De homine ⁊ membris eius
tiā eius ſunt pͥncipia eius ex quibus ꝓcedit: ſic initiū ſapiētie ẜm eius eſſentiā ſuntarticule fidei. Vnde fides dicit̉ eſſe initiūſapientie. Sed pͥncipiū ſapiētie inſtrumentale eſt illud quo aīa diſponit̉ ad ſapiētiā⁊ hͦ eſt timor dei ẜm illud: Eccī. j. Initiū ſapientie eſt timor dn̄i. Dicit̉ autē timor initiū ſapientie qͣꝫtū ad eius effectus. Nam ſicut dicit̉ initiū artis vnde ars incipit operari: ſic̄ ſi dicat̉ ꝙ fundamentū ſit pͥncipiūartis edificatorie: qꝛ ibi incipit edificatoroꝑari: ſic dicit̉ quo ad effectū initiuꝫ ſapīevn̄ ſapīa incipit oꝑari. Et h̓ mō timor ſeruilis dicit̉ initiū ſapīe: ſicut pͥncipium exͣ diſponens ad ſapīam inquantū aliqͥs timorepene recedit a peccato: ẜm illud Eccī. j. Timor dn̄i expellit peccatum. ⁊ ꝑ hoc habilitat̉ ad ſapīaꝫ: ſed timor filialis ⁊ caſtus ēinitiū ſapīe: ſicut pͥmus ſapīe effectus. Cūem̄ ad ſapīaꝫ ꝑtineat ꝙ humana vita regulet̉ ꝑ rōnes diuinas: oportet ſumere p̄ncipiū vt homo deum reuereat̉ ⁊ ſubijciat̉ ei.Sic em̄ ꝯſequēter in oībus ẜm deū regulabit̉. ¶ Tertio rōne organi. Organuꝫ em̄eſt inſtrumentū guſtus: vt Ph̓us dicit inlibro de ſenſu ⁊ ſenſato eſt aliqd̓ intrinſecū circa cor: ⁊ ſil̓r organū tactus. Nam adalios tres ſenſus deriuat̉ virtus ſenſitiuaa corde mediāte cerebro: ita ꝙ a corde primo venit ad cerebrū: ⁊ a cerebro poſtea adip̄os ſenſus. Tactus aūt ⁊ guſtus referūtur ad ip̄m cor ꝑ mediū ꝯiunctū quod eſtcaro. Sꝫ Cōſtātinus dicit ꝙ ꝓximū ⁊ manifeſtū inſtrumentū guſtus ꝓut ē diſcretiuus ſapoꝝ eſt līgua q̄ ſpm̄ animalē ad ꝑfectionē virtutis guſtabilis defert. Fit enimguſtus ſicut ip̄e dicit hoc mō: qꝛ duo nerni līgue medio infigunt̉: qui in multos ramos in extremis lateribus linguē diſꝑgūtur: ⁊ ꝑ eos vt dictū eſt ſpūs animalis adlinguā defert̉. Cū ergo res guſtāda ſubintrat linguā: ſpūſ animalis qͥ ibi eſt īmutat̉ẜm ꝓprietates eius qͣs poſtea iudicio anime repn̄tat. Sicut ergo circa cor eſt pͥmumguſtus inſtrumentū: ita in corde dicit̉ eſſepͥmū ſapiētie habitaculū: ẜm illud Prou̓.xiiij. In corde reqͥeſcit ſapientia prudētis.ſed ꝓpriū inſtrumentū ſapientie quo alijsmanifeſtat̉ eſt līgua. Psͣ. xxxvj. Os iuſtimeditabit̉ ſapientiā ⁊ lingua eius ⁊cͣ. Sꝫduo nerui infixi ſunt due cautele q̄ debēteſſe in lingua ſapiētiſ: vna ad loquendū: ⁊
alia ad tacendū ẜm tempus oportunū velſignificāt duplex opus ſapiētis .ſ. veritatēdefendere ⁊ falſitatē repellere: Prouerb̓.viij. Ueritatē meditabit̉ guttur meū: ⁊ labia mea deteſtabūt̉ impiū ¶ Et nota ꝙ lingua ẜm ſuā cōplexionē eſt ꝯcaua: poroſa:humida ⁊ inſipida. Cōcaua vt bn̄ quodlibet retineret. Poroſa facta eſt: vt qd̓ groſſum vel ſubtile de re guſtāda eſſet: neruoslingue facile ſubintraret: ⁊ virtus actiuaad ꝑficiendū eandē plus vigeret. Humidavero ē vt humiditas cooꝑet̉ ad acceptorūdiſſolutionē: vt ſi aliqͣ dura vel ſicca palato applicarent̉: humiditate līgue facile ſoluerent̉. Facta ē etiā inſipida: vt cuiuſlibetſaporis ſit facile ſuſceptiua. Nā ſi determinatū ſaporē haberet: qͣlitatē alterius ſaporis ꝑciꝑe nō valeret. Hec etiā oīa competūt lingue ꝓut ē inſtrumentū ſapīe. ¶ Primo vt ſit ꝯcaua ad retinendū ⁊ cuſtodiendū verbū vſqꝫ ad tp̄s oportunū loquēdi:Malach̓. ij. Labia ſacerdotꝭ cuſtodiūt ſciētiā .ſ. vſqꝫ ad tp̄s docēdi. ¶ Itē vt ſit poroſa ad groſſa vel ſubtilia ꝓut decet dicendū et diſponendū. Nā humidū in re poroſa ꝑ diuerſa foramīa minutī diuidit̉. ¶ Itēvt ſit humida .ſ. vt dicta ⁊ acta ad diſſoluēdū: dura .i. obſcura vel dubia q̄ ſunt difficilia ad intelligendū: ſicut duꝝ ē difficile adcōmedendū: humectet .i. declaret ⁊ exponat. ¶ Itē eſt inſipida ex ſe ſuſcipiēs ſaporē aliūde: qꝛ .ſ. ſapientiā loquēdi ex ſe nonhabet hō: ſꝫ a deo: ẜm illud Luc̄. xxj. Egodabo vobis os ⁊ ſapientiā. Augꝰ. ꝙ ſapienter loqͣmini: ab illo eſt nō noſtra ſapientia. Cōtra quod ſuꝑbi ph̓i dixerūt: Labianoſtra a nob̓ ſunt. ¶ Quarto rōne medij.Nā guſtus vt dicit Ph̓s nō fit ꝑ mediumextraneū ſicut viſus fit mediante aere: ſedtn̄ ſicut nō fit viſio ſine medio vl̓ ſine lumine: ita nō fit guſtus ſine humido. Nullumem̄ ſaporoſum facit ſenſum ſui ſaporis ſinehumiditatē. Vnde ſicut color fit actu viſibilis ꝑ lumen: ita ſapor fit actu guſtabilisꝑ humidum. ⁊ ita oportet ꝙ guſtabile velactu habeat humiditatē aqueā: ſicut vinū⁊ hmōi. aut ſit potētia humectabile ſicut illud qd̓ ſumit̉ ꝑ modū cibi. Et ideo oportetꝙ ſit ſaliua in ore q̄ bene liqͥda ē ⁊ etiā liq̄factiua: ꝑ quā ea q̄ ſumunt etiā hūectant̉vt eorū ſapor ꝑcipi poſſit. Sic̄ gͦ guſtui adꝑcipiēdos ſapores neceſſaria eſt hūiditas
F 3