Druckschrift 
Scriptum super primo libro sententiarum : Mit Textanfängen
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Diſtin. XXXV.Queſtio. I.

jͣII. Utrum deus intelligat alia a ſe.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ d̓s nōD ſecūdum intelligat alia a ſe. Intellectū .n. ꝑfectio ē ītelligētis: qꝛ fac̄ ip̄ꝫ eſſein actu: ſꝫ oīs ꝑfectio excedit id qd̓ ꝑficit̉. ſi gͦaliꝗd alid̓ a ſe ītelligeret hr̄et illd̓ maiꝰ ſe: qd̓eſt īcōueniēs. Pͣ. ẜꝫ ordinē nobilitatis ob̓oꝝ eſt ordonobilitatis in oꝑōnibꝰ. vn̄ dic̄ ph̓s. io. ethi. ꝙ ꝑfecta oꝑōfelicitatis ē reſpcū nobiliſſimi ob̓i: ſꝫ ꝗcꝗd ē alid̓ a d̓o eſtviliꝰ ⁊ īperfectiꝰ eo. Si igr̄ ītelligeret alid̓ a ſe hͦ v̓geret īīperfectionē ⁊ vilitatē oꝑōnis ipſiꝰ. Pͣ. ītellecta ſe hn̄tad ītellectū ſic̄ picture ad tabulaꝫ. vn̄ ph̓s in. 3. de aīa cōparat ītellectū pol̓em anteqͣꝫ intelligat tabule in qͣ nihilſcriptū eſt: ſed īpol̓e eſt ideꝫ corpꝰ figurari diuerſis figuris ſimul ⁊ ẜm eādē ꝑteꝫ. gͦ īpol̓e eſt eundē ītell̓m ſimulpl̓a intelligere. ſi igit̉ ītellectꝰ diuinꝰ ītelligit ſe ⁊ multa.alia oꝑꝫ ꝙ ſit ſucceſſio in intellectu ipſiꝰ q̄ laſſitudinē ſibi inducat. ex hͦ ꝙ nō hꝫ in actu illud qd̓ querit. ⁊ hͦ ē inconueniens. Pͣ. ſic̄ dic̄ ph̓s in. 3. de aīa. Scientie diuidunt̉ quēadmodū ⁊ res. Si ergo deꝰ intelligat plura oꝫꝙ in eo ſint ſcientie plures. ⁊ hͦ v̓git in pl̓alitatem diuineeēntie ſi ſua ſcīa eſt eiꝰ eſſentia vt dcm̄ eſt.Contrariū ſunt oculis eiꝰ. Pͣ. ſic̄ dictū eſt deeſt qd̓ hr̄ ad He. 4. oīa nuda ⁊ apertacognoſcit eſſentiā ſuā. ſed per eēntiaꝫ ſuā eſt pͥnᵐ rerum.gͦ ipſe cognoſcit ſe eē pͥnᵐ reruꝫ: ſed īpoſſibile ē ꝙ cognoſcat̉ aliquid eē pͥnᵐ niſi cognoſcat̉ aliqual̓r id cuiꝰ ē pͥnꝰqꝛ qui nouit vnū relatiuoꝝ cognoſcit ⁊ reliquū: vt in p̄dicamentis dr̄. gͦ cognoſcit alia a ſe.dd̓m ꝙ ex ſcd̓a via q̄ ſupra tacta eſtReſpondeo pōt oſtēdi ꝙ deꝰ nō ſolū ſe ſꝫ ēt aliacognoſcit. Cū .n. ea q̄ agunt ex neceſſitate naͣe naͣliter tendant in finē aliquē: oꝫ ꝙ ab aliqͦ cognoſcēte ordinent̉ infineꝫ illū. Hoc aūt eſt īpoſſibile niſi ille cognoſcēs cognoſcat reꝫ illā ⁊ oꝑōnē eiꝰ ⁊ ad qd̓ ordinat̉. ſic faber nō poſſet facere ſecuriꝫ niſi cognoſcat actū īciſiōis ⁊ ea q̄ īcidēda ſūt. vt maͣꝫ ꝯueniēte īueniat ⁊ formā īprimat: ⁊ ita oꝫꝙ d̓s cognoſcat ea q̄ ad ip̄ꝫ ordinant̉: qꝛ ſic̄ eē ab ip̄o hn̄t:ita ⁊ ordinē naͣlē in fineꝫ. vn̄ Rabi moy. hanc rōnē dicitītēdiſſe Dauid cū dixit. Qui finxit oculū n̄ ꝯſiderat. q. d.cū d̓s oculū faceret̉ nūꝗd ip̄e nō ꝯſiderauit actū oculieſt videre ⁊ ob̓m eiꝰ qd̓ ē viſibile particulare. Sciēdū tn̄eſt ꝙ ītell̓m dupl̓r dr̄. ſic̄ viſuꝫ ēt. Eſt n. pͥmū viſuꝫ qd̓ eſtipſa ſpēs rei viſibilis in pupilla exiſtens: q̄ eſt etiā perfectio vidētis ⁊ pͥncipiuꝫ viſionis ⁊ mediū nomē reſpectuviſibilis. Et eſt viſum 2ᵐ qd̓ eſt ipſa res extra oculū. Similiter ītell̓m pͥmuꝫ eſt ipſa rei ſimilitudo q̄ ē in intellectu. ⁊ eſt intell̓m 2ᵐ qd̓ ē ipſa res q̄ per ſimilitudinē illaꝫintelligit̉. Si gͦ ꝯſideret̉ ītell̓m pͥmū nihil aliud ītelligitd̓s niſi ſe: qꝛ nō recipit ſpēs rerū: per quas cognoſcat: ſꝫ ꝑeēntiā ſuaꝫ cognoſcit: qͥ eſt ſil̓itudo oīuꝫ rerū. Sꝫ ſi accipiat̉ intell̓m 2ᵐ ſic nō tm̄ ſe intelligit: ſꝫ ēt alia: ⁊ ẜm primuꝫ modū dic̄ ph̓us in. ii. meta. ꝙ deꝰ intelligit tm̄ ſe. Etꝑ hͦ pꝫ de facili reſponſio ad obiecta.obijcit̉ pͦ ꝙ ītell̓m ē ꝑfectio intelliQuod eniin gētis: veꝝ ē de ītellecto p⁊̄ nō d̓ intellecto ſcd̓o. Nō .n. lapis ꝗ eſt extra aīaꝫ ē ꝑfectio ītellectus: ſꝫ ſimilitudo lapidis q̄ eſt in aīa. Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ tripl̓r intellectus diuinꝰ poſſet vilificari ſi ītelligeret vilia.Uno mō ſi informaret̉ ſil̓itudine illius vilis. Scd̓o ſi ſimul cū illo vili nō poſſet ītelligere nobile. Tertio ſi aliaoꝑatione intelligeret ⁊ vilius ⁊ nobiliꝰ: ſed h̓ oīa remotaſunt ab ipſo. vnde ſua oꝑatio ē ꝑfectiſſima q̄ vna ⁊ eadeꝫexn̄s talis eſt ꝙ ꝑ eaꝫ ipſe ſeipſuꝫ cognoſcit ⁊ omnia alia. Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ illa rōtꝫ in omni intellectu ꝗ cognoſcit

diuerſa per diuerſas ſpēs: qd̓ remotū eſt a d̓o ꝗ cognoſcedo eēntiā ſuam alia cognoſcit. Ad 4ᵐ dd̓m ꝙ qn̄ ſummulta ſcita q̄ cognoſcunt̉ ẜm vnā rōnem medij gn̄e velſpē: tūc reducunt̉ in vnā ſcīam gnaͣleꝫ vel ſpālē ſic̄ meraphyſica ⁊ geometria. vn̄ ſi plura ſcita reducunt̉ in vnuꝫmediū ẜm numerū illoꝝ oīum nō erit niſi ſcīa vna in nimero. ⁊ iō ſcīa dei ē vna nūero oīuꝫ reꝝ: qꝛ ꝑ vnū mediūſimpliciſſimū qd̓ eſt ſua eēntia oīa cognoſcit. Utꝝ hēat cognitōeꝫ certā ⁊ ꝓpriā de alijs a ſe. III D tertium certā ⁊ ꝓpriā coguitaſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ nō hēatde alijs a ſe. Certa .n. cognitio nō p̄t de re hr̄niſi ꝑ rōnē eiꝰ exn̄tē in cogͦſcēte. ſꝫ nihil eiurhIdeꝫ rōnis ē ī deo ⁊ creaturis. gͦ cū nō cogͦſcacreaturas niſi cogͦſcēdo id qd̓ ī ipſo ē. vr̄ ꝙ nō hēat ꝓpriā⁊ certā cognitione de eis. Pͣ. ꝑ cām pͥmā ⁊ remotā nōpōt hr̄i certa cognitio de re. ſꝫ eēntia dīna ē cā pͥma ⁊ remotiſſima. gͦ cū d̓s nō cognoſcat res niſi ꝑ eēntiam ſuamvr̄ ꝙ certā cognitionē d̓ rebus hr̄e nō poſſit. Pͣ. ꝓpriacognitio de re nō ē niſi ꝑ id qd̓ ē ꝓpriū ſibi. ſꝫ īpol̓e e ideeē ꝓpriuꝫ pluribꝰ inquātū plura ſunt. ⁊ ſi aliꝗd ſit ꝓpriūpluribꝰ inqͣꝫtuꝫ vnū ſunt: ſic̄ riſibile oībꝰ hoībꝰ. gͦ cuꝫ deꝰcognoſcat oīa ꝑ vnū ⁊ idē qd̓ eſt ſua eēntia: vr̄ ꝙ nō hēatꝓpriā ⁊ certaꝫ cognitionē de rebꝰ ſingulis. Pͣ. illudqd̓ hr̄ certa cognitio de re pōt eſſe mediū ad cōcludēduꝫrē illaꝫ. ſꝫ ex eēntia dīna nō pōt ꝯcludi eē alicuiꝰ rei cumd̓s ab eterno fuerit qn̄ res nō erant. gͦ vr̄ ꝙ d̓s ꝑ eēntiamſuam certā cognitionē de rebꝰ hr̄e nō poſſit.illud ē qd̓ dr̄ in pͥnº meta. ſcīa quā d̓sSed contra hꝫ dea ſcīaꝝ ē ⁊ honorabiliſſima ſꝫdeus hꝫ ſcīam de rebus. gͦ nobiliſſime cognoſcit res: ⁊ itacertiſſima ⁊ ꝓpria cognitiōe. Pͣ. qd̓ ē pͥmū in quolibetgn̄e ē maximū in gn̄e illo. vt in. 2. meta. dr̄. ſic̄ ignis ē calidiſſimus in qͦ īuenit̉ calor: ſꝫ in d̓o pͥmo ē ſcīa. gͦ ipſe nobiliſſime cognoſcit ꝗcꝗd cogͦſcit: ⁊ ita vr̄ ꝙ de oībꝰ rebꝰ cognitis ꝓpriā ⁊ certam cognitionē habeat.Reſpondeo ᵈᵍᶻ ᵐ ᵍª certiſſime ꝓprias naturisrerum cognoſcit. Sciēduꝫ tn̄ ꝙ Cō.in. ii. metaphy. dic̄ ꝙ d̓s nō habꝫ cognitionē de rebꝰ alijsa ſe niſi inquātuꝫ ſunt entia. qꝛ .n. eē ſuuꝫ eſt cauſa eēndioībus rebus inqͣꝫtū cognoſcit eē ſuū nō ignorat naͣꝫ eēntie inuētā in rebꝰ oībꝰ: ſic̄ ꝗ cognoſceret̉ calorē ignis nonignoraret naͣꝫ caloris exn̄tis in oībꝰ calidis. non tn̄ ſciretnaͣm hꝰ calidi ⁊ illiꝰ inqͣꝫtū ē hͦ ⁊ illd̓. Ita d̓s ꝑ hͦ ꝙ cognoſcit eēntiā ſuā qͣꝫuis cognoſcat eē oīum reꝝ inquātū ſurentia: nō tn̄ cognoſcit res inqͣꝫtū ē h̓ ⁊ illa. Nec ex hͦ ſeꝗtvt ipſe dic̄: ꝙ ſit ignorās: qꝛ ſcīa ſua nō ē de gn̄e ſciētie nōſtre. vn̄ nec ignorātia oppoſita ſibi pōt conuenire: ſic̄ necde lapide dr̄ ꝙ ſit vides vel cecus. Sed h̓ poſitio dupl̓r̄apꝑet falſa. Primo qꝛ ipſe nō ē cā reruꝫ qͣꝫtū ad eē ip̄oſolū cōe: ſꝫ qͣꝫtū ad oē illud qd̓ in re ē. cum .n. ꝑ cās ſcd̓asd̓terminet̉ vnaq̄qꝫ res ad ꝓpriū eē. oēs aūt cāe 2ᵉ ſuntpͥma oꝫ ꝙ ꝗcꝗd ē in re vl̓ ꝓpriū vl̓ cōe reducat̉ in deū ſicin cām: cū res a ſeipſa nō hēat niſi non eē: ⁊ ita cognoſcetꝓpriā naͣm vniuſcuiuſqꝫ rei. 2º. īprobat̉ ꝑ illud qd̓ .s. tactum ē: qꝛ īpol̓e ē ꝙ aliqd̓ agēs ordinet effectū ſuuꝫ in fineꝫ niſi cognoſcat ꝓpriū opus rei ꝑ qd̓ ordinat̉ in finem.vn̄ ſi a d̓o ordinatio ē oīuꝫ rerū in finē ſuuꝫ. opꝫ ꝙ cogneſcat ꝓpriū opꝰ cuiuſlibꝫ rei: ⁊ ꝓpriā naͣm q̄ tali oꝑationiꝯuenit. Nec obſtat ſi ēt ponat̉ nō īmediate cāre ordineꝫin vnaq̄qꝫ re. ſic̄ quidā ph̓i poſuerunt dicētes a deo inmediate ꝓcedere vnū pͥmū. qd̓ ē intelligētia pͥma: a qͣ ꝓcedat ſcd̓a intelligētia ⁊ orbis ⁊ anīa eius. opꝫ .n. ẜm hͦ ꝙcognoſcat ad minus opus ſui pͥmi creati: qd̓ ē ītelligetia:⁊ ita cognoſcet q̄ ꝑ illud opus produci pn̄t: ⁊ ſic deinceps