Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXV.Queſtio. I.

i1 2

Diſtin. XXXV.vſqꝫ ad vltima reruꝫ. ⁊ ſic opꝫ ꝙ cognoſcat oēs propriasnaturas ⁊ ꝓprias operationes rerum.Ad priNu) eē cū eē nr̄o. qꝛ d̓ficiat a rōne nr̄i eſſe.gͦ dd̓ꝫ ꝙ eē dīnū nō negat̉ eiuſdē rōisſꝫ qꝛ excedit: qͣꝫto aūt mediū ꝑfectiꝰ eſt tāto in eo res ꝑfectiꝰ cogͦſcit̉: ⁊ iō qͣꝫto eſſe ſuū excedit nr̄m: tāto ſcīa ſua deeē rei qd̓ cogͦſcit ꝑ eſſe ſuū excedit ſcīaꝫ nr̄aꝫ q̄ ē de eē reiaccepta ab ip̄a re. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ nulliꝰ ſcīe certitudo p̄teē niſi ꝑ reductionē in pͥª ſui pͥnª. ſꝫ ꝙ pͥᵐ pͥnᵐ ī geometricis nō ſuffic̄ ad certā cognitōeꝫ eoꝝ q̄ ꝯſequunt. hͦ eſt qꝛip̄ꝫ nō ē tota cā eoꝝ. vn̄ oꝫ ꝙ adiūctis oībꝰ alijs ī eoꝝ notitiā veniat̉. ſꝫ ipſe d̓s ē ꝑfecta cā oīuꝫ q̄ ab ip̄o ſūt: cuꝫ nihil poſſit accipi qd̓ ab ip̄o nō ſit: ⁊ iō ipſe ꝑ eēntiā ſuaꝫ oīaꝑfecte cogͦſcit. Ad 3ᵐ dd̓ꝫ ꝙ īpol̓e ē idē eē ꝓpriū pl̓iuꝫq̄ eodē mō ip̄ꝫ ꝑticipēt ⁊ ẜm totū ⁊ ꝑfecte. ſꝫ bonitatē diuinā qͣꝫuis oēs res ꝑticipēt: tn̄ nulla res creata ip̄am ꝑfecte imitat̉: ſꝫ in aliqͣ aſſimilat̉ ſibi vna res in qͦ nō aſſimilat̉ ſibi alia: ⁊ iō ipſe ē ꝓpͥa ſil̓itudo vniuſcuiuſqꝫ rei: ſic̄ pꝫin exēplo pͥus īducto de illo ꝗ hꝫ hītū ſufficiētē ad pl̓a ſcibilia. ē .n. hītꝰ ille vnꝰ. ſil̓itudo vniuſcuiuſqꝫ triū habituūꝗ in diuerſis īueniunt̉ ēt ẜꝫ id qd̓ vnꝰ ab alio diſtīguit̉. cōuenit .n. cū grāmatica ī eo qd̓ ꝑ ip̄m cogͦſcunt̉ grāmaticalia. ⁊ ſic de alijs. ⁊ ita pꝫ ꝙ vna res pōt eſſe ꝓprie ſil̓itudopl̓iuꝫ nō ꝑfecte ip̄am imitātiū: ſic̄ creature nō ꝑfecte imitant̉ dīnā bonitatē. Ad 4ᵐ dd̓ꝫ ꝙ nō ſolū eſſe dīnū eſtcā eſſendi res: ſꝫ ēt ſcīa ⁊ volūtas ſua. ex ꝗbꝰ optime ꝯcludit̉ eſſe rei: qꝛ illud qd̓ d̓s vult eſſe cuꝫ poſſit ⁊ ſciat v̓tuteeſſentie ſue in eſſe ꝓducit. h̓ auteꝫ deo cognita ſunt: ⁊ itacertam de rebus cognitionem habet.IIII. Utꝝ ſcīa dei ſit vniuoca ſcientie noſtre.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ ſcīa deiO quartu) ſt vniuoca ſcīe noſtre.Agēs .n. ẜꝫ formā ꝓducit effectū ſibi vniuocuꝫ: ſic̄ ignis ꝑ calorē īducit calorē vniuocuꝫſuo calori. ſic̄ dic̄ Ori. ⁊ ēt Dio. deus dr̄ ſapiēsinqͣꝫtū nos ſapīa īplet ꝑ ſuā ſapīaꝫ. gͦ vr̄ ꝙ ſapīa ſua ſit noſtre vniuoca. Pͣ. mēſura ⁊ mēſuratū ſūt vniꝰ rōnis. vn̄vnicuiqꝫ ꝓpͥa mēſura rn̄det. nō .n. eodē menſurant̉ liꝗda⁊ arida. vt in 3. meta. dr̄: ſꝫ ſcīa dei menſura eſt ſcīe nr̄e q̄tanto verior ē qͣꝫto ad eā magis accedit. gͦ vr̄ ꝙ ſit vniuoca ſcīe nr̄e. Si dicas qd̓ non ē vniuoca ex eo ꝙ ſcīa deinr̄aꝫ excedit ſcīaꝫ. Cōtra. magis ⁊ minꝰ n̄ diuerſificatſpēꝫ: ſꝫ exceſſus ſcīe attēdit̉ ẜꝫ hͦ ꝙ eſt eē magis ⁊ minusſcientē. gͦ vr̄ ꝙ ex hͦ vniuocatio ſcīe n̄ tollat̉. Si dicasvt dic̄ comē. in. io. meta. ꝙ ꝓ tanto nō eſt vniuoca: qꝛ ſcīadei eſt cā reruꝫ ⁊ nr̄a ſcīa eſt cāta a rebꝰ. Cōtra ſcīa ſpeculatiua in nobis cāta eſt a rebus: ſed ſcīa practica eſt cāreꝝ. nec tn̄ de vtroqꝫ nomē ſcīe equoce p̄dicat̉. gͦ ⁊ rō p̄dicta vniuocationem non tollit.Contra mē. vt in. io. meta. a Cō. dr̄ ēt ⁊ a ph̓o. ſꝫ ſcīaeterno ⁊ corruptibili nihil eſt cōe niſi ẜꝫ nodei ē eterna: nr̄a āt ē corruptibil̓: quā ꝯtīgit ꝑ obliuioneꝫamitti: ⁊ ꝑ doctrinā vel īuētionē acꝗri. gͦ ſcīa equoce ⁊ nobis: ⁊ deo ꝯuenit. Pͣ. q̄cūqꝫ vniuocant̉ in aliqͦ hoꝝ eſtſil̓itudo aliqͣ: ſꝫ oīuꝫ ſil̓iuꝫ ē aliqͣ ꝯparatio. ꝯparatio at̄ nōe niſi ꝯueniētiū in naͣ aliqͣ. cū igr̄ nulla creatura cū d̓o cōueniat in aliqͣ naͣ cōi: qꝛ illa eſſet vtroqꝫ pͥus. gͦ vr̄ ꝙ nihilvniuoce de d̓o ⁊ creatura dicat̉. Pͣ. nihil vniuoce dcm̄pōt eſſe in vno ſub̓a ⁊ in alio accn̄s: ſꝫ ſcīa in nob̓ ē accn̄s:in deo aūt ſub̓a. ergo equiuoce p̄dicat̉.dd̓ꝫ ꝙ tribꝰ modis ꝯtīgit aliꝗd aligReſpondeo pus cōe eē. vel vniuoce: vel equocevel analogice. Uniuoce ꝗdē nō pōt aliꝗd de d̓o ⁊ creatura dici. Huiꝰ rō ē qꝛ cū in re duo ſit ꝯſiderare .ſ. nāꝫ vl̓ ꝗditatē rei: ⁊ eē ſuū: oꝫ ꝙ in oībꝰ vniuocis ſit cōitas ẜꝫ ro-

nē naͣe ⁊ nō ẜm eſſe: qꝛ vnū eē nō eſt niſi in vna re: vn̄ habitꝰ hūanitatis nō ē ẜꝫ idē eſſe in duobꝰ hoībꝰ: ⁊ iō qn̄cūqꝫ forma ſignificata ꝑ nomen eſt ip̄ꝫ eſſe: nō pōt vniuoceꝯuenire: ꝑꝑ qd̓ ēt ens nō vniuoce p̄dicat̉. Et iō cū oīuꝫ q̄dn̄r de deo naͣ vel forma ſit ip̄ꝫ eſſe: qꝛ ſuū eſſe eſt ſua naͣ.ꝑꝑ qd̓ dr̄ a ꝗbuſdā ph̓is ꝙ eſt ens nō in eēntia: ⁊ ſciēs n̄ ꝑſcīaꝫ: ⁊ ſic de alijs. vt ītelligat̉ eēntia nō eſſe aliud ab eē: ⁊ſic de alijs. iō nihil de d̓o ⁊ creaturis vniuoce dici pōt. Etiō ꝗdā dicūt ꝙ ꝗcꝗd de d̓o ⁊ creatura dr̄ ꝑ purā eꝗuocationē dr̄. Sꝫ hͦ ēt nō pōt eē: qꝛ in his q̄ ſūt pure equoca ꝑcaſuꝫ ⁊ fortunā. ex vno nō cogͦſcit̉ alteꝝ. vt qn̄ idem nomen duobꝰ hoībꝰ ꝯuenit. cū igit̉ ꝑ ſcīaꝫ nr̄am d̓ueniat̉ incognitōeꝫ dīne ſcīe. nō pōt eē ꝙ ſit oīo equocū. Et iō dd̓ꝫꝙ ſcīa analogice dr̄ de d̓o ⁊ creatura. ⁊ ſil̓r oīa hō. Sꝫ duplex eſt analogia: q̄dā ẜꝫ ꝯueniētiā in aliqͦ vno ꝙ eis perpͥus ⁊ poſteriꝰ ꝯuenit. ⁊ h̓ analogia nō pōt eē īter deuꝫ etcreaturā: ſic̄ nec vniuocatio. Alia analogia eſt ẜm ꝙ vnūimitat̉ aliud qͣꝫtum pōt: nec perfecte ipſuz aſſequit̉. et h̓analogia eſt creature ad deum.ergo dd̓m ꝙ ab agente ẜm formaꝫAd primurN non ꝓducit̉ effectus vniuocus niſiquādo recipiens eſt ꝓportionatꝰ ad recipiendū totā virtutem agentis: vel ẜm eandeꝫ rōneꝫ. ⁊ ſic nulla creaturaeſt ꝓportionata ad recipiendū ſcientiā a deo per modūquo in ipſo eſt: ſicut nec corpora īferiora poſſūt reciꝑe calorem vniuoce a ſole: quāuis per formā ſuaꝫ agat. Adſcd̓m dd̓m ꝙ ſcientia dei nō eſt mēſura coequata ſcīe noſtre: ſed excedens: ⁊ iō nō ſequit̉ ꝙ ſit eiuſdem rōnis ẜmvniuocationeꝫ cū ſcīa noſtra. ſed ẜm analogiā. Ad tertiū dd̓m ꝙ magis ⁊ minꝰ nunqͣꝫ vniuocationē auferunt:ſed ea ex ꝗbus magis ⁊ minꝰ cauſat̉ poſſunt dr̄iaꝫ ſpēi facere ⁊ vniuocationeꝫ auferre: ⁊ hͦ cōtingit quādo magis⁊ minus cauſāt̉ nō ex diuerſa participatiōe vniꝰ nature:ſed ex gradu diuerſarū naturaꝝ ſicut angelus eſt homīeintellectualior. Ad qͣrtuꝫ dd̓m ꝙ rō Cōmē. per ſe noneſt ſufficiens niſi ẜm ꝙ accipit̉ in tali maͣ. ſcīa enim q̄ ſiceſt cā reruꝫ vt ſcīa diuina. nō pōt ſcīe create a rebus vniuoca eſſe: cuiꝰ ratio dicta eſt. Et qꝛ alie rōnes vident̉ cōcludere ꝙ oīno equoce dicat̉. ideo ad eas reſpondendūeſt. Ad ꝗntuꝫ ergo dd̓m ꝙ dictū illud eſt ītelligenduꝫquātuꝫ ad eſſe ⁊ nō quātū ad intentionē rei q̄ cōiter p̄dicat̉: qꝛ corpus etiā ẜm hͦ ꝙ ibi dr̄ equoce de corruptibilibus ⁊ incorruptibilibus p̄dicat̉. cuiꝰ tn̄ ratio eadeꝫ eſt invtroqꝫ ſi ẜm intentionē cōem cōſideret̉. Ad ſextū dicendū ꝙ īter deuꝫ ⁊ creaturaꝫ nō eſt ſimilitudo per ꝯuenientiaꝫ in aliquo vno cōi: ſed per imitationē. vn̄ creatura ſimilis deo dicit̉: ſed nō ꝯuertit̉. vt dicit Dio. in lib. dedi. no. Ad ſeptimū dd̓m ꝙ ſcīa non p̄dicat̉ de deo ẜmrōnem generis ſui qͣlitatis .ſ. accn̄tis: ſed ſolū ẜm rōnemdr̄ie q̄ ad perfectionē pertinet ẜꝫ quā a natura attendit̉per imitationem vt dictuꝫ eſt.V. Utrum ſcientia dei ſit vniuerſalis.ſic ꝓceditur. videt̉ ꝙ¶Oquintum cientia dei ſit vniuerſalis. Scientia enim vl̓is eſt q̄ eſt per cauſasvl̓es. ſed deus ſcit oīa per cām vniuerſaliſſimmā .ſ. per eſſentiā ſuaꝫ. ergo ſua ſcīa eſt maxime vl̓is. Itē vr̄ ꝙ ſit ꝑticularis. cognitio. n ꝑticulariseſt per quā cognoſcitur ꝓpria naͣ rei: ſed ꝓprias naturasoīum reꝝ deꝰ perfecte cognoſcit. gͦ ſua ſcīa ꝑticularis eſt Iteꝫ vr̄ ꝙ ſit in potētia. ſicut .n. oꝑatio ſua extēdit̉ adea q̄ ſunt extra ip̄m que ipſiꝰ operatiōe cauſant̉: ita ⁊ ſcīacum ea q̄ extra ip̄m ſunt ab eo cognoſcant̉: ſꝫ deꝰ nō ſemper operatus eſt res in actu: qꝛ ab eterno nō fuerūt. gͦ vr̄ꝙ nec debeat dici ſemꝑ ſciēs in actu: ſꝫ qn̄qꝫ in potentia.