Liber nonus
communē pacē patrie perturbātes neſcit̉inſtituta. Cui ars ſubſeruit equeſtris: ⁊ ꝑconſequēs frenifactiua ⁊ quecūqꝫ alia fabricās ſiue parās equeſtria īſtrumēta. Armorū quoqꝫ fabricatio atqꝫ vſus vt clypeigalee: enſis: lorice atqꝫ lancee ⁊ alioꝝ multoꝝ q̄ ad eqͥtes ⁊ milites ꝑtinēt. Fūdibularia quoqꝫ ⁊ ſagittaria ⁊ queqꝫ ars alia fac̄ad bellicū apparatū: ad militarꝭ artis officiū ſimiliter ordinantur ¶ Porro ſcriptorum opera ſuꝑ omnia cōferre videt̉ humane cōmoditati: vtpote q̄ nō tantū corꝑorali ſed etiā ſpūali humane vtilitati deſeruit.Hec eſt enī que ſepe in litteris abſentiū vota denūciat. Hec īſuper ī cyrographis humana pacta cōfirmat: ⁊ habet in ſapientiūlibris vtiliſſima erudimēta. Hec eſt quoqꝫq̄ memoriā reparat: informat ītellectū ⁊ affectū īflammat: dirigit opera: patefacit arcana: ⁊ futura atqꝫ preterita quaſi p̄ſentiafacit. Chartularij autē qͥ pelles ad ꝑgamena purgant ſubtiliant ⁊ deſiccāt: ⁊ raſoreschartarū ⁊ cōfectores incauſti: oēs ip̄i opera ſua ſcriptoribꝰ ſubminiſtrāt. Illuminatores autē ⁊ ligatores libroꝝ cuꝫ ſcriptoribus cōputant̉ ¶ Barbarij quoqꝫ fullonescampſores ⁊ menſurarū vl̓ pōderū equatores: qͥ lance vl̓ ſtatera vtuntur ad taleutū: marcā vl̓ librā: vnciā: ſtaterē quadrantem aut ſextulā. dragmā: obulū: calculuꝫaut aſſem aliquid pōderātes. Et quiqꝫ admēſurā canne vl̓ brachij: cubiti: palmi: pedis ac digiti ꝑtice vl̓ iugeri miliarij: leucevel ſtadij pannos vl̓ ſpacia aut res quaſqꝫcōtinuas metiētes. Et qui etiā diſcōtinuavl̓ liquores ad mēſurā gomor: chori vl̓ modij: ꝯgij: ſextarij: emine: amphore vl̓ metrete mēſurāt hi omnes eiſqꝫ conſimiles hūanis vtilitatibꝰ ⁊ comodis ſubminiſtrant.Sunt inſuꝑ multe alie artes ad hominumcōmoditates inuēte q̄ nō pn̄t p̄ multitudīebreuiter numerari ¶ Tertio ſunt quidamartifices quoꝝ conatus ⁊ ſtudia ſūt ad ludū ⁊ ſolatiū hominū: q̄ ſi honeſte ⁊ cū moderatiōe fierent debitis ꝑſonarū tempoꝝ ⁊locoꝝ circūſtātijs obſeruatis mortalis vite tedia ſubleuāt: animos recreant: ſenſusdelectāt: infirmos roborāt: meſtoſqꝫ cōſolantur: ⁊ plura alia vite mortaliuꝫ cōferūtiuuamenta. Antiqͥ gͦ ī diuerſis locꝭ vtebāt̉ſolatijs ſiue ludis. Nā in theatrꝭ tragedierecitabant̉: vel comedie in carminibuſ a ꝑ.
ſonis cū laruis ⁊ ceteris mechatis. in gabilijs ducebant choreas. in gymnaſijs luctabant̉: in amphiteatrꝭ curſitabāt: in arenis pugiles exercebant̉: īcōuiuijs rithmis⁊ muſicis inſtrumētis vtebant̉. in tēplis ātdeoꝝ laudes canebāt. Et hoꝝ oīm diſciplina ſiue ars theatrica dicebat̉: qꝛ theatrumerat locꝰ celebrior ⁊ magis frequētatꝰ. Sꝫhodie qͣſi tota ars hiſtrionica ſiue muſicaq̄ ad hominū ſolatia ſtudet: aut geſtū fit:aut cātu: aut certe inſtrumētoꝝ ſono qͥ flatu fit vl̓ pulſu. Nā geſtibꝰ fiūt rep̄ſētationes: cātibꝰ modulatiōes. Inſtrumētis aūtfiūt ſoni ⁊ cōſonātie muſicales. Et aliqn̄ qͥdē flatu vt tibijs ⁊ tubis ⁊ organis. Aliqn̄ꝟo pulſu: vt cymbalis: tympanis: citharꝭatqꝫ lyris ⁊ ceteris ꝯſimilibꝰ muſicis īſtrumētis. De artificū aūt oꝑibꝰ eſt. vltimo attendēdū ꝙ triplex in eis diſtīctio cōiter aſſignat̉: vt colligit̉ ex ꝟbis Ph̓i in. j. Ethico .ſ. ex artiū fine ordine ⁊ dignitate. Namfines quarūdā artiū ſūt ip̄e oꝑatiōes: aliquarū ꝟo fines ſūt ip̄a oꝑata. Cū enī oīsars oꝑet̉ circa exteriorē materiā. qn̄qꝫ artifex aſſumit materiā ſolūmodo qͦ ad vſū. ſicut citharā ad citharicandū: ⁊ nauē ad nauigādū. qn̄ꝫ ꝟo aſſumit materiā vt trāſmutet ad aliquā formā: ſic̄ lignū ad formā lecti: ⁊ ferrū ad formā cultelli. vn̄ oꝑa in manū artificū multiplicit̓ collaudāt̉. Nā in pͥmis hoꝝ artificū laudat̉ oꝑatio ip̄a. vn̄ inmanu cithariſte laudat̉ ꝙ bn̄ citharā pulſat. In ſcd̓o ꝟo laudat̉ p̄cipue res oꝑata:uta cultellꝰ vl̓ arca q̄ bn̄ facta ſit. Nā ī qͦbus oꝑata ſūt fines p̄ter oꝑationē nobiliora ſt̓ oꝑata ip̄iſ oꝑationibꝰ. ſic̄ finis: nobilior eſt qͣꝫ ea q̄ ſūt ad finē. ¶ Scd̓a ꝟo diſtīctio attēdit̉ ex ordīe operū: qꝛ quorūdā artificū oꝑa ordināt̉ ⁊ deputāt̉ ad oꝑa quorūdā alioꝝ qd̓ ex ordīe ip̄aꝝ artiū faciliterapparet. ptꝫ enī ꝙ q̄dā artes ſub alijs ordinant̉ ſic̄ ars frenefactiua ſub arte eqͥtandi q̄ d̓r equeſtris. ⁊ vlteriꝰ equeſtrꝭ ſub arte militari. oꝑa gͦ militie laudabiliora ſūtoꝑibus eq̄ſtris: ⁊ eq̄ſtris oꝑa magis laudant̉ qͣꝫ frenefactiue. ⁊ ſimile eſt de alijs artibꝰ ſibi īuicē ordīatꝭ ¶ Tertia diſtīctio ſumit̉ ex artiū dignitate: qꝛ q̄dā artes architectorice ſūt reſpectu aliaruꝫ. Que qͥdē induobꝰ excellūt. primo in dominio: qꝛ architectorice eſt p̄cipere arti q̄ eſt ſub ea: vt eq̄ſtris frene factiue p̄cipit qualit̓ ⁊ qͥd oꝑet̉.