Liber ſextus
reatu pctī. vn̄ Ph̓s dic̄ ꝙ btī replēt̉ penitudīe: ⁊ bn̄ pꝰ. x. horas: qꝛ ī trāſgreſſiōe decalogi .i. decē p̄ceptoꝝ legis omne peccatūꝑficit̉. Un̄ Ambro. dicit ꝙ pctm̄ eſt tranſgreſſio diuine legis ⁊ celeſtiū inobediētiamādatoꝝ. Alij ꝟo ſunt quibus accidit dolor ſtomachi dū comedūt ⁊ ſedat̉ poſt digeſtionē. Et huic dolori aſſimilat̉ triſticiapenitētiū qͥ dū comedūt .i. dū pctā ſua ꝯſiderāt. vl̓ dū comēdūt .i. dū ꝟbū p̄dicatōisꝙ ē cibus mētis audiēdo ꝑcipiūt compungunt̉ ⁊ ꝯtritionē ꝯcipiūt. Sꝫ ꝯtritiōis dolor poſt digeſtioneꝫ ſedat̉. Quia ſic̄ eſt triplex digeſtio cibi in ſtomacho: in epate ⁊ īmēbris: ſic etiā eſt triplex purgatio pctī .ſ.in corde: in ore ⁊ in oꝑe. i. in ꝯtritione cordis: in ꝯfeſſiōe oris ⁊ in ſatiſfactiōe oꝑis.Un̄ poſt digeſtionē completā ſtomachi dolor ſedat̉: qꝛ poſt plenā purgationē peccati penitētis dolor mitigat̉. Alij aūt ſunt qͦrū dolor nō ceſſat qͦuſqꝫ euomāt qͦddam ſicut acetū ex qͦ bullit: deīde ſedat̉ dolor eorū. Talis ē dolor ⁊ pēa in purgatorio exiſtētiū qͥ nō ceſſat .i. nō deficit qͦuſqꝫ euacuetur ⁊ expiet̉ pctī reatꝰ qͥ recte aſſimilat̉ aceto bulliēti .ſ. ad modū aceti pūgit dolore ⁊bullit ardore. Eſt em̄ vehemēs dolor ex dilatiōe p̄mij ⁊ vehemēs ardor ignis exiſtentis ibi. Quia ſicut dicit btūs Augꝰ. Lꝫ ille ignis eternꝰ nō ſit: tn̄ eſt miro mō grauisintm̄ ꝙ excedat oēs penas qͣs vnqͣꝫ in carne aliqͥs paſſus fuit. Alij vero ſunt qͦꝝ dolor ſedat̉: nō cū vomitu ſꝫ cū deſcēſione cibi: ⁊ talis ex triſticia iraſcētis: qͥ lꝫ nō euomat .i. licet irā a corde nō abijciat: neqꝫ iniuriā remittat: tn̄ cū cibus a ſtomacho deſcendit .i. cū mēoria iniurie ab aīo deſcēdittriſticia ⁊ ira ſedat̉. ¶ Ca. LXXVErba bonoruꝫhominū debent eſſe ſimilia lingue. Nā lingua eſt influētie ſpiritus receptiua. Et talis fuit lingua ꝓphetaꝝ ⁊ apl̓oꝝ qui ſpūſancto inſpirati locutiſunt: ẜm illud Matth̓. x. Nō em̄ vos eſtisqui loqͥmini: ſꝫ ſpūs patris veſtri qͥ loquit̉in vobis ¶ Secūdo qꝛ lingua eſt de tenera⁊ molli materia .ſ. de carne: qꝛ interdū loqͥdebemꝰ mollia ⁊ placabilia ꝟba: Proū.xxv. Linguā mollis ꝯfringit duriciam. Etiterum. xv. Lingua placabilis lignum vite. ¶ Tertio lingua ē in cōplexione calida
⁊ humida. ⁊ ſic lingua bonoꝝ eſt feruida ⁊deuota. ¶ Quarto qꝛ lingua in diſpoſitione eſt tenuis ⁊ lōga. ⁊ talis ē lingua doctorū .ſ. tenuis .i. ſubtilis ad exponendū: ⁊ lōga ad ꝯtinuandū ⁊ multiplicādū. ¶ Quīto qꝛ lingua ē ad ſimilitudinē gladij facta:⁊ hͦ eſt vt ſit ad defenſionē veritatis ⁊ expugnationē erroris: Eſa. xlix. Poſuit os meum dn̄s qͣſi gladiū acutū ⁊cͣ. ¶ Sexto qꝛ līgua ē in corio rubicūda: vt .ſ. verecūdet̉ ꝓferre verba inhoneſta ⁊ indecētia. ¶ Septimo qꝛ eſt vocis ⁊ modulationis formatiua: ⁊ ideo ē in ꝯcauo poſita vt .ſ. ſit ſuauis⁊ dulcis: ſic̄ ⁊ ē modulatio muſica. ¶ Octauo qꝛ lingua eſt ſaporis diſcretiua: vt .ſ. ſitſapida ⁊ diſcreta ad loquēdū. ¶ Nono qꝛeſt ꝯceptionū anime interp̄tatiua: vt .ſ. loqͣtur verba deliberata ⁊ pͥus in anima limata. ¶ Decimo qꝛ eſt labijs qͣſi clauſtro duplici circūſepta .ſ. vt ſciat ſe claudere tacendo ⁊ aꝑire loquēdo ¶ Undecimo qꝛ līguaeſt oris humectatiua. Nā ẜm Conſtātinū:in lateribus ligamētoꝝ lingue ſunt q̄damvene vocate ſaliuales q̄ ſaliuam lingue adminiſtrāt. initiū ꝟo lingue vn̄ exeūt he vene ē caro grāduloſa ⁊ alba ip̄ius ſaliue generatiua: que linguā humectat ⁊ ciboꝝ ſiccitatē temꝑat: ⁊ eoꝝ ſuccoſitatē augmētat.Iſte aūt due vene qͥ adminiſtrāt lingue ſaliuā ſapiētie .i. ſaporoſe doctrine ſunt vita⁊ ſcīa. ¶ Duodecimo qꝛ ē lingua grauidorū aīaliū ⁊ fetuū ſignificatiua. Nā ſic̄ dic̄Ariſto. in. vj. lib̓. de aīalibus: qͣlis eſt venaſub lingua: talis ē fetus generatus ab ea.Oues em̄ aliqn̄ habent ſub lingua venasalbaſ: ⁊ tūc pariūt fetꝰ albos: ⁊ ſi habuerītnigras pariūt nigroſ: ⁊ ſi varias pariūt varios. Uene āt ſb̓ līgua exn̄tes vl̓ ad līguāveniētes pn̄t etiā dici cogitatiōes ⁊ affectiones q̄ līgua exponūt̉. Et qͣles ſūt in hoīecogitatiōes ⁊ affectiōes: tales etiā ſūt lingue locutiōes: ⁊ tales etiā ſūt fetꝰ .i. oꝑationes .ſ. vel nigre .i. malę: vl̓ albe .i. pure: vl̓varie .i. mixte: ſic̄ oꝑa hypocritaꝝ. ¶ Iteꝫꝟba maloꝝ aſſimilant̉ līgue. ¶ Primo qꝛlingua ē in lubrico poſita. Et ſic mali hn̄tlinguā lubricā .i. labilē ad ꝟba inhōeſta ⁊mala. ¶ Scd̓o qꝛ līgua ē acuta: ⁊ maxīe līgua qͦrundā ſerpentiū. Ita mali ad modūgladij hn̄t līguas acutas ad ꝑcutiendū etdiuidendū ꝓxīoſ: Psͣ. cxxxix. Acuerūt līguas ſuas ſicut ſerpentes. Et iterū. Lin-