Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtiō. II.Diſtin. XXXVI.

Diſtin. XXXVI.in eo eſſe dn̄r: nō aūt mala q̄ ab ipſo non ſunt. Et ita pꝫ ꝙtria p̄dicta ſe hn̄t ẜm quēdā ordinē. ꝗcꝗd .n. ē ī eēntia diuīa eſt ī deo qͣſi ꝑtinēs ad eē ipſiꝰ: ſꝫ nō ꝯuertit̉: ſicut ea q̄ſubiacēt oꝑi eiꝰ ī ipſo ſunt: ſꝫ nō in eēntia eiꝰ. ⁊ ſil̓r ꝗcꝗd ēin deo ē in ſcīa eiꝰ: ſꝫ nō cōuertit̉: vt pꝫ de malis.gͦ dd̓m: ꝙ ī deo nihil ē diuerſum abAd primum ip̄ſo. vn̄ ⁊ creature ẜꝫ hͦ ꝙ ī deo ſūtnō ſunt aliud a deo: qꝛ creature ī deo ſunt cātrix eēntia:vt dic̄ Anſel. ſunt .n. ī deo ꝑ ſuā ſil̓itudinē: ipſa aūt eēntiadīna ſil̓itudo ē oīum eoꝝ q̄ a deo ſunt. Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙeē creature pōt qͣdrupl̓r ꝯſiderari. pͥmo mō ẜꝫ ꝙ ē ī ꝓpͥanaͣ. 2º. mō ꝓut ē ī cognitōe nr̄a. 3º. mō ꝓut ē in deo. 4º. mōcōiter ꝓut abſtrahit ab oībꝰ his. Cū gͦ dr̄ ꝙ creatura veriꝰ eē hꝫ ī deo qͣꝫ ī ſeipſo cōparat̉ pͥᵐ ⁊ 3ᵐ eē reſpcū qͣrti: qꝛoīs cōparatio ē reſpcū cōis: ⁊ ꝓ tāto dr̄ ꝙ in deo hꝫ veriꝰeſſe: qꝛ oē qd̓ eſt ī aliquo ē ī eo ꝑ modū eiꝰ in quo ē: ⁊ nō ꝑmodū ſui. vn̄ ī deo ē ꝑ eē īcreatuꝫ: ī ſe aūt ē ꝑ eē creatū inquo minꝰ ē de v̓itate eēndi qͣꝫ ī eſſe īcreato. Si aūt cōparet̉ eē pͥᵐ ad 2ᵐ reſpectu qͣrti īueniūtur ſe hr̄e ẜm excedētia ⁊ exceſſa. eē .n. qd̓ eſt in ꝓpͥa naͣ rei ī eo qd̓ eſt ſub̓aleexcedit eē rei ī aīa: qd̓ eſt accn̄tale: ſꝫ excedit̉ ab eo ẜm hͦqd̓ eſt eē maͣle ⁊ illud ītellectuale: ⁊ ita pꝫ ꝙ aliqn̄ res veriꝰ eē hꝫ vbi ē ꝑ ſuā ſil̓itudinē qͣꝫ ī ſeipſa. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ: ꝙſil̓itudo rei qͣ ē in aīa dupl̓r cōſiderat̉. Uel ẜm ꝙ ē ſil̓itudo rei: ⁊ ſic nihil attribuit̉ ſibi niſi quod ī re īuenit̉. Autẜm eē qd̓ hꝫ ī aīa: ⁊ ſic attribuit̉ ſibi ītelligibilitas vl̓ vniuerſalitas: ſic̄ ēt pꝫ ī imagīe corꝑali cui ꝯuenit eē lapideūex ꝑte eiꝰ ī quo ē: ⁊ nō ex ꝑte eiꝰ cuiꝰ ē ſil̓itudo. ſil̓r dico ꝙſil̓itudini reꝝ q̄ ē in deo ꝯuenit eē vitā ⁊ lucē nō ẜm hͦ ꝙſil̓itudo rei ē: ſꝫ ẜm ꝙ ē ī deo: ⁊ dr̄ vitā īquātū ē pͥnᵐ oꝑinis ad eē reꝝ: ſic̄ ēt dr̄ a ph̓o in. 8. phy. ꝙ motꝰ celi ē vt vta q̄dā naͣ exn̄tibꝰ oībꝰ: ſꝫ īquātū ē pͥnᵐ cognitiōis reꝝ dr̄lux. Uel al̓r pōt dici ꝙ ſil̓itudo rei q̄ ī aīa ē: dr̄ vitā īquātū eſt vt forma q̄dā ⁊ ꝑfectio ītellectꝰ: ⁊ lux īquātū ē pͥnītellectualis oꝑatōis: ⁊ ꝑ talē ſil̓itudinē dn̄r ēt in deo reseē vita ⁊ lux. ſūt .n. ī eo ſic̄ artificiata ī artifice ꝑ ſuas ſil̓itudīes. Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ eē ⁊ viuere ⁊ moueri nō attribuunt̉ rebꝰ ī deo exn̄tibꝰ ẜm eē qd̓ in ipſo hn̄t: ſꝫ ẜꝫ eē qd̓in ſeipſis hn̄t a deo: vt eē ꝑtīeat ad eēntiā: viuere ad v̓tutē: ⁊ moueri ad oꝑatōeꝫ: vl̓ viuere ad aīaꝫ: moueri ad corpus. ⁊ eē ad vtrūqꝫ: ⁊ ſic res ī ꝓpͥa naͣ exn̄tes dn̄r eē ī deoẜm ꝙ eē eaꝝ a deo ꝯtinet̉: ⁊ ſic de alijs .ſ. de motu ⁊ vita. Ad 5ᵐ dd̓m: ꝙ ſil̓itudo rei q̄ ē in deo nō ē accepta a reſꝫ ē cā rei. vn̄ ꝗcꝗd ē ī eo ꝑ ſui ſil̓itudinē eſt in eo ſic̄ ī pͥnºoꝑāte ⁊ ꝯſeruate. Oꝑatio aūt ⁊ ꝯſeruatio reꝝ a deo ꝯpletur ꝑ volūtatē ⁊ bonitatē eiꝰ: qꝛ volūtas īter tria .ſ. ſcīampotētiā ⁊ volūtatē ꝓximius ē ad opꝰ. ⁊ iō ī ipſo appropͥat̉ſꝑi. ſancto ꝗ ꝓcedit ꝑ modū voluntatis: ⁊ cui bonitas appropriat̉: cū h̓ p̄pō ī. dicat hītudinē ad ꝯtinēs ⁊ ꝯſeruās.Sꝫ ꝑ ip̄ꝫ appropͥat̉ filio: qꝛ ꝑ. denotat cām formalē: ⁊ arsꝑ quā ſic̄ ꝑ formaꝫ oꝑat̉ artifex filio appropriat̉. Ex ipſoaūt ꝑꝑ habitudinē pͥncipij quā īportat h̓ p̄poſitio ex. appropriat̉ pr̄i: ꝗ eſt pͥncipiū nō de pͥnº. Qō. II.IEindeqe rit̉ de ydeis. Et circa hͦ triaquerūtur. Et pͥmo an ydee ſint. Secūdo de pluralitate ydeaꝝ. Tertio vtꝝydee omnium in deo ſint. Quid nomīe ydee importet̉.O primu) eē. ſicut .n. diē ph̓s in pͥneſic procedit̉: vr̄ ydeas nōmetaph̓. dicere exēplaria eē vaniloquiū ē ⁊poeticas metaphoras dr̄e: ſꝫ ydeas exemplaria reꝝ dicimus. gͦ vanuꝫ ē ydeas dr̄ę. Pͣ.ꝑfectiꝰ ē agēs qd̓ nō eget ī ſua actōe ad exemplar reſpicere qͣꝫ qd̓ exēplari īdiget: ſꝫ d̓s ē ꝑfecm̄ agens.

9gͦ nō ē ſibi opꝰ ydeis: ad qͣrū exēplar faciat res. vn̄ ibideph̓s ſubdit. nā ꝗd ē opꝰ ad ydeas reſpicere. Pͣ. ẜꝫ Iugu. meliꝰ ſcit̉ res ꝑ eēntiā ſuā qͣꝫ ꝑ ſil̓itudinē ſuā: ſꝫ d̓s nobiliſſime cognoſcit res. gͦ ſcit eas ꝑ eēntias earum ⁊ nō ꝑaliqͣs ſil̓itudīes ydeales reꝝ. Pͣ. oīs cognitio q̄ ē ꝑ mediū vr̄ eē collatiua ⁊ diſcurſuꝫ hr̄e de vno ī aliud: ſꝫ d̓s cognoſcit ſimplici ītuitu ſine diſcurſu ⁊ collatōe. gͦ vr̄ ꝙ nōcognoſcat res mediantibus ydeis.Contra. liū eē. ſꝫ hͦ ē hereticuꝫ. gͦ ⁊ pͥⁿ. Pͣ. Cōmēē qd̓ dicit Augu. ꝗ negat ydeas eē: negat fidicit ī. xi. metaph̓. ꝙ ſicut oēs forme ſunt ī potētia ī pͥmamaͣ: ita ſunt ī actu ī pͦ motore: ſꝫ nihil aliud dicimꝰ ydeasniſi formas reꝝ in deo exn̄tes. gͦ veꝝ eſt ydeas eſſe.Reſpondeo puplex eē. vnū ī actuẜꝫ ꝙ ſūt ī mādd̓m: ꝙ ſic̄ forme artificiales habētaliud ī potētia ẜm ꝙ ſunt ī mēte artificis: nō ꝗdē ī potentia paſſiua: ſꝫ actīa: ita ēt forme maͣles hn̄t duplex eē: vtdic̄ Cōmē. ī. xi. metaph̓. vnū ī actu ẜm ꝙ ī rebꝰ ſūt: ⁊ alid̓in poͣ actiua: ẜm ꝙ ſunt ī motoribꝰ orbiū vt ip̄e ponit: ⁊ īcipue in pͦ motore: loco cuiꝰ nos ī deo dicimus. Un̄ apudoēs ph̓os cōiter dr̄ ꝙ oīa ſunt ī mēte dei: ſic̄ artificiata inmēte artificis: ⁊ iō formas reꝝ in deo exn̄tes ydeas dicimus: q̄ ſunt ſic̄ forme oꝑatiue. Un̄ dic̄ Diony. loquēs deydeis ī. 5. c. d̓ di. no. exēplaria dicimꝰ ſubſtātificas rōnesexn̄tiū in deo: vniformiter p̄exn̄tes: qͣs theologia p̄diffōnes vocat ⁊ dīnas ⁊ bonas volūtates exn̄tiū p̄determīatiuas ⁊ ꝓductiuas. Per ydeas tn̄ d̓s n̄ tm̄ practicā: ſꝫ ſpeculatiuā cognitiōeꝫ de rebꝰ hꝫ cū nō ſolū cogͦſcat res ẜmhͦ ꝙ ab ip̄o exeūt: ſꝫ ēt ẜm ꝙ ī ꝓpͥa naͣ ſubſiſtūt. Ydea .n.dr̄ ab ydeos qd̓ ē forma. vn̄ nomē ydee qͣꝫtū ad ꝓpͥetatēnoīs eqͣl̓r ſe hꝫ ad practicā ⁊ ſpeculatiuaꝫ cognitiōeꝫ. forma .n. rei ī ītellcū exn̄s vtriuſqꝫ cognitōis pͥnᵐ ē. Quāuis.n. ẜm vſuꝫ loquētiū ydea ſumat̉ ꝓ forma q̄ ē pͥnᵐ practice cognitōis ẜm ꝙ ydeas exēplares reꝝ formas nomīmus: tamē etiā pͥncicipiuꝫ ſpeculatiue cognitiōis eſt ẜmꝙ ydeas ꝯtēplātes formas reꝝ nominamus.Ad primuꝫ gͦoᵈꝫ: ꝙ ſic̄ dic̄ Cōmē. in. xi. metaph̓.pl̓o ⁊ alij antiꝗ ph̓i qͣſi ab ipſa v̓itatcoacti tēdebāt ī illud qd̓ poſtmodū Arꝭ. exp̄ſſit: qͣꝫuis noꝑuenerīt ī ip̄m. ⁊ iō pl̓o ponēs ydeas ad hͦ tēdebat ẜm ꝙ⁊ Arꝭ. poſuit .ſ. eas eē ī ītellcū dīno. vn̄ hͦ īprobare ph̓s nōītēdit: ſꝫ 2ᵐ moduꝫ quo pl̓o poſuit formas naͣles ꝑ ſe exiſtētes ſine maͣ eē. Ad 2ᵐ dd̓m: ꝙ ſi d̓s īdigeret reſpicere in aliqd̓ exēplar exͣ ſe: eēt īꝑfectū agēs: ſꝫ hͦ nō ꝯtīgit ſieēntia ſua exēplar oīuꝫ reꝝ ponat̉: qꝛ ſic ītuēdo etiā ſuaꝫoīa ꝓducit. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ: ꝙ opꝫ illud ꝑ qd̓ ē cognitio reieē vnitū cogͦſcēti. vnde eēntia reꝝ creataꝝ cuꝫ ſit ſeꝑaa deo nō pōt eē mediū cogͦſcēdi ip̄as res a deo: ſꝫ cogiciteas nobiliori medio .ſ. ꝑ eſſentiā ſuā. ⁊ iō ꝑfectiꝰ cogͦſcit ⁊nobiliori mō: qꝛ ſic nihil niſi eēntia eiꝰ eſt pͥnᵐ ſue cogntiōis. Oporteret .n. ꝙ eēt aliud ſi ꝑ eſſentiā reꝝ qͣſi ꝑmdiū cognoſceret res: cū mediuꝫ cognoſcēdi ſit cognitioiepͥnᵐ. Ad 4ᵐ dd̓m: ꝙ cognitio diſcurſiua eſt qn̄ ex ẜnotis ī ignotū deuenit̉: ⁊ nō qn̄ ꝑ ſil̓itudinē rei app̄hedires ipſa: qꝛ ſic ēt oculus vidēs lapidē hr̄et cognitiōeꝫ collatiuā de ipſo. ⁊ iō qͣꝫuis deus ſciat res ꝑ ſil̓itudine quip̄o ē ſicut ꝑ mediū: ⁊ quāuis cognoſcat ēt ordine reꝝ: nitamē hꝫ diſcurſiuā ſciam: qꝛ oīa ſimul ītuet. Utrum ydee ſint plures.ſic procedit̉: vr̄ ꝙ nō ſinOſecundū ples ydee. ydea enī dī ſiitudo ꝑ quā cogͦſcit̉ res: ſꝫ ſic̄ ſupra hītū ē: deuscogͦſcit oīa ꝑ eēntiā ſuā: cū igit̉ eſſentia ſua ſitvna vr̄ ꝙ ydea ſit tm̄ vna. Si dicas ꝙ ſunt pl̓es ꝑꝑſpectus diuerſos ad res. Cōtra. rel̓ones q̄ ſunt dei ad