¶ De artificibus et rebus artificialibus

gnum ſcientie boni ⁊ mali: id eſt prudētiainter bonum et malum diſcernens. ¶ Itemlignum vite: id eſt gratia chriſti cui totumdebet homo aſcribere non ſibi: Apo. Gal̓.v. Uiuo aūt iā nō ego: viuit ꝟo in me chriſtus ¶ Tertio ratione irrigationis: qꝛ fluuius egrediebatur de loco voluptatis adirrigandū paradiſū: qui diuiditur in quattuor capita. nomen vni phiſon. Ip̄e ē qͥ circumit omnē terrā euilath vbi naſcit̉ auꝝ:⁊ aurū terre illius eſt optimū. bdellium etlapiſ onychin ¶ Et nomē fluuij ſcd̓i geon.Ipſe eſt qui circūit omnem terrā ethiopie.Nomen ꝟo fluuij tertij tigris. Ipſe eſt quivadit contra aſſyrios. Fluuius autē quartus ipſe eſt euphrates. Iſte fluuius eſt gratia ſpirituſſācti: que fluit de loco voluptatis: id ē a chriſto in quo delectari debemꝰ.Psͣ. .xxxvj. Delectare in dn̄o. Iſte egreditur ad irrigandum paradiſum .i. mentē humanam. ⁊ diuidit̉ in quattuor flumina: ideſt quattuor virtutes. Nam phiſon ſignatprudentiā. Prudens enī eſt qui nouit osmutare. phiſon enī interp̄tatur oris mutatio. Aliter enī loquendū eſt maioribꝰ ⁊ aliter minoribus: Eccī. xxiiij. Qui adimpletquaſi phyſon ſapientiā. Et hic circūit omnem terram euilath: que interpretatur dolens: quia prudens eſt qui nouit dolere inhoc mundo. Ibi etiā naſcit̉ aurū optimū:quia optimū eſt lugere pro peccatis. Et bene dicit qui circumit omnem terrā euilathque habet quattuor partes .ſ. dolere ꝓ peccatis ꝓprijs ⁊ alienis. pro incolatu huiusmiſerie: et pro dilatione patrie. Bdelliumautē ſunt opera miſericordie. Lapis onychinus diſcretio ab onyx ꝙ eſt vnguis. nāper figurā vnguis ſignificat̉ diſcretio. velper lapidem orationem intellige. His tribus curatur peccator operibus miſericordie et orationibus cum carnis afflictioneſiue dolore. ¶ Per geon ꝟo qui interpretatur hiatuſ terre: ſignificatur tēperātia queomnem terrenitatem abſorbet a nobis. Etcōtra ethiopiam vadit: quia malos motuſin nobis deſtruit. Mali autem motus ſuntmores mali qͦs ſignificāt ethiopes: Hiere.xiij. Si mutare poteſt ethiops pellem ſuā:aut pardus varietates ſuas: ⁊ vos bn̄ poteritis facere cū didiceritis maluꝫ. Tigrisqui velox interpretatur: ſignat fortitudīeꝫque impugnat aſſyrios: id ē demōes. For-

tis enim debet eſſe qui vult contra demones pugnare. Euphrates aūt qui frugiferinterpretatur: ſignificat iuſticiam que multum fert fructum. Vana enim ſunt omniatemporalia: ſed ſola iuſticia fructifera: ſedde iſta nō determinat ſcriptura contra qͥsvadat: quia iuſticia ad omnes pariter ſpectat. Vel fluuiꝰ iſte eſt gr̄a cōpunctionis q̄diuiditur in quattuor: que ſunt contritio:confeſſio: ſatiſfactio ⁊ cōtinuatio ſiue perſeuerantia. Phiſon enī .i. oris mutatio ſignificat contritionem in qua mutatur facies peccatoris. Sed per geon qui interp̄tatur hiatus: ſignificatur confeſſio in quaaperiūtur peccata: ſicut in hiatu aperiturterra. Per tigrim qui interpretatur veloxſatiſfactio ſignificatur: que eſt quaſi medicamentum vulneris. Sicut enim extractoferro de vulnere: ſi ſtatim medicina nō apponitur cito vulnus putreſcit. Ita ſi peccata de corde extrahis ⁊ vt iubet nō protinꝰſatiſfacis: vulnus tuuꝫ de facili corrumpitur. Per euphraten ꝟo qui interpretaturfrugifer perſeuerantia deſignatur: que nobis confert fructum vite eterne. ¶ Iteꝫ anima iuſti aſſimilatur aceruo tritici qui multis medijs in horreo reconditur. Nā triticum ſicut dicit Grego. ¶ Primo in ſegeteſole tangit̉: quia in hac vita humana anima reſpectu ſuperni luminis illuſtrat̉ pluuiam accipit: quia veritatꝭ eloquio pingueſcit vento concutit̉: quia tentationibꝰ exercetur. ⁊ ſecum creſcentes paleas portat: qꝛnequiorem contra ſe quotidie vitam peccātium tolerat atqꝫ ad areā deductū triturationis pondere premitur vt a palearū connexione ſoluatur: quia mens noſtra celeſtidiſcipline ſuppoſita dū correctiōiſ flagellaꝑcipit a ſocietate carnalium mundior recedit: ⁊ relictis paleis ad horreū ducitur: qꝛforis remanentibus reprobiſ electa animaad ſuperne māſionis gaudia ſubleuatur.Item anime ſalus debet corpori ⁊ diuitiis preferri. Nam cū quis neceſſitate aſtringitur ꝙ in mare oportet merces ꝓijcere vl̓perſonas ſubmergi merces potius exponuntur. ⁊ in bello manus enſi exponit̉ vtcaput ſanuꝫ ſeruetur: quia mortuo merceſnon proſunt nec manus valent capite abſciſo. Sic cum quis ad hoc deuenit ꝙ corpus aut anime habere detrimētū oportet:debet corpus ⁊ diuitiaſ exponere: ſicut ſer-

Q 3