¶ De viſionibus ⁊ ſomnijs
ꝓphetia ē diuina inſpiratio reꝝ euentꝰīmobili ꝟitate denūciās. ¶ Qn̄qꝫ qͦqꝫ ſōnia hoīm ex p̄cedētibꝰ cogitatiōibus ſiuelocutiōibꝰ oriunt̉: occurrūt eī dormiēti fantaſmata ꝯueniētia vl̓ ſimilia eis circa queeiꝰ cogitatio vel locutio fuit in vigilia immorata. ⁊ qꝛ taliū ſomnioꝝ cā nō eſt cā futurorū euentuū: idcirco hmōi ſomnia ꝑ accidens ſe habēt ad ipſos euētus futuros:vn̄ ſi ſiml̓ ꝯcurrāt erit qͥd caſuale ¶ Sꝫ notandū ꝙ interdū ī ſomnio p̄cedēti cogitatiōi homīſ reuelatio diuīa rn̄det: ita ꝙ ẜmGrego. Qn̄qꝫ fiūt hoī ſōnia ex cogitatiōeſimul ⁊ reuelatiōe: ⁊ tale fuit ſōniū nabuchodonoſor quod habuit de ſtatua. Vndedaniel dixit ei: Tu rex cepiſti cogitare inſtratu tuo quid eſſet futurum poſt hec: ⁊ qͥreuelat myſteria on̄dit tibi q̄ vētura ſunt⁊cͣ. Dan̄. ij. Et tūc hmōi ſomnia vera ſūt ⁊inter ꝓphetie myſteria cōputant̉: quāqͣꝫ ille qͥ talia ſōniat ꝓpheta nō dicat̉. ¶ Qn̄qꝫvero ſomnia fiunt ex intrinſeca affectioneſiue talis affectio ſit circa ſpūalia ſicut ſtudioſus ſomniat de lectiōe vel diſputatiōe:ſiue ſit circa corporalia ſic̄ auarus de pecunia ſomniat ⁊ homo fameſcēs de cibo ⁊ ſicde ſimilibus. Et hmōi ſomnia ꝯſimilit̓ ſic̄et p̄cedentia ꝑ accidens ſe habēt ad ipſosfuturos euentꝰ: ⁊ caſualit̓ occurrūt cū eisquia ſolū indicātia ſūt extrinſecas affectiones p̄exiſtentes. Qn̄qꝫ aūt ſomnia cauſant̉ ex ſtudio ⁊ exercitatiōe. Nā artificeſet officiales frequēter habēt ſomnia de artificijs vel officijs ſuis. Nā qn̄ diſpoſitioaliqͣrū operationū p̄cedit ī vigilia: tūc motus diſpoſitionis eiuſdem etiam in ſomnoaliqn̄ p̄oſtendūt vel rep̄ſentāt ip̄am oꝑationē: ⁊ ad hūc modū etiā ſōnia referūt̉ q̄ex aliqͣ p̄cedēti ſollicitudine generant̉: ſic̄de mulieribus q̄ de viris abſentibꝰ multūſollicitant̉: nōnunqͣꝫ accidūt ſomnia de reditu ip̄oꝝ ⁊ ita de ſimilibus. ¶ Qn̄qꝫ ꝟocontingūt ſomnia ex corꝑali diſpoſitione.Nā ex interiori diſpoſitiōe corporiſ formatur aliquis motus in fantaſia dormientiseidēqꝫ diſpoſitiōi ꝯueniēs: ſicut nōnunqͣꝫhomī in qͦ frigidi humores abūdāt occurrit ⁊ apparet in ſomnijs ꝙ ſit in aqua velniue: ⁊ ꝓpter ea dicūt medici ꝙ ad interiorē diſpoſitionē corꝑis cognoſcendā ē attēdendū ad ſōnia. Poſſunt igit̉ hmōi ſomnia verā ſignificationē habere nō ſolū de
diſpoſitione p̄ſenti: ſed etiā de euentu infirmitatis vel ſanitatis future: ſeu etiā effectus cuiuſlibet: ad quē huiꝰ cauſe virtꝰſe extendere poteſt. Quia igit̉ in p̄cedentibus libris ſūt de rebus ſenſibilibꝰ exempla introducta. Reſtat nūc ẜm ordinem apͥncipio libri ꝓmiſſum de rebꝰ imaginabilibus aliqͣs ſimilitudines ponere. Et quiaom̄ia generalit̓ ſomnia ꝑ formas imaginarias fiunt: qꝛ nihil ſūt aliud ſomnia qͣꝫ fātaſmata apparētia .i. qͣꝫ forme reꝝ imagīarie intrinſecus apparētes. Et q̄dā etiā viſiones vt dictū ē ꝑ formas hmōi fiūt: vn̄ viſiones imaginarie a doctoribus appellantur. Idcirco in hoc. vij. li. de viſionibꝰ imaginarijs ⁊ ſomnijs q̄ diuina ſcriptura recitat exempla inducent̉: quāqͣꝫ enī ex viſiōibus falſis ⁊ ex ſomnijs plerūqꝫ fallacibusmulti decipiant̉. ꝓpter qd̓ Eccī. xxxiiij. dicitur: Uana ſpes ⁊ mēdaciū inſenſato viro ⁊ ſomnia extollūt īprudentes. Quaſi qͥapprehendit vmbrā ⁊ ꝑſequit̉ vētū: ſic ⁊ qͥattendit ad viſa mēdatia. Ille tn̄ viſionesvel ſomnia q̄ ſacra ſcriptura refert: cuꝫ exdiuina reuelatiōe ꝓuenerint fallaciā velvanitatē nō ꝯtinēt: ſꝫ ꝟitate ⁊ vtilitate ſūtplena ¶ Quia vero vt ex dictis apparet exdiuerſis aliqn̄ cauſis de qͥbuſdā futuris effectibus tam vera qͣꝫ metaphorica ſomnia p̄monſtrant̉. Idcirco a ꝑitis Ph̓is deinterp̄tādis hmōi ſomnijs ꝑ modū artꝭ regule ſūt inuente q̄ etiā a ſacris doctoribuſin aliquibꝰ approbant̉. Un̄ etiā Ariſto. infine tractatus ſui de diuinatiōibꝰ ſomniorum breuibus licet verbis oſtēdit qͥs ē artificioſiſſimus iudex ad ſomnia exponendum. Quare nos inter ſomnioꝝ exēpla q̄de ſacra ſcriptura ponemus etiā de ſignationibus varijs ꝯſimiliū ſomnioꝝ nō aſſerendo: ſed referendo tātū diſtinctiōes aliquas ⁊ notulas inſeremus. Nam interp̄tationes aperte ſimilitudinariū ſomniorūetiam ſi quis illas credere non velit: ad hͦtamen predicatoribus vtiles eſſe poſſunt:ꝙ eis viam ⁊ modum aperiāt ad ſacre ſcripture metaphoras aptius exponenduꝫ cūtam ſcripturarum qͣꝫ ſomniorum metaphore per adaptationes quaſdam cōgruas exponantur. Sicut etiam in ſacra ſcripturaapparet de illis ſōnijs que ioſeph ⁊ daniel interpretati ſūt. Licet igitur interpretationibus talibus cōium ſomnioꝝ nō ſit qͦ
G 2