Liber tertius
ſꝫ ſine frōdibus ⁊ viriditate in hyeme: ſic̄ille q̄ rarā ⁊ poroſam ſubſtantiā habēt: qd̓eſt etiā ꝓpter defectū humoris: qꝛ qn̄ humor nutrimētaliſ nō ſufficit: natura illū ſb̓trahit a ꝑtibus nō neceſſarijſ: puta a folijsne deficiat neceſſarijs. Quedā ꝟo ſunt q̄aliqn̄ vireſcunt .ſ. in eſtate: qn̄qꝫ ꝟo palleſcūt .ſ. in hyeme: folia tn̄ ſua nō ꝑdūt. Nāfortē habēt calorē ſibi incorporatū: ⁊ dumip̄e calor ad interiora arboris fugit a faciefrigidi aeris exterior facies arboris maxime in folijs glauca fit ⁊ palleſcit. Non tn̄plāta tal̓ expoliat̉ folijs ꝓpter viſcoſitatēſui humoris ⁊ intenſione caloris. Plātisergo illis q̄ ſemꝑ vireſcūt aſſimilant̉ ꝟgines q̄ ſummū virorē carnis ſemꝑ tenēt .i.ꝟginitatē. Plātis ꝟo q̄ aliqn̄ viriditateꝫfolioꝝſeruāt: aliqn̄ ꝟo ea ꝑdūt: aſſimilant̉ꝯiugati qͥ qͣꝫdiu mr̄imonij ſeruāt honeſtatē: virideſ aliqͦ mō poſſunt dici .i. ꝯtinēteſ.Unde vocat̉ ꝯtinētia ꝯiugalis. Sꝫ qn̄ fidem thori nō ſeruāt vel mrimonio indebite vtunt̉ p̄cipue in caſu vbi fit pctm̄ mortale: tūc ex toto viriditatē ꝑdūt .i. ꝯtinentiehoneſtatē. Plātꝭ aūt q̄ vno tꝑe palleſcūt⁊ alio vireſcut ſil̓es ſunt vidue. Nā in quibuſdā inuenit̉ tā fortꝭ calor īterioris amoris ⁊ tā viſcoſus .i. tā tenax humor deuotionis ꝙ in mr̄imonio lꝫ aliqͦ mō palleſcuntvt in vſu mr̄imonij delectationē carnis ſentiēdo: tn̄ ꝓpter hͦ folijs ſiue folioꝝ viriditate nō expoliant̉: qꝛ nō rōne libidinis necetiā indebito mō ip̄o mr̄imonio vtunt̉: ſediteꝝ reuireſcūt qn̄ ſunt poſtea viduate: qꝛꝯtinentiā ſeruāt ⁊ gr̄aꝫ dei ꝑ bona oꝑa cōſeruare ⁊ multiplicare ꝓcurant.LXVI¶ Capitulum:Eligio aſſimilatur pinee q̄ eſt pini fructꝰ. ¶ Primo rōne apparentie ſiue figure.Nā fructꝰ pini qͣꝫto in imo iuxͣ ſtipitē apparet groſſus ⁊ in rotundū dilatatus: tantoin ſummo pyramidal̓ eſt ⁊ acutus. In qͦ figurat̉ ꝙ religioſi qͣꝫto plus ſe dilatat ⁊ diſtendūt circa īferiora: tāto plus minuunt̉circa ſuꝑiora. vel in hͦ ſignificat̉ ꝙ religioſus circa īferiora dꝫ eſſe ſimplex ⁊ groſſuſ:⁊ cicra ſuꝑiora ſb̓til̓ ⁊ acutꝰ. ¶ Scd̓o rōneꝯtinētie: qꝛ pinea eſt nux magna ꝯtinēs inſe multa gna: teſtꝭ valde durꝭ īcluſa q̄ ꝑ ordinē ſunt inuicē ꝯiūcta: qͥbuſdā tn̄ teſtarū
folliculis qͣſi quibuſdā parietibus ſunt diſtincta. ⁊ lꝫ teſta ſit multuꝫ dura: fructū tn̄dulciſſimuꝫ in ſe claudit. Hec nux magnareligio eſt q̄ eſt magna ꝓpter magna votavel ꝓpt̓ magna oꝑa in qͣ ꝯtineri debēt ml̓ta p̄cioſa gͣna .i. multe deuote ꝑſone. Ualde aūt dure teſte qͥbus includunt̉ ſunt difficiles obſeruātie regule qͥbus obligant̉ q̄ſi nō eſſent dure nō eſſent conſeruatiue. Ethec gͣna debēt inuicē glutino charitatis ⁊pacꝭ ⁊ regularis vnitatis eſſe ꝯiūcta: ⁊ tn̄in ſuis actibꝰ ⁊ moribꝰ ordinata ⁊ diſtīcta:nō tm̄ cell̓ ⁊ hoſpitijs: ſꝫ etiā officijs ⁊ tꝑalibus oꝑibus cōgruis. Et lꝫ teſta .i. exterior regule vel inſtitutionū obſeruātia videat̄ eſſe dura: nō tn̄ eſt fugienda: qꝛ dulciſſimū tam gr̄e in pn̄ti qͣꝫ gl̓ie in futuro includit in ſe fructū. Un̄ dicit̉ Heb̓. xij. Oīs diſciplina in pn̄ti qͥdē videt̉ eſſe nō gaudij ſꝫmeroris. in fine aūt exercitatis ꝑ eā dulciſſimū fructū reddit iuſticie. ¶ Tertio rōneadherētie: qꝛ .ſ. pinea eſt adherentie valdefortis ⁊ magne glutinoſitatis: qͣꝫdiu recēsexiſtit ⁊ ſuā pīguē humoroſitate vetuſtatenō ꝑdit: ſꝫ poſtqͣꝫ ille humor eius ꝯſumit̉:ſic facile aꝑit̉. Sil̓r etiā religioſi debēt taꝫdeo qͣꝫ ſibi mutuo ꝑ amorē ⁊ ꝯcordiā fortiter inherere: ita ꝙ diabolus nō poſſit eosaꝑire nec ab inuicē diuidere. Et talis fortꝭinherētia eſt in pinea .i. religione qͣꝫdiu eſtibi pinguis humoroſitas deuotiōis ⁊ gr̄eſicut erat in pͥncipio qn̄ religiones inceperūt. Unde tunc ſic erant clauſe diabolo ꝙnō inueniebat locū ingrediēdi in eis. Sednūc quaſi ꝑ vetuſtatē temꝑis illa bona humoroſitas nimis diminuta videt̉. Et ideoqn̄qꝫ diabolus eaſ aꝑit ⁊ diuidit abinuicēfacilit̓ ꝑ diſcordias ⁊ īuidiaſ ⁊ in ſciſſuras⁊ ꝑtialitates peſſimas. Et ideo hodie religioſos ml̓tos diuerſis vitijs diſſipat ⁊ maxime ambitionibꝰ ſuꝑbijs īuidijs ⁊ multꝭalijs. ¶ Itē religionē nouit̉ ingrediēs aſſimilat̉ ꝓpagini. Propago eī ẜm auctoreseſt nouella vitis. Nā ẜm Iſido. ꝓpaginare eſt palmitē terre immerſuꝫ ſternere ⁊ inde nouā vitē ꝓducere. Nā palmes ſb̓ terra merſus terre admiſcet̉ ⁊ in radicē ꝯuertit̉ qͣ nutrimētū attrahit̉ ex qͦ vitꝭ ꝓpagat̉⁊ nutrit̉ ⁊ auget̉. Ille aūt qͥ religionē īgredit̉ qͣſi palmes t̓re īmergit̉. Terra eī ē religionis hūilitas in qͣ velut mūdo moriēs qͥingredit̉ ſepelit̉: ſꝫ ibi abſcōditus radiceꝫ