Queſtio. I.Diſtin. XVII.
creata eſt nobilior qͣꝫ aīa xp̄i. In quolibet .n. genere actꝰeſt nobilior qͣꝫ potentia qͣꝫtuꝫ ad illud genꝰ. Un̄ ſicut albedo corporis xp̄i qͣꝫtū ad hoc eſſe: qd̓ eſt eē albū eſt nobilior qͣꝫ ſit corpus xp̄i. ita ēt ſcīa eius creata eſt nobiliorqͣꝫ aīa eius qͣꝫtū ad hoc ꝙ eſt eē ſcientē: qd̓ ē eē ẜꝫ ꝗd. Etſil̓r charitas qͣꝫtū ad tale eſſe: qꝛ ſe hꝫ in eſſe illo ad aīamxp̄i ſicut actus ad potētiā. ¶ Ad 7ᵐ dd̓m ꝙ ẜm ph̓m. 8.ethi. nunqͣꝫ in ꝗbuſdā amicitijs contingit equalēs reddere: ſed ſufficit ad eꝗtatē amicitie illud qd̓ ē poſſibile reddi: ſicut filius nunqͣꝫ pōt pr̄i carnali reddere aliꝗd equalens ei qd̓ ab ipſo accepit .ſ. eē ⁊ doctrinā ⁊ nutrimētum:ml̓to minus diuinis bn̄ficijs ⁊ bonitati ſue poſſumꝰ reddere amorē equalētē. vn̄ nō ſequit̉ ꝙ amor quo deū diligimus ſit īfinitꝰ qͣꝫtū ad ſub̓am actꝰ: ſꝫ infinitatē habꝫ exhoc ꝙ obiectū amoris oībus alijs preponit̉: ſꝫ ſufficit ꝙamemus cū amore cōmēſurato nobis. ¶ Ad vltimū dicendū ꝙ naͣ dicit̉ multipl̓r ẜm Boetiū. dr̄ .n. vno mō naͣoē qd̓ eſt vel ſub̓a vel accn̄s. ⁊ hͦ mō gr̄a ē naͣ q̄dam. Aliomō dr̄ naͣ ꝙ ē pͥnᵐ motꝰ ⁊ ꝗetis ipſiꝰ in quo ē. vn̄ illud dīeſſe naͣle vel qd̓ cātur a pͥncipijs naͣlibus vel cāri pōt. ⁊ hͦmō charitas nō eſt naͣ: qꝛ per pͥncipia naͣlia creature nonpōt cauſari: ⁊ ẜm hunc modū dicit pelagiꝰ per naͣlia ſolahominē poſſe in actus meritorios.¶ Utruꝫ charitas ſit accidens. II.ſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ chari¶ D ſecūdum tas nō ſit accn̄s. NulIlum .n. accn̄s extēdit̉ vltra ſuū ſub̓ꝫ: ſꝫ chariUtas extēdit̉ vltra ſuū ſub̓m: qꝛ charitate etiāalios amamus. gͦ vr̄ ꝙ charitas nō ſit accn̄s. ¶ Item oēaccn̄s eſt cātū a ſub̓a: qꝛ ẜm Auic. ſub̓m eſt qd̓ ē in ſe completū p̄bēs alteri occaſionē eſſendi: ſed charitas nō cauſatur a pͥncipijs aīe in qͣ eſt. gͦ videt̉ ꝙ nō ſit accn̄s. ¶ Pͣnullū accn̄s eſt meliꝰ ⁊ nobiliꝰ ſuo ſub̓o: ſꝫ charitas ē melior qͣꝫ aīa. gͦ nō eſt in aīa ſicut accn̄s ī ſub̓o. Probatio medie: ꝑꝑ qd̓ vnūqd̓qꝫ ⁊ illud magis: ſed aīa eſt bona ꝑꝑ charitatē. gͦ charitas ē melior. ¶ Itē agēs ſemꝑ eſt honorabilius patiente ẜm ph̓m in. 3. de anima: ſed charitas agitin animaꝫ mundando ipſam a peccatis. ergo eſt honorabilior anima: ⁊ ita ideꝫ qd̓ prius.CONIra nē eſt accn̄s. charitas eſt ho. ergo ⁊cͣ.ꝗcꝗd p̄t adeſſe ⁊ abeſſe p̄ter ſub̓i corruptioReſpondeo poſt eſe ꝯpletū aduenit ſibi accidedicēdū ꝙ oē illd̓ qd̓ aduenit alicuital̓r niſi forte aſſumat̉ ad ꝑticipationē ipſiꝰ eē ſub̓alis ſic̄dcm̄ eſt ſupra. 8. diſtinctione de aīa. Sꝫ hͦ tn̄ nō ſuffic̄ vtdicat̉ accn̄s in ſe. pōt .n. aliꝗd in ſe ſub̓a eē ⁊ aduenire alicui accn̄tal̓r ſicut veſtimēta: ſed ſi adueniat poſt eē ꝯpletum vt forma inherēs de neceſſitate ē accidēs: ⁊ qꝛ poſteſſe naͣle aīe aduenit ſibi charitas vt forma ꝑficiēs ip̄amad eſſe gr̄e: ꝓut dcm̄ ē: iō opꝫ ꝙ ſit accidens.Ad primuꝫ ᵍͦ ᵈᵍᵐ ꝙ idē accns numero nūqͣꝫ extendit̉ vltra ſub̓m ſuū .i. vt ſit in alioſic̄ in ſub̓o: ſed bene extēdit̉ extra ſub̓ꝫ ſuū: ſic̄ ad ob̓ꝫ operationis: ſed diuerſimode in oꝑatiōe actiua ⁊ paſſiua. Qin actiua extēdit̉ ad ob̓m extrinſecū īprimens ſil̓itudinēforme ſue in ipſo. ſic̄ pꝫ ꝙ calor ignis actiue calefacit alid̓corpus ⁊ eſt oꝑatio actiua. ſil̓r et qn̄ eſt operatio paſſiuaextēdit̉ in aliud ob̓m extrinſecū: cuiꝰ ſil̓itudo in ipſo recipitur: ⁊ ita aīa per habitū ſcīe ſcit ea q̄ ſunt extra ip̄am: etper habitū amoris eadē amat. ¶ Ad 2ᵐ dd̓ꝫ ꝙ ſubiectūdiuerſimode ſe hꝫ ad diuerſa accidētia. Quedā aūt ſuntaccn̄tia naͣlia q̄ creant̉ ex principijs ſub̓i: ⁊ hoc dupl̓r. Qꝛvel cauſant̉ ex pͥncipijs ſpēi: ⁊ ſic ſunt ꝓprie paſſiōes: quecōſequunt̉ totaꝫ ſpem. Uel ex pͥncipijs īdiuidui: ⁊ ſic ſūtcōia ꝯn̄tia pͥncipia naͣlia īdiuidua. Sunt ēt q̄dā accn̄a ꝑ
violentiā īducta ſic̄ calor in aqͣ: ⁊ iſta ſunt repugnātia pͥncipijs ſubiecti. Quedā aūt ſunt q̄ ꝗdē cauſant̉ ab extrinſeco nō repugnātia pͥncipijs ſubiecti: ſed magis ꝑficiētiaipſa: ſic̄ lumen in aere: ⁊ ita ēt charitas in aīa eſt ab extriſeco. ¶ Tn̄ ſciēdū ꝙ oībus accn̄tibꝰ cōiter loquēdo ſubiectū eſt cā quodāmō: inqͣꝫtū .ſ. accn̄tia in eſſe ſub̓i ſuſtentant̉. nō tn̄ ita ꝙ ex pͥncipijs ſubiecti oīa accn̄tia educantur. ¶ Ad 3ᵐ dd̓m ꝙ eadē rōne poſſet ꝓbari ꝙ nulla ꝑfectio aīe eēt accn̄s. nec aliqua ꝑfectio corporis: qꝛ vnūqd̓qꝫ ꝑfectibile hꝫ bonitatē ex ſua ꝑfectiōe. ¶ Qd̓m ē igit̉ꝙ ſimpl̓r aīa eſt melior charitate ⁊ qd̓libet ſubiectū ſuoaccn̄te: ſed ẜm ꝗd ē eꝯͣ. Cuiꝰ ratio eſt: qꝛ eē ẜm Dyo. 5. ca.de diui. no. eſt nobiliꝰ oībus alijs que cōſequunt̉ eſſe. vn̄eſſe ſimpl̓r eſt nobiliꝰ qͣꝫ intelligere: ſi poſſet ītelligi ītelligere ſine eſſe. Un̄ illud qd̓ excedit in eē ſimpl̓r nobiliꝰ ēomni eo qd̓ excedit in aliquo de ꝯſequentibꝰ eē: qͣꝫuis ẜꝫaliud poſſit eſſe minꝰ nobile. Et qꝛ aīa ⁊ q̄libꝫ ſub̓a hꝫ nobilius eſſe qͣꝫ accn̄s: iō ſimpl̓r nobilior ē: ſꝫ qͣꝫtū ad aliqd̓eſſe vel ẜm aliqd̓ accidens pōt accn̄s eſſe nobiliꝰ: qꝛ ſe hꝫad ſubſtātiā ſicut actꝰ ad potētiā. ⁊ hāc bonitatē ꝯn̄tē hꝫſubſtātia ab accn̄tibꝰ: ſed nō bonitatē pͥmā eēndi. ¶ Adquartū dd̓m ꝙ charitas nō dicit̉ agere in aīam per modum efficientis: ſed ſolū formaliter: ⁊ ẜm id qd̓ forma ē:quātum ad eſſe 2ᵐ nobilior eſt.III.¶ Utꝝ charitas det̉ ẜꝫ capacitatē naͣliū.Iſic ꝓcedit̉. vr̄ ꝙ charitasO tertluꝰ) dēt ẜm capacitatē nāliū.Ita dr̄ Matth̓. 24. dedit vnicuiqꝫ ẜm ꝓpͥaꝫvirtutē. ibi glo. Iero. Non pro largitate velIIIparcitate alij plus vel minꝰ recipiūt: ſed ẜmvirtutē recipiētiū. Sꝫ ante aduentū charitatis nō ītelligit̉ niſi v̓tus q̄ eſt ẜm naͣlia. gͦ vr̄ ꝙ ẜm capacitatē naͣliuꝫcharitas infundat̉. ¶ Itē ſic̄ ſe hꝫ forma ſubſtātialis adeſſe naͣe: ita charitas ad eſſe gr̄e: ſed forma ſub̓alis daturẜm capacitatē maͣe vt dic̄ Pl̓o. gͦ ⁊ charitas dat̉ ẜm capacitatem naͣe q̄ per eam perficit̉. ¶ Pͣ. ſic̄ gl̓ia p̄ſupponitgr̄am: ita gr̄a p̄ſupponit naͣm. Sed gl̓ia dat̉ ẜm modumgratie: vt qui plus hꝫ de capacitate plus ēt de gloria recipiat. ergo videt̉ ꝙ etiā charitas det̉ ẜm capacitatē naͣe:vt qui meliora naͣlia hꝫ maior ſibi charitas infundatur.¶ Itē in ꝗbuſcūqꝫ īuenit̉ perfectio eiuſdeꝫ rōnis videt̉eſſe idē modus ꝯſequēdi illā perfectionē: cum vnaqueqꝫres ꝓpriū modū habeat. Sꝫ charitas īuenit̉ in hoībus ⁊angelis ẜm rōnem eādeꝫ: qd̓ pꝫ ex actu ⁊ fine: cū igit̉ angeli cōſecuti ſint maiorē charitatē ⁊ meliora gratuita ẜꝫgradū naͣliū: vr̄ ēt ꝙ in hominibꝰ ita ſit.natura angelica altior eſt ⁊ ſublimior qͣꝫ naͣCONITA humana. Sed aliꝗ hoīes ẜm gradū gratieaſſumunt̉ ad ſublimius pͥmiū qͣꝫ angeli: cum ẜm gregorium ad ſingulos ordines angeloꝝ aliqui hoīes aſſumātur. gͦ vr̄ ꝙ ꝑfectiones gr̄e ⁊ gl̓ie nō dent̉ ẜm mēſurā naͣlium. ¶ Hoc idē vr̄ per hͦ qd̓ dicit̉ ꝓuer. 30. ſtella matutina inter. Ubi dicit Grego. ꝙ gr̄a maior infundit̉ ẜm ꝙad habēdā gr̄am aliꝗs magis nititur.dd̓m ꝙ cū deꝰ habeat ſe eqͣliter adReſpondeo pīa opꝫ ꝙ diuerſitas donoruꝫ receptoꝝ ab ipſo attendat̉ ẜm diuerſitatē recipientiū. Diuerſitas aūt recipientiū attendit̉ ẜꝫ ꝙ aliꝗd eſt magis aptū⁊ paratū ad recipiendū: ſicut aūt videmꝰ in formis naͣlibus ꝙ per diſpoſitiones accn̄tales ſicut calorē ⁊ frigus ⁊ho:maͣ efficit̉ magis vel minus diſpoſita ad ſuſcipiēdumformā: ita etiā in perfectionibꝰ aīe ex ipſis operibus aīeaīa efficit̉ habilior vel minus habilis ad ꝯſeq̄ndū perfectionem ſuam. Sꝫ tn̄ differenter ſe hn̄t operatiōes anīead perfectiones infuſas vel acquiſitas. Acquiſite enim