Libertertius

ſit: ⁊ hincinde ſe capit donec ad ſummū ꝑuenit. Sic homo qui vult ſpūalit̓ creſceredebet talibus adherere qͥ ſint ei ꝓ muroad defenſioneꝫ: ⁊ ꝓ arbore ad fructuū ꝓductionē .ſ. vt eoꝝ exhortationibus ⁊ orationibus a tentationibus ꝓtegat̉: ⁊ etiaꝫeoꝝ exemplis quaſi quibuſdaꝫ fructibusreficiat̉. Vnde illis homo debet adhererede quoꝝ verbis vel exemplis ſpūalē fructum capere poſſit. Et tūc hincinde .i. modo hoc verbū: modo hoc exemplum ad ſecapiendo cito ad ſummū ꝑueniet ꝓficiendo. ¶ Item penitēs vel imꝑfectus homogradatim ꝓficiendo ꝑficit̉: ſicut arboriscorpus nō ſubito ſed paulatim ⁊ gradatiꝫauget̉. Nam pͥmo ſemen in herba erumpitdeīde herba in arborē creſcit: dū herba induriciem tranſit ⁊ in arborem conualeſcit.Unde dicit̉ arbuſta quaſi arboris haſta.Similiter etiam penitens nō fit incōtinenti ꝑfectus: ſꝫ ꝓficit gradatim. Psͣ. lxxxiij.Ibūt de virtute in virtutem. vnde Bern̄.Nolo repente fieri ſummus: ſed paulatimꝓficere volo. Et ideo penitens a pͥncipioquidem eſt herba mollis: quia incipit cuꝫtimore: ſed poſtea ſolidat̉ ⁊ ꝓficit in dilectionē. Et nota ꝙ in corꝑe plante ſunt ſeptem gradus augmenti qui debent eſſe inPrimus gradus eſt in radiꝓficiente. ¶cibus. Habet em̄ plāta radices loco oris:vt dicit Pd̓s. quibus .ſ. mediantibus humor trahit̉ ad totam ſubſtantiā arboris ⁊quāto plus auget̉: tanto plus de humoreattrahit̉. Radices auteꝫ pnīe ſunt timor ⁊dolor: qꝛ dolet penitēs de offenſa: ⁊ timetde pena. Et quāto eſt maior dolor ⁊ timor:tanto magis abundat meror .i. lachrymaꝝhumor que ſunt penitenti anime vt cibus⁊ nutrimentum: ẜm illud Psͣ. lxxix. Cibabis nos pane lachrymarum: ⁊ potum daSecūdus grabis nobis in lachrymis.dus eſt in ſtipite ſiue ligno quod eſt parsarboris fortior ſolidior ⁊ ſubſtantialior:quod a radice exiens vſqꝫ ad ſummum arboris ſe extendit. Et ideo ẜm eius augmētum ſiue quantitatē iudicat̉ arbor magnavel parua. Hoc lignum in proficiente velpenitente eſt charitas: que eſt virtus ſubſtantialior ad merendum: fortior ad aggrediendum: ⁊ ſolidior ad ſuſtinendum. Unde ẜm eius quantitatē ⁊ eius augmentumiudicat̉ aliquis apud deum magnus vel

paruus. Un̄ Augꝰ. dicit: Si vis ſcire quātus iſte eſt ſcias quantū diligit iſte. Si em̄multum diligit magnus eſt: ſi parum diligit paruus eſt: ſi nihil diligit nihil ē. j. Corinth̓. xiij. Si charitatem nō habuero nihil ſuꝫ. ¶ Tertius gradus eſt in cortice exteriori que eſt ad defenſionem ligni. Undeeius augmentuꝫ oportet ꝙ ſit ꝓportionatum ⁊ commenſuratuꝫ ip̄i ligno interiori:ẜm eius extenſionem ⁊ exigentiam. Vndealique arbores habent corticeꝫ ſubtiliorē:alique graciliorem ẜm ligni poſſibilitatemmaiorē vel minorē. Hec aūt cortex in penitente eſt exterior abſtinentia ⁊ cuſtodia ꝑquā defendit̉ ſpūs a tentationibus multꝭ:ſed tamen abſtinentia oportet ꝙ ſit menſurata ⁊ diſcreta .ſ. maior vel minor ẜm exigētiā ſpūs ⁊ valitudineꝫ corꝑis: ⁊ nō oībuseadē abſtinentia cōpetit ſꝫ diuerſa. Augꝰ.Diſtribuat̉ vnicuiqꝫ veſtrū victus ⁊ tegumentū nō equaliter omnibus: qꝛ nō equaliter valetis omnes: ſed potius vnicuiqꝫ ſicut cuiqꝫ opꝰ fuerit. ¶ Quartus graduseſt in ramis ꝑ quos intelligunt̉ oꝑa penitentie que debet ꝓcedere ex charitate adhoc vt ſint fructuoſa .l. meritoria ſicuti rami fructificantes pullulāt ſtipite. Et notaꝙ quāto humor eſt abūdantior ⁊ calor fortior: tāto arbor eſt ramoſior. Sic quāto inpenitente plus abūdat calor dilectionis ⁊humor compūctiōis ſiue compaſſionis adꝓximū: tāto ē ramoſior .i. opoſior. ¶ Quītus gradus eſt in folijs .i. in verbis. Dicitem̄ Ariſto. ꝙ folia ſunt ꝓpter fructum: qꝛetiam verba debent eſſe talia ꝙ ꝓſint admeritum. ⁊ in talibus folijs bonū eſt abūdare ⁊ incrementū ſuſcipere: ſicut ſunt verba diuine laudis confeſſionis ⁊ orationisvel exhortationis. ¶ Sextus gradus eſtin floribus ꝑ quos intelligunt̉ bone cogitationes ⁊ affectiones que in penitētibusdebent abūdare. ¶ Septimus gradus eſtin fructibus .i. in meritis. Arbor em̄ multū vel parū fructificat: nō ẜm multitudinēvel paucitatem ramoꝝ vel ẜm augmentatempoꝝ: ſed ẜm abūdantiam vel defectuꝫcaloris ⁊ humoris. Sic etiam homo penitens proficit meritis non ẜm numeroſitatem opeꝝ vel diuturnitatem tempoꝝ: ſedẜm quantitatē humoris ⁊ caloris .i. deuotiōis ⁊ charitatis. Unde dicit Augꝰ. ꝙ nōnumeroſitas opeꝝ: nō diuturnitas tempo