Druckschrift 
De exemplis et similitudinibus rerum
Entstehung
Seite
239r
Einzelbild herunterladen
 

De homine membris eius

tiā eius ſunt pͥncipia eius ex quibus ꝓcedit: ſic initiū ſapiētie ẜm eius eſſentiā ſuntarticule fidei. Vnde fides dicit̉ eſſe initiūſapientie. Sed pͥncipiū ſapiētie inſtrumentale eſt illud quo aīa diſponit̉ ad ſapiētiā eſt timor dei ẜm illud: Eccī. j. Initiū ſapientie eſt timor dn̄i. Dicit̉ autē timor initiū ſapientie qͣꝫtū ad eius effectus. Nam ſicut dicit̉ initiū artis vnde ars incipit operari: ſic̄ ſi dicat̉ fundamentū ſit pͥncipiūartis edificatorie: qꝛ ibi incipit edificatoroꝑari: ſic dicit̉ quo ad effectū initiuꝫ ſapīevn̄ ſapīa incipit oꝑari. Et timor ſeruilis dicit̉ initiū ſapīe: ſicut pͥncipium exͣ diſponens ad ſapīam inquantū aliqͥs timorepene recedit a peccato: ẜm illud Eccī. j. Timor dn̄i expellit peccatum. hoc habilitat̉ ad ſapīaꝫ: ſed timor filialis caſtus ēinitiū ſapīe: ſicut pͥmus ſapīe effectus.em̄ ad ſapīaꝫ ꝑtineat humana vita regulet̉ rōnes diuinas: oportet ſumere p̄ncipiū vt homo deum reuereat̉ ſubijciat̉ ei.Sic em̄ ꝯſequēter in oībus ẜm deū regulabit̉. Tertio rōne organi. Organuꝫ em̄eſt inſtrumentū guſtus: vt Ph̓us dicit inlibro de ſenſu ſenſato eſt aliqd̓ intrinſe circa cor: ſil̓r organū tactus. Nam adalios tres ſenſus deriuat̉ virtus ſenſitiuaa corde mediāte cerebro: ita a corde primo venit ad cerebrū: a cerebro poſtea adip̄os ſenſus. Tactus aūt guſtus referūtur ad ip̄m cor mediū ꝯiunctū quod eſtcaro. Sꝫ Cōſtātinus dicit ꝓximū manifeſtū inſtrumentū guſtus ꝓut ē diſcretiuus ſapoꝝ eſt līgua ſpm̄ animalē ad ꝑfectionē virtutis guſtabilis defert. Fit enimguſtus ſicut ip̄e dicit hoc: qꝛ duo nerni līgue medio infigunt̉: qui in multos ramos in extremis lateribus linguē diſꝑgūtur: eos vt dictū eſt ſpūs animalis adlinguā defert̉. ergo res guſtāda ſubintrat linguā: ſpūſ animalis ibi eſt īmutat̉ẜm ꝓprietates eius qͣs poſtea iudicio anime repn̄tat. Sicut ergo circa cor eſt pͥmumguſtus inſtrumentū: ita in corde dicit̉ eſſepͥmū ſapiētie habitaculū: ẜm illud Prou̓.xiiij. In corde reqͥeſcit ſapientia prudētis.ſed ꝓpriū inſtrumentū ſapientie quo alijsmanifeſtat̉ eſt līgua. Psͣ. xxxvj. Os iuſtimeditabit̉ ſapientiā lingua eius ⁊cͣ. Sꝫduo nerui infixi ſunt due cautele debēteſſe in lingua ſapiētiſ: vna ad loquendū:

alia ad tacendū ẜm tempus oportunū velſignificāt duplex opus ſapiētis .ſ. veritatēdefendere falſitatē repellere: Prouerb̓.viij. Ueritatē meditabit̉ guttur meū: labia mea deteſtabūt̉ impiū Et nota lingua ẜm ſuā cōplexionē eſt ꝯcaua: poroſa:humida inſipida. Cōcaua vt bn̄ quodlibet retineret. Poroſa facta eſt: vt qd̓ groſſum vel ſubtile de re guſtāda eſſet: neruoslingue facile ſubintraret: virtus actiuaad ꝑficiendū eandē plus vigeret. Humidavero ē vt humiditas cooꝑet̉ ad acceptorūdiſſolutionē: vt ſi aliqͣ dura vel ſicca palato applicarent̉: humiditate līgue facile ſoluerent̉. Facta ē etiā inſipida: vt cuiuſlibetſaporis ſit facile ſuſceptiua. ſi determinatū ſaporē haberet: qͣlitatē alterius ſaporis ꝑciꝑe valeret. Hec etiā oīa competūt lingue ꝓut ē inſtrumentū ſapīe. Primo vt ſit ꝯcaua ad retinendū cuſtodien verbū vſqꝫ ad tp̄s oportunū loquēdi:Malach̓. ij. Labia ſacerdotꝭ cuſtodiūt ſciētiā .ſ. vſqꝫ ad tp̄s docēdi. Itē vt ſit poroſa ad groſſa vel ſubtilia ꝓut decet dicen et diſponendū. humidū in re poroſa diuerſa foramīa minutī diuidit̉. Itēvt ſit humida .ſ. vt dicta acta ad diſſoluē: dura .i. obſcura vel dubia ſunt difficilia ad intelligendū: ſicut duꝝ ē difficile adcōmedendū: humectet .i. declaret exponat. Itē eſt inſipida ex ſe ſuſcipiēs ſapo aliūde: qꝛ .ſ. ſapientiā loquēdi ex ſe nonhabet: ſꝫ a deo: ẜm illud Luc̄. xxj. Egodabo vobis os ſapientiā. Augꝰ. ſapienter loqͣmini: ab illo eſt noſtra ſapientia. Cōtra quod ſuꝑbi ph̓i dixerūt: Labianoſtra a nob̓ ſunt. Quarto rōne medij. guſtus vt dicit Ph̓s fit mediumextraneū ſicut viſus fit mediante aere: ſedtn̄ ſicut fit viſio ſine medio vl̓ ſine lumine: ita fit guſtus ſine humido. Nullumem̄ ſaporoſum facit ſenſum ſui ſaporis ſinehumiditatē. Vnde ſicut color fit actu viſibilis lumen: ita ſapor fit actu guſtabilis humidum. ita oportet guſtabile velactu habeat humiditatē aqueā: ſicut vinū hmōi. aut ſit potētia humectabile ſicut illud qd̓ ſumit̉ modū cibi. Et ideo oportet ſit ſaliua in ore bene liqͥda ē etiā liq̄factiua: quā ea ſumunt etiā hūectant̉vt eorū ſapor ꝑcipi poſſit. Sic̄ guſtui adꝑcipiēdos ſapores neceſſaria eſt hūiditas

F 3