primusPrologus
¶ Incipit ſūma inſignis ac perutilis p̄dicatoribus de quacunqꝫ materiadicturis fratrꝭ Iohānis de ſancto Geminiano ordinis p̄dicatorū: ſacre theologiedoctoris clariſſimi: que intitulatur de exēplis ⁊ ſimilitudinibus rerum.¶ Prologus primusMnia facito cito ẜm exēplar ꝙ tibimōſtratū ē. Hebreo. viij.In om̄ibus operibus artiū videmꝰ ꝙ eoruꝫ opifiUlicēs dirigunt̉ ⁊ regulant̉CC. Cduplici exēplari. Nā qui ſūt in arte peritiinteriꝰ habēt exemplar .ſ. formā artis ẜmquam operātur. Qui vero arteꝫ addiſcūtnondū eruditi in ipſa: aſpiciūt ad exēplarexteriꝰ ꝑ aliquē artificē factū: ſicut pueriqui ſcribere diſcūt: tenent pre oculis exemplar magiſtri. ¶ Sed quēadmodū in operibus artiū: ſic etiā in moribꝰ ⁊ actibꝰ virtutū duplex habemus exemplū. Naꝫ prīoquidē ꝑ fidem habemꝰ intus xp̄m: ẜm illd̓Apl̓i Eph̓. iij. Habitare xp̄m ꝑ fidē in cordibus veſtris. Et hoc ē exemplar p̄cipuūꝑfecte vite. Vnde ⁊ ipſe ait Ioh̓. xiij. Exemplum dedi vobis: vt quēadmoduꝫ egofeci ita ⁊ vos faciatis. Et de hoc exēplariprincipaliter intelligi debet verbū p̄allegatum: Om̄ia facito ẜm exemplar ſcilicetxp̄i qd̓ tibi mōſtratū eſt ſcilicet per fidem.Hoc eſt igit̉ exemplar intrinſecū exiſtensin corde ꝑ fidē: ſcilicet xp̄i vita. quod exēplar Apl̓s ſequēs et ei cōformatꝰ totaliterdicebat ad Gal̓. ij. Uiuo ego iam non ego:viuit vero in me xp̄s ¶ Sed eſt aliud exēplar extrinſecū: ſcilicet natura creata rerūque ſunt extra animā quo dirigitur humana induſtria: nō tantū in oꝑibus artiū (inquibus vt dicit Ariſto. Ars imitat̉ naturā inquantū poteſt) ſed etiā in moribus ⁊actibus virtutū. ita vt etiā de hoc exēplari poſſit dici verbū propoſitū: Om̄ia facito ẜm exemplar qd̓ tibi monſtratū eſt ſcilicet in rerū natura. Nā ex ipſis nature operibus ſumuntur ſimilitudines ⁊ plurimaexempla vtilia noſtris cōpetentia moribꝰ.Et hinc ē ꝙ venerabilis doctor GregoriꝰNaciangenus cuiꝰ teſtante Hieronymo tāta auctoritas fuit vt nullus vnqͣꝫ eius di-
ctis calūniā inferre p̄ſumpſerit. Immo inſuꝑ vt teſtatur Rufinus tanta fuit eiꝰ auctoritas apud eccleſias xp̄i: vt eſſe putaretur hereticus qui illi fuiſſet auſus in aliqͦcōtraire. Hic itaqꝫ tā p̄cipuus doctor hācſibi ꝯſuetudinē fecerat: vt quicqͥd eius occurreret oculis de rebus exterioribus: interioribus anīe moribꝰ adaptaret. Sic enīrefert ip̄e de ſe in ſuo apologetico dicēs:Mos mihi eſt admeip̄m ſingula queqꝫ reuocare: precipue ſi quies mihi ſit ⁊ ſilentiūſi vacet anī moribus adaptare quod videtur in ocul̓. Un̄ ⁊ oculorū viſio ſit mihi mētis eruditio. Huius igit̉ exēplū laudabileſeqͥ p̄dicatores oportet ſi abundare volūtcopia exemplorū. Quę copia illis ſi affuerit precipue de rebus extrinſecis que nobis ſūt in aperto: ⁊ etiā de mirandis operibus que cōtinue natura ꝓducit: vel adinuenit humana induſtria: nō eos tantuꝫapud curioſos auditores faciet gratioſosquos mira nature opera vel humane īuētiōis ſtudia narrata ⁊ patefacta delectāt:ſed etiā apud vulgus ⁊ ſimplices fructuoſos ⁊ acceptos ꝯſtituet: dum per exemplaad ſenſū ſpiritualia ⁊ ſubtilia declarabūt.¶ Predicātiū igit̉ comodo curioſo deſiderio ſimpliciū: auditorū ꝓfectui deſiderāsinẜuire Ego int̓ frēs ordīs p̄dicatoꝝ minimus noīe Heluicꝰ natiōe tentonicꝰ de multaꝝ reꝝ exemplis q̄ diuerſis hominū moribus ⁊ actibꝰ adaptant̉: pn̄s opuſculū a venerandē recordatiōis pr̄e ⁊ doctore Ioh̓ede ſcō Geminiano qͦndā abſqꝫ p̄fatiōe editū: nouo p̄fari volui ꝓlogo et in lucē promulgare oꝑēpreciū duxi: ⁊ librū de exemplis ⁊ ſimilitudinibꝰ rerū ip̄m intitulaui:exēplū ſeqͥ deſiderās pr̄is nr̄i beati Dn̄icide quo inter alia legit̉: ꝙ vbicūqꝫ conuerſabat̉: edificatorijs affluebat ſermonibuset abūdabat exēplis qͥbꝰ ad amorē xp̄i: ſeculi ve contēptū audiētiū anī flecterētur.Non aūt viſū ē mihi de exemplis hiſtorialibꝰ aliquid in hoc oꝑe ponere: ex eo ꝙ tāde hiſtoria Biblie qͣꝫ etiā de vitꝭ ſanctoꝝ:et inſuꝑ de factis gentiliū diuerſa per diuerſos opera facta ſunt ſatis ſufficienter.Intendo aūt in oꝑe iſto ſequi p̄cipue rerūordinē de quibꝰ adducentur exempla: nihilominus tn̄ materias quibꝰ aptabunt̉exempla reducā vt meliꝰ potero in ſingulis reruꝫ. generibus in ordine alphabeti.