De homine ⁊ mēbris eius
gua eoꝝ gladius acutus. ¶ Tertio qꝛ quorundā aīaliū lingua ē venenoſa ⁊ mortifera: ſicut ſerpentis ⁊ draconis ⁊ rabidi canis: cuius lingua ſꝑ apparet iuxͣ os ⁊ diſtillat venenū ⁊ inficit aquā ſi cadat in eā: dequa ſi qͥs bibat vt dicit Auicē. efficit̉ rabidus. Hec līgua venenoſa ē lingua inficiēs⁊ alios corrupēs vel ledēs ſiue ꝑ detractionē. Et hec ē lingua ſerpētꝭ mordētꝭ ⁊ tortuoſe incedētis: ſiue ꝑ malā ſuggeſtioneꝫ.Et hec ē lingua draconis infernal̓ .i. demonis cuius ē mala ſuggerere. Un̄ etiā homines qͥ hec faciunt ſunt qͣſi lingua eius. veletiā ꝑ malā doctrinā corrūpēdo fidē ſicutheretici faciūt. Et hec ē lingua canis rabidi cuius venenū inficit aquā ſapīe ſalutaris .i. ſacre ſcripture ꝑ falſas expoſitioneſ:ita vt bibēs ex ea .i. eoꝝ doctrinā recipiēsſpūaliter efficiat̉ rabidꝰ ⁊ infectꝰ ¶ Quarto qꝛ aliqͣ lingua eſt in colore varia: ſic̄ ẜmAriſto. Serpentiuꝫ lingue ſunt nigre ſiueliuide: ſubrufe: maculoſe: ⁊ ad motū velociſſime: ita vt cū ſint in motu bifurcari videant̉ tā velociter agitant̉. Lingue ergo liuide ſunt inuidoꝝ: ſubrūfe adulatoruꝫ: qꝛſub rufedine .i. ſub dulcedine verboꝝ (Nārufedo ē color) mellis immittūt aculeū deceptionis. ſꝫ maculoſe ſunt lingue infamatoꝝ qui alioꝝ famā maculare ſepiſſime conant: ad motū aūt lingue velociſſime ſūtlingue relatoꝝ qͥ verbū auditū vel conceptum retinere nō pn̄t qͥn ſtatiꝫ ꝓferāt. Bifurcate aūt ſunt bilinguiū. Oēs aūt talesliguas optabile eſſet ꝙ deus ſiccaret ⁊ abſcideret: qꝛ tūc ceſſaret venenū: de quo dicit̉ in Ps. xiij. Uenenū aſpidū ſub labijseoꝝ. Dicit̉ eniꝫ ꝙ lingua aſpidis qͣꝫuis incorꝑe ſerpētis viuētis ſit plēa veneno mortifero: tn̄ ab eius corꝑe ſeꝑata ⁊ ſiccata venenū amittit ⁊ alterius ſerpētis venenumꝓdit. Vnde p̄ſente veneno ſudare cōſueuit. ¶ Itē verba hominū aſſimilant̉ ſputꝭ.¶ Primo qͥdē qꝛ ſputū venenoſis animalibus reſiſtit. Nā dicit Ambro. ꝙ ſputū hominis ē venenū aīalibus venenoſis: ⁊ maxime ſi hō ieiunus ſit. Sic verbū homīs ſobrij ⁊ placati mitigat vel extinguit venenūhoīs irati ⁊ intemꝑati. Nā reſponſio mollis frāgit irā. ¶ Secūdo qꝛ ſputū ſuꝑfluitatē reumatis minuit. Un̄ dicit Galienus:ꝙ ptiſicis vtile ē ſpūere. Vnde dū ſpūuntſe a ſuꝑfluitate exonerāt qua retenta ſuffo
cati moriunt̉. Sic quoqꝫ ꝑ verba ꝯfeſſiōisexonerat ſe pctōr a ſuꝑfluitate peccati quaanima ſuffocat̉ ⁊ occidit̉. ¶ Tertio qꝛ ſpūtum aliqn̄ quidē digeſtū: aliqn̄ ꝟo indigeſtum exiſtit. ⁊ hoc ꝑtinet ad verboꝝ varietatē: qꝛ aliqn̄ loquit̉ homo ꝯſultē ⁊ p̄meditate: ⁊ tūc loquit̉ ſapiēter: aliqn̄ ꝟo p̄cipitāter ⁊ incōſiderate: ⁊ tūc etiā vt plurimūloquit̉ inepte. Un̄ ponit̉ differentia interſputū ⁊ ſaliuā: qꝛ ſaliua eſt ſuꝑfluitas naturalis nutrimēti pectoris ⁊ generat̉ digeſta. Sꝫ ſputū eſt illud qd̓ ad pectus aduēnit ẜm diuerſitatē curſus naturalis: vel p̄ter naturā: nec eſt ſemꝑ digeſtū ẜm Galienū. Per ſaliuā ergo que ſemꝑ eſt digeſtaintelligit̉ ſapiētis locutio que ſemꝑ eſt p̄meditata ⁊ ordinata. ſꝫ ꝑ ſputū qd̓ qn̄qꝫ ēdigeſtū qn̄qꝫ non intelligit̉ cōmunis locutio alioꝝ hominū que aliqn̄ eſt ꝯſiderata:aliqn̄ nō. ¶ Quarto quoqꝫ qꝛ ſputū interiorem corruptionē oſtendit. Dicit em̄ Galienus ꝙ in ſputo tria ſunt attēdenda .ſ. color: odor: ⁊ ſapor. Nā ſi ſputū eſt in coloreliuidū cordis ſignificat leſionē. ſi ſanguineū ſanie admixtū pulmonis ſignificat vlcerationē. ſi fuerit ꝟo in odore fetidū interioꝝ ſignificat corruptionē. Et ſi in ſaporefuerit amaꝝ vel acidū: humoris ſignificatcorruptionem in ſtomacho ⁊ in pulmone.Quidā em̄ ſunt qui habēt verba liuida ⁊maliuola. ⁊ hoc ſignificat leſionē cordis ꝑinuidiā. Quidā ꝟo habēt verba ſanguinolenta .i. cōminatoria ⁊ ꝯtumelioſa admixta ſanie .i. rabie ⁊ furore. ⁊ hec oſtenduntleſionē pulmoniſ ꝑ iracūdiā. Nā pulmo ēcordiſ flabellū: qꝛ ad tꝑamētū ⁊ refrigeriūꝯtinue aereꝫ attrahit ⁊ emittit. Un̄ pulmopōt dici quoddā refrigeriū cordis. Sꝫ iradū ſanguinē circa cor incēdit ⁊ ebullire facit cordis refrigeriū impedit etiā corꝑale.Dicit em̄ Damaſcenus ꝙ ira ē feruor eiusqui circa cor eſt ſanguinis ex euaporatiōefellis fiens. Et qꝛ iracūdia cor incēdit: id̓oiracūdi ꝓferūt verba ſanguinolenta ⁊ cōminatoria ⁊ maledica. Quidā ꝟo ꝓferūtverba fetētia .i. infamātia: qꝛ infamīa comparat̉ fetori. Vel fetida ſputa ſunt verbaturpia .i. carnalia ⁊ immūda que ſigna ſūtinterioris corruptionis: illa quidem odij:hec ꝟo luxurie. Quidaꝫ ꝟo ꝓferunt verba amara ⁊ fellea ſignificantia corruptionē in ſtomacho .i. in memoria ꝑ reminiſcen