Prologus libri ſexti

¶ Incipit ꝓlogus libri ſexti.Icet I quifōris ē noſter hō corrumpat̉: tn̄ his qͥ intus ē renouat̉ de die in diē. ij. Corī.Ciiij. Antiqͦꝝ ph̓oꝝ de hoīetres fuerūt generales ſnīe. Quidā hoīemeſſe ſubſtantiā tm̄ corporeā tradiderūt: ſic̄Democritus ⁊ Leucippus ⁊ ph̓i ep̄icuri qͥpoſuerūt aīaꝫ eſſe corpus: ⁊ ꝑ ꝯn̄s totumhoīeꝫ eſſe corporeū poſuerūt. Alij ſolū incorporeū .i. aīaꝫ hoīeꝫ vocauerūt: vt Plato ⁊ alij ſtoici qͥ ſolā aīaꝫ quā incorporeamponūt voluerūt ad ſubſtantiā hoīs ⁊ ſpēꝫꝑtinere. corpus ꝟo qͦddā inſtr̄m eſſe veluteſt naute nauis. Alij aūt ex vtroqꝫ cōpoſitū tanqͣꝫ ex eſſentialibꝰ ꝑtibus aīa atqꝫ corpore velut ex forma ⁊ materia hoīeꝫ tradiderūt: vt Ariſto. ⁊ ſui ſeqͣces qͥ ſunt Peripatetici dicti. Huic ꝟo velut veriori ſentētie apl̓s Paulus ꝯſentiēs vtrūqꝫ in verb̓ꝓpoſitꝭ .ſ. corpꝰ ⁊ aīaꝫ appellauit vt vtrūqꝫad eſſentiā hoīs on̄deret ꝑtinere. Lꝫ inqͥtis qͥ foris ē noſter hō corrūpat̉: tn̄ is qͥ intus ē renouat̉ de die in diē. Nō tm̄ corpusvel aīaꝫ ꝑfectū eē hoīeꝫ credidit: ſꝫ vtriqꝫꝑti ꝑ figurā ſynecdoches totiꝰ nomē attribuēs vtrāqꝫ ꝑtē hoīs hoīeꝫ appellauit: īmo corpus nō ſimpl̓r hoīeꝫ ſꝫ exteriorē hominē ⁊ animā: nō ſimpl̓r hominē: ſꝫ hoīeminteriorē vocauit: ⁊ corpus inſuꝑ corruptibile dixit: animā ꝟo nō corruptibilē ſꝫ renouabilē eſſe on̄dit: ac ſi vetuſtas ⁊ corruptio corporis ad renouandū ſaltē animaꝫnos inducat. Sꝫ notandū eſt ꝙ hō interior hꝫ exteriorē adiunctū .ſ. aīa corpuſtāqͣꝫſubiectū ſiue materiam in qͣ indiuiduatur:tanqͣꝫ inſtr̄m quo oꝑat̉: tanqͣꝫ ſpeculuꝫ inquo ꝯtemplat̉: tanqꝫ ſtimulū quo humiliatur: ⁊ etiā tanqͣꝫ exemplum quo rectificat̉.Primo ergo inheret corpori anima velut materie forma. Un̄ Ph̓us dicit ꝙ anima eſt actus corporis .i. forma. Sꝫ ſic̄ materia ꝑ formā ꝑficit̉ ⁊ ſpecificat̉: ita formaꝑ materiā contrahit̉ ⁊ indiuiduat̉. Et qͣꝫqͣꝫrōnalis anima que eſt hūani corꝑis formaſit in ſe immaterialis videlicet vt nullamhabeat materiam ex qua fiat: habet tamēextra ſuam eſſentiam materiam quam informat. In qua ſcilicet dum creatur recipitur ⁊ indiuiduat̉ anima rationalis. Se-

cundo interior homo habet exteriorem cōiunctum videlicet anima corpus: vt inſtrumentum ꝓprium quod mouet ⁊ per quodagit. Et idcirco membra varia corporis diuerſis anime viribus vt organa coniūctadeſeruiunt ad ſuas operationes explēdaſ:a quibus tamen intellectus excipitur quifantaſmate non vt organo indiget: ſed tātum vt obiecto ẜm ꝙ Philoſophus tradit. Quia igit̉ egēt aīa corꝑe vt artifex inſtrumento vel organo ad agendum: nō incongrue Philoſophus dixit diffiniendoanimam: ꝙ anima eſt actus corporis organici. Nam omnia corporis membra ſunt ipſius anime organa ad diuerſa ⁊ neceſſariaopera facienda. Et quia operum exteriorūqͣꝫplurima precipue manu fiunt vocatur aPhiloſopho manus organum organorū.Tertio eget anima corpore vt interioriipſius oculo .i. menti vel intellectu exteriorum rerum imagines velut quoddam deꝓpinquo ſpeculum repreſentet. Nam ſenſus hominis in corporeis organis exteriorum rerum imagines ⁊ fantaſmata intellectui repreſentant. Ex quibus per abſtractionem intellectus agentis in anime intellectu poſſibili vniuerſales ⁊ intelligibilesſpecies reponuntur. Unde fantaſmata incorporeo organo velut quidam colores inſpeculo interiori viſui anime repreſentantur. Et idcirco Philoſophus dicit ꝙ fantaſmata ſe habent ad intellectum ſicut colores ad viſum. ¶ Quarto quoqꝫ ne tamnobilis anima vt eſt rationalis ex aliquoſibi munere dato naturali vel gratuito extollatur: infirmi corporis ſtimulum patitur: ẜm ꝙ Apoſtolus dicit. ij. Corinth̓. xij.Ne magnitudo reuelationum extollat medatus eſt mihi ſtimulus carnis mee. Portat ergo onus corporis anima: vt eius pōderis repreſſa grauedine ad id quod ſupra ſe eſt inaniter non leuetur. Vnde dicitur Sapientie. ix. Ꝙ corpus quod corrūpitur aggrauat animam ⁊ deprimit terrenaͣ inhabitatio ſenſum ⁊cͣ. Aduerte igiturꝙ ex corpore anima vt in ſuperbiam eleuari non poſſit plurima grauamina patitur.Nam portat anima corpus: ſicut hoſtem:ſicut peſtem: ſicut carcerem: et ſicut comitem. Sed eſt hic periculoſus hoſtis: peſtisſiue morbus pernicioſus. Carcer penaliset anguſtioſus. Comes ſiue conſors gra-