De natatilibus ⁊ volatilibus
viola ꝑ humilitatē: vt lilium ꝑ puritatem:vt roſa ꝑ charitatē: ꝑ quā ꝓ nob̓ ſe ſanguine rubricauit. vn̄ merito d̓r: Eccī. l. Quaſiflos rōſarū in diebꝰ vernis: Psͣ. cij. Tanqͣꝫ flos agri ſic efflorebit.LXXXVI¶ Capitulum:Elus carnaliset matrimonialis qͥ eſt inter cōiuges aſſimilat̉ cepe marino.¶ Prīo ratione nocumenti: qꝛ hmōi cepequando inuenit̉ ſolū eſt mortifeꝝ ⁊ venenoſum. Tunc enī talis celus ē ſolus quādo ē ſine dei timore vel ſine prudētie diſcretione: qͥbus om̄is virtus ⁊ paſſio debet eſſe ſociataº. Un̄ celus qͥ eſt ſine eis generatſuſpitiones ⁊ tribulationes mortiferas etvenenoſas ad litterā ſequūtur quandoqꝫveneficia et mortes. Iaco. iij. Si c̨elū amarum habetis ⁊cͣ. ¶ Secūdo ratione medicamenti: quia reprimit̉ eius malicia ſi ī vinoet oleo aliquantulum dimittatur vt ſic inmedicinis apponatur: quia ſi amor coniugalis ſit cum vino charitatis ⁊ cū oleo lenitatis: nō nocet ſed ꝓdeſt multum. Et detali amore loquitur. Apl̓s ad Ephe. v. dicens. Viri diligite vxores veſtras ſicut etxp̄s eccleſiā. Tertio rōne tēperamenti: qꝛin tali ceꝑa dn̄t īteriora ac exteriora abijci:quia interiora propter caliditatem nimiā:exteriora vero propter ſiccitatem multumſunt mortifera: ſed media ſunt temperataet multum medicine accomoda. Sic a celo matrimonij debet remoueri illud quodeſt vitioſum interius .ſ. amor inordinatuset carnalis. ¶ Item illud quod ē vitioſumexterius vt indiſcreta cuſtodia: quam vnꝰconiugum alteri ponit. Sed amor ſiue celus temperatus ⁊ medium tenens laudabilis eſt et bonꝰ. Et hic celus facit eos cōcordes in bono: ⁊ ideo gratus ē deo ⁊ hominibus. Vnde Eccī. xxIn tribus beneplacitū eſt ſpiritui meo que ſunt probata coram deo ⁊ hominibus. Concordia fratrum: amor proximorum: vir et mulier ſibibene conſentientes.¶ Explicit liber tertius de ſimilitudinibꝰrerum.
Nterroga iumenta ⁊ docebūt te: volatilia celi ⁊ indicabūt tibi: loquere terre ⁊ reſpondebittibi: ⁊ enarrabūt piſceſ maris: Iob. xij. Creator celoꝝ ⁊ dn̄ator aquaruꝫ vniuerſeqꝫ rex ⁊ dn̄s creature ſpecialēcurā gerēs de hoīe: quē ſua inſignitū imagine ad ſui fruitionē creauerat: tal̓r oīa q̄ꝓduxit humāis deputauit obſeqͥis: vt nōtātū ex eoꝝ aſpectu ſolacia capere poſſet:ſed ex eoꝝ inſuꝑ vſu vel famulatu varia illi cōmoda vndiqꝫ ꝓuenliēt: Uerū int̓ iſtamagnifica ſue ꝓuidētie dicta volatilia celiet piſces maris vt ex ſacra ſcriptura colligitur: quodā p̄cipuo munere ad humanevite comoda tripliciter ordinauit. Nā primo ea conſtituit in obſequiū ſubiectiōis:et hͦ ex verbis ſcripture clarius intimat̉.vbi deus hominibꝰ loquens dicit Gen̄. j.Dominamini piſcibus maris ⁊ volatilibꝰceli. Decebat nāqꝫ vt animalia cetera illiſubijcerent̉: qui naturalis rationis faſtigio ⁊ ꝓuidentie gubernaculo om̄ibus p̄eminebat. Habent enī animalia cetera ꝑ extimationē vniuerſalis ⁊ naturalis prudētie q̄ oīm agibiliū eſt rō: naturalē quandāparticipationē: in homīe vero viget per ſevniuerſalis ⁊ naturalis prudētia q̄ omnium agibiliū eſt rō directiua. Oē aūt qd̓ ēꝑ participationē ſubdit̉ ei qd̓ ē ꝑ eſſentiā:quare ꝯueniēs fuit ꝙ om̄a anīalia homini ſubderēt̉. Un̄ Psͣ viij. ait. Om̄ia ſubieciſti ſub pedibꝰ eius oues ⁊ boues vniuerſas ⁊cͣ. ⁊ vſqꝫ ad ſemitas maris ¶ Secūdoqꝛ dn̄s piſces maris ⁊ volatilia celi hoībꝰconceſſit in edulium refectionis. Siquidēante tempus diluuij herbas tātū ⁊ fructꝰarborum hominibus ⁊ alijs anīalibꝰ deꝰconceſſit in cibū dicēs eis: Gen̄. j. Dedi vobis omnē herbā afferentē ſemē ſuꝑ terrā:et vniuerſa ligna que habēt in ſemetipſisſementeꝫ generis ſui: vt ſint vobis in eſcāet cunctis animantibus terre. Sed poſtmodum peracto diluuio animalium conceſſus eſt eſus: ſcilicet cum dominus dixit: Gen̄. ix. Omnes piſces maris manuiveſtre traditi ſunt: et omne qd̓ mouetur etviuit erit vobis ī cibū: quaſi olera virētiatradidi vobis omnia: excepto ꝙ carnem