Queſtio. I.Diſtin. XVII.

56

quedam: ſed natura adueniēs naͣe nō facit niſi naͣꝫ. ergoanima habens charitatē ſi charitas ſit ꝗd creatū nō habebit niſi eſſe naͣe: ſed per charitatē pōt mereri. gͦ naͣ aliqͣper ſe poterit in actus meritorios: qd̓ eſt hereſis pelagiana. vr̄ gͦ ꝙ charitas non ſit quid creatum.omne qd̓ recipit̉ in aliquo recipit̉ in eo perCONITA modū recipietis: ſed amor increatꝰ ꝗ ē ſpiſanctꝰ ꝑticipat̉ in creatura. ergo ẜm modū ipſiꝰ creature: ſed modus eius eſt finitꝰ. gͦ oꝫ ꝙ recipiat̉ in creaturaaliquis amor finitꝰ: ſed oē finitū eſt creatū. gͦ in aīa habēte ſpi. ſanctū eſt aliqͣ charitas creata. ¶ Itē oīs aſſimilatio fit per formā aliquā: ſed per charitatē efficimur ꝯformes ipſi deo: qua amiſſa dicit̉ anīa deformari. gͦ videturꝙ charitas ſit quedā forma creata manēs in anīa. ¶ Pͣ.cōſtat ꝙ deus aliquo mō eſt in ſcīs quo nō eſt in creaturis: ſed iſta diuerſitas nō pōt proponi ex ꝑte ipſiꝰ dei queodē modo ſe hꝫ ad oīa. ergo videt̉ ꝙ ſit ex ꝑte creature.ſ. ꝙ ipſa creatura habeat aliꝗd: qd̓ alia nō hn̄t. Aut ergohꝫ ipſum diuinuꝫ eſſe: ⁊ ſic oēs iuſti aſſumerent̉ a ſpi. ſcōin vnitate perſone: ſicut naͣ humana aſſumpta eſt a xp̄oin vnitateꝫ perſone ipſius filij dei: qd̓ nō pōt eſſe. Aut oꝫꝙ illa creatura: in qua ſpāli modo deꝰ eē dicitur: habeatin ſe aliquē effectuꝫ dei: quē alia non habēt. iſte aūt effectus nō pōt eſſe tm̄ actus: qꝛ ſic in iuſtis dormiētibꝰ noneſſet alio mō qͣꝫ in alijs creaturis. ergo opꝫ ꝙ ſit aliꝗs habitus: oꝑꝫ igit̉ aliquē habitū charitatis creatū eſſe in aīaẜm quē ſpi. ſanctꝰ ipſam inhabitare dicit̉.Reſpondeo ᵈᵍᵐ ᵈ tota bonitas ipſiꝰ anīe eſt excharitate. vn̄ qͣꝫtū bona eſt tm̄ habꝫde charitate: ⁊ ſi charitatē non hēat nihil eſt: ſic̄ dr̄. i. Cor.i3. Cōſtat aūt ꝙ per charitatē anīa nō hꝫ minꝰ de bonitate in eſſe gr̄e qͣꝫ per v̓tutē acquiſitā in eſſe politico. Uirtꝰaūt politica duo facit. qꝛ facit bonū habētē: ⁊ opus eiꝰ bonum reddit: multo fortiꝰ igit̉ hͦ facit charitas. Neutruꝫaūt hoꝝ effici poterit niſi charitas ſit habitꝰ creatꝰ. Conſtat .n. ꝙ omne eſſe a forma aliqͣ īherēte eſt: ſicut eſſe album ab albedine: ⁊ eſſe ſubſtātiale a forma ſubſtātiali.ſic̄ igit̉ nō pōt intelligi ꝙ paries ſit albus ſine albedineinherente: ita nō pōt intelligi ꝙ anīa ſit bona in eſſe gratuito ſine charitate ⁊ gr̄a īformāte ip̄am. Sil̓r ēt cū actꝓportionet̉ potentie oꝑatiue ſic̄ effectus ꝓprie cauſe. impoſſibile eſt ītelligere ꝙ actꝰ ꝑfectus in bonitate ſit a potentia nō perfecta per habitū: ſic̄ ēt calefacere nō pōt eēab igne niſi mediante calore. Et iō cum actus charitatisperfectionem quādā hēat ex hͦ ꝙ eſt meritorius oībusmodis: oꝫ ponere charitatē eſſe habitū creatū in anīa: q̄quidē efficiēter eſt a tota trinitate: ſed exemplariter manat ab amore: ꝗ eſt ſpi. ſanctꝰ. ⁊ iō frequenter inuenit̉ ꝙſpi. ſanctꝰ ſit amor quo diligimus deū ⁊ ꝓximū: ſic̄ etiaꝫdr̄ a Dionyſio ꝙ eſſe diuinū ē eſſe oīum rerū: inqͣꝫtū .ſ. abeo omne eē exēplariter deducit̉. Magiſter tamē vult ꝙcharitas nō ſit aliquis habitus creatꝰ in aīa: ſed ꝙ ſit tn̄actꝰ ꝗ ē ex libe. arbitrio moto ꝑ ſpi. ſcm̄ quē charitatē dic̄¶ Ad cuius explanationeꝫ ꝗdā dixerūt: ꝙ ſic̄ lux dupl̓ipōt ꝯſiderari. Uel ꝓut ē in ſe: ⁊ ſic dr̄ lux. Uel ꝓut eſt inextremitate diafani terminati: ⁊ ſic lux dr̄ color: qꝛ hypoſtaſis coloris ē lux: ⁊ color nihil alid̓ ē qͣꝫ lux īcorporata.Ita dicūt ꝙ ſpi. ſanctꝰ ꝓut in ſe ꝯſiderat̉ ſpi. ſanctꝰ ⁊ deꝰdr̄. Sꝫ ꝓut ꝯſiderat̉ vt exn̄s in aīa quā mouet ad actucharitatis dr̄ charitas. Dicūt .n. ꝙ ſic̄ filiꝰ vniuit ſibi naͣꝫhumanā ſolus: qͣꝫuis ſit ibi oꝑatio totiꝰ trinitatis. ita ſpi.ſanctꝰ ſolus vnit ſibi volūtatē: qͣꝫuis ibi ſit oꝑatio totiustrinitatis. Sꝫ hͦ nō pōt ſtare: qꝛ vnio hūane naͣe ī xp̄o terminata ē ad vnū eē ꝑſone dīne. ⁊ iō idē actꝰ nūero ē ꝑſone dīne ⁊ naͣe hūane aſſūpte. ſꝫ volūtas alicuiꝰ ſcī nō aſſi

mit̉ in vnitate ſuppoſiti ſpūs ſcī. Un̄ cū oꝑatio a ſuppoſito vnitatē hēat ⁊ diuerſitatē: nō p̄t eē ꝙ ītelligat̉ eē vnaoꝑatio volūtatis ⁊ ſpi. ſcī niſi ꝑ modū q̄ deꝰ oꝑat̉ ī qͣlibꝫre. Sꝫ iſte modus nō ſuffic̄ ad opōnis ꝑfectioneꝫ: qꝛ oꝑōꝯſeꝗt̉ ꝯditōes cāe ꝓxime in necitate ⁊ ꝯtīgētia ⁊ ꝑfectione ⁊ ho. ⁊ nō cāe pͥme. Un̄ nō ē ītelligere ꝙ ſit oꝑatio ꝑfecta volūtatꝭ ꝑ quā vniat̉ ſpi. ſcō niſi ſit ibi habitꝰ ꝑficiēspotētiā oꝑatiua. Nec p̄t eē ſil̓itudo actꝰ volūtatis ad ſpi.ſcm̄ niſi ſit ſil̓itudo ſpi. ſcī in aīa ꝑ aliquā formā q̄ eſt pͥnᵐactꝰ: qͦ ſpi. ſcō ꝯformet̉: qꝛ actꝰ ad hͦ nō ſuffic̄ vt dcm̄ ē.Ad primuꝫ ᵍͦ dᵍᵐ ꝙ in gratificatiōe aīe eſt cōſiderare duplicē operationē ſpi. ſācti.Unā q̄ terminat̉ ad eſſe ẜꝫ actū pͥᵐ ꝗ ē eē gratū in hēndohabitu charitatis. Aliā ẜꝫ quā oꝑat̉ actū 2ᵐ ꝗ ē oꝑō mouens volūtatē in opꝰ dilectiōis. ⁊ vtroqꝫ mō opꝫ īcideremediū nō ꝑꝑ īdigētiā vel defectū ipſiꝰ ſpūs oꝑantis: ſedꝑꝑ nec̄itatē aīe recipiētis: ſꝫ diuerſimode: qꝛ q̄ ad pͥmuꝫeffectū ꝗ eſt eſſe gr̄e: charitas eſt mediū ꝑ modū cāe formalis: qꝛ nullū eſſe pōt recipi in creatura niſi per aliquāformā. Ad effectū aūt 2ᵐ: qui eſt oꝑatio eſt mediuꝫ charitas in rōne cāe efficiētis: ẜm ꝙ v̓tutē q̄ eſt pͥnᵐ operandi reducimus in cām agentē: qꝛ ēt nō eſt poſſibile aliquāoperationē ꝑfectā a creatura exire: niſi pͥncipiū illiꝰ operationis ſit perfectio potētie operātis: ꝓut dicimꝰ habitum elicientē actū eſſe pͥnᵐ eius. ¶ Ad 2ᵐ dd̓m ꝙ aīa cōparat̉ ad corpus nō tm̄ vt cā agens: ẜm ꝙ eſt motor corporis: ſed ēt vt forma. vn̄ formal̓r ſeipſa fac̄ viuere corpꝰẜm ꝙ viuere dr̄ eſſe viuētiū. Deꝰ aūt nō ē forma ipſiꝰ aīevel voluntatis qua formal̓r viuere poſſit: ſꝫ dr̄ vita anīe:ſicut pͥncipiū exēplariter influēs vitā gr̄e ipſi. Sil̓r dd̓mde luce ꝙ lux pōt dupl̓r ꝯſiderari. Uel ꝓut eſt in ip̄o corpore lucido: ⁊ ſic ſe hꝫ ad illuminationē aeris vt pͥncipiūefficiens: nec illuminat niſi per formā luminis influxamipſi dyafano illuminato. Uel prout eſt in dyafano illuminato. ⁊ ſic eſt forma ipſiꝰ qua formal̓r eſt lucidū. Deꝰ aūtdr̄ eſſe illuminās lux per modū lucis: que eſt in ipſo corpore lucenti per ſe: ⁊ nō per modū quo illuminatum formaliter illuminatur a forma lucis in ipſo recepta. ſed illilumini recepto aſſimilat̉ charitas vel gratia recepta inanima. ¶ Ad tertiū dd̓m ꝙ oīno ſimile eſt de creatiōe ⁊recreatione. Sic̄ enī deus per creationē cōtulit rebꝰ eſſenature: ⁊ illud eſſe eſt formal̓r a forma recepta in ipſa recreata: que eſt qͣſi terminus operatiōis ipſiꝰ agentis: ⁊ iterum forma illa eſt pͥncipiū operationū naturaliū qͣs deꝰin rebus operat̉. Ita etiā ⁊ in recreatiōe deus cōfert anime eſſe gratie. ⁊ pͥncipiū formale illiꝰ eſſe eſt habitꝰ creatus: quo etiā perficit̉ operatio meritoria: quā deus in nobis operatur: ⁊ ita iſte habitus creatꝰ partim ſe habet adoperationeꝫ ſpiritus ſancti vt terminus: ⁊ partim vt mediuꝫ. ¶ Ad quartū dicendū ꝙ charitas inquantū eſt exnihilo habet ꝙ ſit vanitas: ſed inquantū procedit a deovt ſimilitudo ipſiꝰ non habet rationē vanitatis: īmo coniungendi ipſi deo. ¶ Ad quintū dicendū ꝙ aliquid dicitur facere dupliciter. Uel per modū efficientis: ſicut pictor facit parieteꝫ albū. Uel per modū forme ſicut albedo facit album. Facere igit̉ de peccatore iuſtuꝫ. vel deoconiunctuꝫ eſt ipſius dei ſicut efficientis: ⁊ ipſiꝰ charitatis ſicut forme. Unde non pōt cōcludi ꝙ charitas ſit vitutis infinite: ſed ſolū ꝙ eſt effectꝰ v̓tutis infinite. ¶ Adſextuꝫ dd̓m ꝙ nobilitas aliquorū pōt attendi duplicitervel ſimpliciter vel ẜm quid. Uidet̉ autē ſimpliciter dignius eſſe qd̓ ẜꝫ ſuū eſſe nobilius eſt: ⁊ hoc modo animaxp̄i ⁊ anima cuiuſcunqꝫ iuſti eſt nobilior qͣꝫ charitas creata que habet eſſe accidentis. Uidet̉ etiaꝫ aliquid digniẜm quid: qd̓ ẜꝫ aliquod dignius eſt. ⁊ hoc modo charitas