſt: ⁊ in fide ſuppoſitū eſt. ergo ſciētia dei nō tm̄ eſt neceſſariorum: ſed etiam contingentium.Reſponde̓ O ph̓inegauerūt deū de ꝑticularibusdd̓m: ꝙ ꝓpter hō difficultates ꝗdaꝫꝯtingētibꝰ cognitionē hēre: cogitātes intellectū dīnū admodū ītellectus nr̄i. ⁊ iō errauerūt. Ꝙ aūt ītellectus diuinus nō īpediat̉ a cognitiōe ꝑticulariū ratiōe particulationis q̄ eſt ex maͣ ſicut ītellectꝰ noſter impedit in. 36. di.on̄ſuꝫ eſt. Et iō nūc reſtat inꝗrere: vtꝝ īpediat̉ rōne ꝯtingētie. cōtingētia .n. vn̄r duplici rōne effugere dīnā cognitionē. pͥmo ꝓpter ordinē cāe ad cātū: qꝛ cāe neceſſarie ⁊īmutabilis vr̄ eē effectꝰ neceſſariꝰ. vn̄ cū ſcīa dei ſit cauſreꝝ ⁊ ſit īmutabilis videt̉ ꝙ poſſit eē ꝯtingētiū. ſcd̓o ꝑordinē ſcīe ad ſcitū. Qꝛ cuꝫ ſcīa ſit certa cognitio: ex ipſarōne certitudinis ēt excluſa cālitate reꝗrit certitudinē ⁊determīatōeꝫ in ſcito: quā ꝯtingētia excludit: vt pꝫ ī ſcīanr̄a q̄ nō ē cā reꝝ ⁊ in ſcīā dei reſpectu maloꝝ: ſꝫ neutruꝫhoꝝ remouet ſcīam ꝯtingētiū a deo. ⁊ de pͥmo ꝗdeꝫ ſatismanifeſte pōt accipi. Qn̄cūqꝫ .n. ſunt cāe multe ordinateeffectus vltimus nō ſequit̉ cām pͥmā in neceſſitate ⁊ cōtingētia: ſꝫ cām ꝓximā: qꝛ virtus cāe pͥme recipit̉ in cauſa ſcd̓a ẜm modū cāe ſcd̓e. Effectꝰ .n. ille nō ꝓcedit a cauſa pͥma niſi ẜm ꝙ v̓tus cāe pͥme recipit̉ in ſcd̓a cā: vt pꝫ īfloritiōe arboris: cuiꝰ cā remota eſt motꝰ ſolis. ꝓxima ātvirtus generatiua plante. floritio aūt pōt īpediri ꝑ īpedimētū v̓tutis gnaͣtiue: quāuis motus ſolis īuariabilis ſit.Sil̓r ēt ſcīa dei eſt īuariabilis cā oīum: ſꝫ effectus ꝓducutur ab ipſo ꝑ oꝑatiōes ſecūdaꝝ cārum: ⁊ iō mediantibuscāis ſecūdis neceſſarijs ꝓducit effectꝰ neceſſarios: vt motum ſolis ⁊ ho: ſꝫ mediātibꝰ cāis ſecūdis ꝯtingētibꝰ ꝓducit effectꝰ ꝯtingentes. Sꝫ adhuc manet dubitatio maiorde ſcd̓o: qꝛ cā pͥma neceſſaria pōt ſimul eē cū defectu cāeſcd̓e ſicut motus ſolis cū ſterilitate arboris: ſꝫ ſcīa dei nōpōt ſimul ſtare cū defectu cāe ſcd̓e. Nō .n. pōt eē ꝙ deusſciat ſimul hūc curſurū ⁊ iſte deficiat a curſu: ⁊ hoc eſt ꝓpter certitudinē ſcīe: ⁊ nō ꝑꝑ cālitatē eiꝰ. Opꝫ .n. īueniread hͦ qd̓ ſcit certa ſcīa aliquā certitudinē in ſcito. Sciendū eſt igit̉ ꝙ anteqͣꝫ res ſit nō hꝫ eē niſi in cāis ſuis: ſꝫ cauſe q̄dā ſunt ex ꝗbus neceſſario ſequit̉ effectus q̄ impediri nō pn̄t: ⁊ in iſtis cauſis hꝫ cauſatū eſſe certū ⁊ determinatuꝫ: adeo ꝙ pōt ibi demōſtrare ſciri: ſicut ē ortus ſolis⁊ eclypſis ⁊ ho. Quedā aūt ſunt cāe ex ꝗbus cōſequūtureffectꝰ vt in maiori ꝑte: ſꝫ tn̄ deficiūt in minori parte: vn̄in iſtis cāis effectus futuri nō hn̄t certitudinē abſolutā:ſꝫ quādā: īquātū ſunt magis determinate cāe ad vnū qͣꝫad aliud. ⁊ iō ꝑ iſtas cauſas pōt accipi ſcīa ꝯiecturalis defuturis: q̄ tanto magis erit certa: quāto cauſe ſunt magisdeterminate ad vnū: ſicut eſt cognitio medici de ſanitate ⁊ morte futura: ⁊ iudiciū aſtrologi de ventis ⁊ pluuijsfuturis. Sꝫ quedā cauſe ſunt q̄ ſe hn̄t ad vtrūqꝫ: ⁊ in iſtis

cauſis effectus de futuro nullā hn̄t certitudinē vl̓ determinationē. ⁊ iō ꝯtingentia ad vtrūlibꝫ in cāis ſuis nullomō cognoſci pn̄t. Sꝫ qn̄ iā efficiunt̉ in reꝝ naͣ tūc hn̄t inſeipſis eē determinatū. ⁊ iō qn̄ ſunt in actu certitudinal̓rcognoſcunt̉: vt pꝫ ī eo ꝗ videt ſor. currere: qꝛ ſor. curreredū currit neceſſariū eſt: ⁊ certā cognitioneꝫ hēre pōt. Dico igit̉ ꝙ ītellcūs dīnus ītuet̉ ab eterno vnūqd̓qꝫ ꝯtingetium nō ſolū ꝓut eſt in cāis ſuis: ſꝫ ꝓut eſt in eē ſuo determinato: cū .n. re exn̄te ipſaꝫ rē videat ꝓut in eē ſuo determinato ē: al̓r cognoſceret rē poſtqͣꝫ eſt: qͣꝫ anteqͣꝫ fiat: ⁊ ſicex euētibꝰ reꝝ aliquid eiꝰ accreſceret cognitiōi. Pꝫ etiāꝙ deus ab eterno nō ſolū vidit ordinē ſui ad rē ex cuiusptāte res erat futura: ſꝫ ip̄m eē rei ītuebat̉. Qd̓ qual̓r ſiteuidēter docet Boe. in fine de ꝯſo. Oīs .n. cognitio ē ẜmmodū cognoſcētis: vt dcm̄ ē. cū igit̉ deus ſit eternus: orꝙ cognitio eiꝰ modū eternitatis hēat: ꝗ eſt eē totū ſimulſine ſucceſſiōe. Un̄ ſicut qͣꝫuis tēpus ſit ſucceſſiuū: tamēeternitas eius ē pn̄s oībus tēporibus vna ⁊ eadē ⁊ īdiuiſibilis: vt nūc ſtāt. Ita ⁊ cognitio ſua intuet̉ oīa tꝑalia qͣꝫuis ſibi ſuccedētia vt pn̄tia ſibi nec aliꝗd eoꝝ eſt futurūreſpcū ipſius: ſꝫ vnū reſpcū alterius. vn̄ ẜm Boet. meliꝰdr̄ ꝓuidētia qͣꝫ p̄uidētia: qꝛ nō. q. futurū: ſed oīa vt pn̄tiavno intuitu ꝓcul videt. q. ab eternitatis ſpecula: ſꝫ tamēpōt dici p̄ſciētia inquātū cognoſcit id qd̓ futurum eſt nobis nō ſibi. Qd̓ vt meliꝰ pateat exēplis on̄dat̉. Sint ꝗnqꝫ homīes ꝗ ſucceſſiue in ꝗnqꝫ horis quinqꝫ ꝯtingētia facta videāt. Poſſum gͦ dicere ꝙ iſti ꝗnqꝫ vidēt h̓ ꝯtingentia ſuccedētia p̄ſentialiter. Si aūt poneret̉ ꝙ iſti quinoactus cognoſcētiū eēt actus vnꝰ poſſet dici ꝙ vna cognitio eēt pn̄tial̓r de oībus illis cognitis ſucceſſiuis: cugd̓svno eterno intuitu nō ſucceſſiuo oīa tꝑa videat oīa ꝯtingētia in tēporibus diuerſis ab eterno pn̄tial̓r videt: notm̄ vt habētia eē in cognitiōe ſua. Nō .n. deus ab eternocognouit de rebꝰ tm̄ ſe cognoſcere ea: qd̓ ē eē in cognitione ſua: ſꝫ et ab eterno vidit vno intuitu ⁊ videbit ſingutꝑa: ⁊ rē talē eē in hͦ tꝑe: ⁊ in hoc deficere. Nec tm̄ videthanc rē reſpectu p̄cedētis tēporis eſſe futurā: ⁊ reſpectufuturi p̄teritā: ſꝫ videt iſtud tp̄s in quo eſt p̄ſens ⁊ rē eſſepn̄tē in hͦ tꝑe: qd̓ tn̄ in ītellectu nr̄o nō pōt accidere: cuiactus eſt ſucceſſiuus ẜm diuerſa tꝑa: ⁊ ita pꝫ ꝙ nihil ꝓhibet ꝯtingentiū ad vtrūlibꝫ certā ſcīam deū hr̄e: cum intuitus eius ad rem ꝯtingēteꝫ referat̉: ẜm hͦ ꝙ preſentialiter in actu eſt: quādo iam determinatuꝫ eſt ⁊ certitudinaliter cognoſci poteſt.gͦ dd̓m: ꝙ a cauſa pͥma nō trapiteAd primum fectus neceſſitate: ſꝫ ſolū acā pt̄ma: vt dictū eſt: ⁊ ideo rō nō ꝓcedit. Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ fiturū cōtingēs nō eſt determinate verū anteqͣꝫ fiat. qꝛhꝫ cauſam determinatā. ⁊ iō eius certa cognitio heri nōpōt ab intellectu nr̄o: cuius cognitio eſt in tꝑe determisto ⁊ ſucceſſiue: ſꝫ dū eſt in actu determinate veꝝ eſt. ⁊ ioa cognitōe q̄ eſt pn̄s illi actui pōt certitudinal̓r cognoſciſicut pꝫ ēt de viſu corporali: ⁊ qꝛ cognitio diuīa eternit.te mēſurat̉: q̄ eadē manēs omni tēpori pn̄s eſt. ⁊ iō vnūqd̓qꝫ ꝯtingētiū videt̉ ꝓut eſt in ſuo actu. Ad 3ⁿ dd̓m:ꝙ actus dīne cognitiōis trāſit ſupra ꝯtingēs etiā ſi futūrum ſit nūc. ſicut trāſit viſus noſter ſupra ipſum dū eſt: sqꝛ eē qd̓ eſt qn̄ eſt neceſſe eſt: qd̓ tamē abſolute nō eſt noceſſariū. iō dr̄ ꝙ in ſe ꝯſideratū eſt ꝯtingēs: ſꝫ relatuꝫ addei cognitione eſt neceſſariū: qꝛ ad ipſaꝫ nō refert̉ niſi rꝫꝙ eſt in eē actuali. ⁊ iō ſil̓e eſt ſicut ſi ego videā ſor. p̄ſemtialiter currere: qd̓ ꝗdē in ſe ē ꝯtingēs: ſꝫ relatū ad viſimeū eſt neceſſariū. vn̄ bona eſt diſtīctio ꝙ eſt neceſſarisneceſſitate ꝯn̄tie ⁊ nō ꝯſequētis: vel neceſſitate ꝯditiosta non abſoluta. Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ ad hͦ arᵐ multipit re