tertius¶ Liber
nectute .i. in ꝓgreſſu ⁊ cōſūmatiōe: qͥdamaūt ecōuerſo: qꝛ in pͥncipio debiliores: in fine ꝟo fortiores ſūt. ¶ Itē nota ꝙ vna plāta iuuat aliā ad fructificādum ſi ſit ei vicina: ſicut ſilueſtres vt dic̄ Ariſto. iuuāt hortenſes ſi eis ex oppoſito cōplantēt̉. Similiter malogranate oliuis cōferūt ſi plantent̉cū eis: eo ꝙ abūdāt in calore nature oliuarū cōueniete. Ex hoc aūt īſtruimur ꝙ vnꝰhō dꝫ iuuare aliū ſibi ꝓximū in bn̄ oꝑādo⁊ ꝙ vtile ē ꝯſociare ⁊ vicīare ſe bonis ſiueviris ſpūalibꝰ ⁊ ꝯtēplatiuis qͥ deſignant̉ ꝑarbores ſilueſtres: ſiue actiuis qͥ deſignāt̉in malogranatis. ¶ Itē dicit Ariſto. ꝙ arbores q̄ fructificāt om̄i āno fiūt cito ſeneſ.⁊ q̄ nimiū faciūt fructū cito deſiccant̉: eoꝙ humor qͥ deberet nutrire plātā trāſit intructū. In quo oſtendit̉ ꝙ nimia exercitatio ⁊ laſſitudo in exterioribꝰ laboribꝰ ē aliquādo cā debilitatꝭ: nō tm̄ corporis ſꝫ ſpiritus: ⁊ qn̄qꝫ īducit accidiā: q̄ deſiccat humiditatē deuotiōis interne ¶ Ca. XLIIIPera penitentium aſſimilant̉ fructibꝰ arboꝝ.Primo quo ad fructuū ꝓductionē. Producunt̉ enī ⁊ naſcunt̉ fructuſex arboribꝰ qͥbuſdā retinaculis alligati: ⁊hmōi retinaculo mediāte fetus natꝰ arbori adheret. ſic̄ fructꝰ ꝑ vnibilicū cū matriceſe tenet: ⁊ hͦ retinaculū pͥmo eſt debile ⁊ laxū. vn̄ tūc de facili fructꝰ excutit̉ ſi fortiores vēti impulſu feriat̉: ſꝫ paulatim calorehumorē deſiccāte retinaculū pͥmo debile īdurat̉. vn̄ tūc fructus de facili non vincit̉.Hoc retinaculū qͦ mediāte fructꝰ .i. meritūboni oꝑis. ab arbore .i. a penitēte retinet̉ ēamor charitatis: ſine qͦ nec meritoriū opuſagit̉: nec etiā facti oꝑis meritū retinet̉. vn̄charitate ꝑdita oīa cū ea ꝑdunt̉ p̄teritorūopeꝝ merita. Hoc gͦ amoris retinaculū inpͥncipio pēitētie adhuc eſt laxū ⁊ debile: qꝛ.ſ. imꝑfectū: qꝛ timorē ſeruilē hꝫ admixtū.⁊ iō a vēto fortioris tētatiōis nouicij penitētie ⁊ religiōis facilit̓ frangūt̉. Et iō ꝯſanguineis vl̓ occaſionibꝰ pctōꝝ ſeu tētationūnō ſūt facilit̓ exponēdi: ſꝫ diligent̉ cuſtodiendi. poſtmodū aūt calore charitatꝭ ꝓficiēte. ⁊ humorē .i. timoriſ molliciē deſiccāte .i.depellēte. etenī ꝑfecta charitas foras mittit timorē: fortificant̉ ⁊ ſolidāt̉. ¶ Scd̓o qͦad fructuū colorationē. Sūt enī fructꝰ di-
uerſoꝝ coloꝝ .ſ. qͥdā albi qͥdā nigri qͥdamrubei. Nā ẜm Ariſto. ex hūore frigido terreſtri ⁊ melā colico nigreſcūt ex humido: ⁊frigido albeſcūt: ex calido rubeſcūt: vt dic̄Albumaſar. Talia debēt eſſe oꝑa penitētiū .ſ. nigra ꝑ triſticie obſcuritateꝫ. alba ꝑcōſciētie puritatē. rubea ꝑ charitatis feruiditatē. vl̓ fructꝰ alibi ſūt oꝑa innocētiū. nigra ꝟo oꝑa peccātiū. rubea oꝑa penitētium: qͥ de culpa ꝑpetrata erubeſcūt ¶ Tertio qͦ ad fructuū nutritionē. licet enī generalit̓ dicat Galienꝰ ꝙ herbe ⁊ fructꝰ parūnutriūt: tn̄ ſpecialit̓ qͥdā ſūt fructꝰ qͥ minꝰnutriūt qͣꝫ alij. Nā quēadmodū experientia docet ⁊ auctores tradūt plāte aromatice ſiue medicinales ad veſcēdū ſūt minꝰ delectabiles. ⁊ ad digerēdū fructibꝰ alijs duriores. ⁊ hͦ ꝓpt̓ vehemētē coagulationē ꝑcalorē agēte in humiditatē. vn̄ ẜm Ariſto.fructꝰ tales nō ſūt multū nutribiles. vndeetiā dic̄ Albumaſar ꝙ plāta quāto magiseſt medicinal̓ tāto minꝰ nutrit. Plāte igitur medicinales ſūt penitētie ꝑtes .ſ. cōtritio: ꝯfeſſio ⁊ ſatiſfactio. qͥbꝰ aīaꝝ nr̄aꝝ morbi curant̉. hoꝝ fructꝰ .i. oꝑa ⁊ p̄cipue ſatiſfactiōis nō ſūt delectabilia neqꝫ facilia: ſꝫdura ⁊ difficilia ad faciēdū. vn̄ plus ordinant̉ in pctōre ad tollēdū morbi effectū: ideſt pctī reatū .i. ad ſatiſfactionem debiti qͣꝫnutrimētū vel augmētū meriti. ¶ Quartoqͦ ad ſaporis mutationē. Nā aliqn̄ fructuſpͥmo ſūt pōtici vl̓ amari ⁊ poſtea efficiunt̉dulces: qd̓ ē ꝓpt̓ hūoris pͥmo attracti groſficiē et terreſtreitatē: qͣſi ꝓpt̓ indigeſtionēnō poſſit hēre dulcedinē. Sꝫ tꝑe ꝓcedenteꝯfortato calore ⁊ augmētato: hūor digerit⁊ ī dulcedinē ꝯuertit̉. vn̄ ⁊ iteꝝ Ariſto. dicit ꝙ amarū ⁊ acerbū miſſū in ignē dulceſcit: ſic̄ ptꝫ in piris acerbis in aqua elixatꝭ.Aliqn̄ ꝟo fructꝰ pͥmo ſūt dulces ⁊ poſteaefficiunt̉ amari vel pōtici ꝓpt̓ nimiā adu̓ſtionē ſuꝑuenientē. ſic̄ ſūt mirabolāi. Cuiꝰcā eſt vt Ph̓s dic̄ magna raritas fructuſ.vn̄ hora digeſtiōis cū meatꝰ ſint magni ſb̓ītrat calor ſufficiēs ⁊ humorē digerit ⁊ dulcē efficit: ſꝫ poſt calor humorē ꝯſumit ⁊ ſiccitatē inducit ⁊ ſic pͥoros cōſtringit vt calor vel humor ad fructū ꝑuenire nō poſſit:⁊ ſic iterū fructū in pōticitatē ꝯuertit ꝓpt̓dominiū ſiccitatis. Sed tādē calor innatꝰvigorat̉ ⁊ ad locū fructꝰ eleuat̉ a calore ſolis auctus. vn̄ frigiditatē vincit ⁊ immēſa