Liberſextus
vel ſaliua: ita etiā ſil̓r ip̄i hoī ad ꝑcipiēdāverā ſapīaꝫ neceſſaria eſt xp̄i doctrina. Cūem̄ xp̄s ſit caput eccl̓ie vt dicit Apl̓us: qͣſiſaliua fluēs a capite eſt doctrina deriuataa xp̄o. ⁊ hec ꝑ quā vere ſapīe guſtus habetur: qꝛ ip̄e verbū dei eſt qͥ eſt fons ſapīe: vtdicit̉ Eccī. j. ¶ Quinto rōne obiecti qd̓ ēꝓprie humidū ſaporabile. Enūerat autemPh̓s in. ij. de aīa: ſeptē ſapoꝝ ſpecies adquas oēs alie reducunt̉ .ſ. dulce ⁊ amarū:pingue ⁊ ſalſum: acetoſum: auſteꝝ: ⁊ acutū. Hos itaqꝫ ſapores ſicut corꝑaliter ꝑ guſtū: ſic etiā ſpūaliter ꝑ ſapīaꝫ deguſtamuſ.Facit em̄ nos ſapīa deguſtare dulce in cōtemplatiōe celeſtis gl̓ie. Amaꝝ in ꝯſideratione eterne pene. Pingue in refectiōe et̓ne gr̄e. Salſum in ꝯſideratiōe pn̄tis miſerie. Acetoſum in recognitiōe culpe ⁊ punctionē ꝯſcīe. Auſteꝝ in aſſumptiōe exterioris pn̄īe. Et acutū in intelligētia ſcripture.¶ Itē ſapīa aſſimilat̉ ſaliue ꝓpter qͣttuor.Primo ꝓpter ſaporiſ ꝑceptionē. Nā ẜmConſtā. ſaliua eſt inter guſtū ⁊ eius obiectū media. Nihil em̄ guſtu ꝑcipit̉ niſi cuiꝰſapor mediāte ſaliua guſtui pn̄tat̉. Sic qͦꝫꝑ ſapīaꝫ ſuꝑnaͣ deguſtamuſ: eorūqꝫ ſaporēſentimus: ẜm illud Coloẜ. iij. Que ſurſuꝫſunt ſapite nō q̄ ſupra terrā. ¶ Secūdo ꝓpter eius humectationē: ſine q̄ humectation lingua nō bn̄ volueret̉ neqꝫ loq̄retur.Sic etiā ꝑ ſapīam cordis os ad recte loq̄ndum diſponit̉ ⁊ dirigit̉: ẜm illud Prouer.xvj. Cor ſapiētis erudit os eius. ¶ Tertioꝓpter digeſtionis p̄parationeꝫ. Ciboꝝ em̄ſiccitatē ſaliua temꝑat ⁊ eoꝝ ſuccoſitatemaugmētat: vt melius poſſint dentibus cōteri ⁊ facilius poſtea digeri. Sic qͦꝫ ſapientia facit verba dei q̄ ſunt cibus aīe ꝯterereꝑ expoſitionē ⁊ digerere ꝑ diſcuſſionem etꝯſiderationē. ¶ Quarto ꝓpter ſuꝑfluitatū cerebri ⁊ pulmonis faciliorē euacuationē. Sic ſapīa euacuat ſuperfluitates cerebri .i. inordinatas ⁊ fantaſticas imaginationes: quas ſapiētes vel nō habent vel eisnō inherēt. ¶ Itē ſuꝑfluitates pulmonis .i.ſuꝑfluas ⁊ inordinatas locutiōes. Nā ſine pulmone locutiōis vox formari nō pōtneqꝫ anhelitꝰ reddi valet: ſicut dic̄ Ariſto.in li. xiiij. de aīalibꝰ. Nō aūt hō ſapiēs: autſuꝑ flue aut inordinate loquit̉: oīa ꝟba eiꝰſūt pōderata ⁊ mēſurata: Eccī. xxj. Verbaſapiētū ſtathera pōderabūt̉. ¶ Ca. LXI
Cientia homīsaſſimilat̉ naſo. ¶ Primo ꝓptereius ſenſibilitatem. Nā ꝑ naresodorifera ſentimus: ⁊ ꝑ eas inter odorifera ⁊ fetida diſcernimus. Eſt aūt veꝝ intellectui ſicut res odorifera nari: falſum aūteſt vt res fetida odoratui. Un̄ ſcīa ꝑ quaꝫveꝝ a falſo diſcernimus recte aſſimilat̉ naribus. ⁊ hinc eſt qd̓ neſcij ⁊ imperiti vocātur ignari .i. ſine nare ¶ Secūdo ꝓpter cōtinuitatē. Habet em̄ naſus duas cōcauitates ſiue duo foramina q̄ ꝑ quandā cartilagino ſam ſubſtantiā ab inuicē ſunt diſtincta: ⁊ vnū hoꝝ foraminū ad ꝯcauitatē palati tēdit: alteꝝ ſurſum ad cerebri pelliculas vadit vt aerē attrahat cerebro: et ſpm̄deferat naribus animalē ad ſenſum odoratus ꝑficiendū. Primū ergo foramē fuit neceſſariū ad eijciedas ſuꝑfluitates de cerebro eueniētes. Aliud ꝟo ad ſpm̄ attrahēdū ⁊ odoratū ꝑficiendū. Duo ergo foraminaͣ nariū ſunt duo modi ſcīaꝝ. Eſt em̄ ſcientiaꝝ alia ſpeculatiua q̄ ad ſuꝑiora tendit.Alia practica q̄ inferiora diſponit. vna ſcꝫpractica ſuꝑfluitates eijcit: ſicut pꝫ de ſcīamedicīe q̄ docet expellere ſuꝑfluitates humoꝝ. ⁊ de morali qͥ docet repͥmere ⁊ expellere exceſſus ⁊ extrema vitioꝝ. Altera ſcꝫſpeculatiua ſpm̄ attrahit .i. ſpūalē ⁊ intellectualē ꝑfectionē. ¶ Tertio ꝓpter neceſſitatē. Nam ẜm Cōſtā. naſus fuit neceſſariꝰad aerē attrahēduꝫ. Et ſic ē neceſſaria ſcīanatural̓ ad attrahēdū aerē .i. ad acqͥredaꝫnoticiā reſpectu ſenſibiliū. Nā aer p̄cipueeſt mediū ꝑ qd̓ ſenſibilia deferunt̉ ad ſenſum: ſic̄ pꝫ in olfactū ⁊ etiā auditu ⁊ viſu: qͥſūt ſenſus qͥ p̄cipue deſeruiūt ſcīe: ⁊ ſic̄ aerꝑ attractionē recipit̉ in naribꝰ: ita ſpēs ſenſibiliū ꝑ abſtractionē recipiunt̉ īteriꝰ pͥmoin ſenſu: poſtea ī ītellectu: ſic̄ aer attractꝰ pͥmo recipit̉ ī naſo: poſtea ī pulmōe. ¶ Itē ēneceſſariꝰ naſus ad cerebrū expurgādū: ⁊ſic ē neceſſaria ſcīa moral̓ .ſ. ad expurgationē animi a vitijs ꝑ ꝯͣrias ꝟtuteſ. ¶ Itē ē neceſſariꝰ naſus ad calorē ī vētricul̓ cerebritꝑandū: qͣſi eī calor cerebri ē deſideriū naturale. Un̄. j. Metaph̓. Oēs hoīes naturalit̓ ſcire deſiderāt. hͦ deſideriū nō totalit̓ ſatiat: ſꝫ tn̄ qͦdāmō ꝑficiēdo tꝑat p̄cipue ſcīametaphyſical̓ q̄ eſt circa maxīe ītelligibiliaqͥbꝰ ītellectꝰ magꝭ reficit̉: nō tn̄ calor iſte ex