Liber ſecundus
rit: qͣꝫuis aliā in cōiugatis: aliā in viduiſ:aliā in virginibꝰ ¶ Tertio habet virtuteꝫtumoris ⁊ inflature ſedatiuā. vn̄ ⁊ apoſtemata reprimit ſi in principio noxie collectionis cito appoſitꝰ fuerit. Et hoc cōpetit penitētie inqͣꝫtū expellit tūorē ⁊ īflaturā ſuꝑbie: ⁊ maxīe ſi ī pͥncipio āteqͣꝫ ſuꝑbia īueteraſcat ad humilitate penitētie omnino cōuertat̉. ¶ Quarto habet virtutē caloris febrilis repreſſiuā: ſi iuxta venas cordis pulſatiles ſuſpēdat̉. Eſt aūt auaricia inordīatus ardor velut quidā febriliſ calor qͥ quietem omniū tollit ⁊ ſitim inextinguibilē gignit. Hūc calorē penitētia mirabilit̓ extinguit: vt ptꝫ de euāgeliſta Mattheo: quemfecit relinquere ꝓpria qͥ rapere ſolebat aliena: vt dicit Bed. ¶ Quinto habet virtutē venenoſitatis ⁊ antracʸ expulſiuā. ⁊ id̓oveneno cōtrariā habet virtutē: ⁊ virtutiseiꝰ penitꝰ extinctiuā. vn̄ ſi araneā in pixidēpoſueris ⁊ veꝝ ſaphyrū ſuꝑ eius orificiuꝫaliquātulū tenueris: eius virtute araneaſubito moriet̉ vt dicit Diaſc̄. Sil̓r pēitētiaexpellit ⁊ extinguit venenū inuidie q̄ facithominē venenoſū ⁊ calorē charitatis ectīgͣuit. ¶ Sexto dicit Diaſc̄. ꝙ habet virtutēdiſcordiū recōciliatiuā. Nā plurimū dicit̉valere eiꝰ p̄ſentia ad pacē inter aliqͦs reformandā. Qd̓ qͥdē cōpetit penitētie. nō ſolūinqͣꝫtū animā recōciliat deo: ſꝫ inqͣꝫtū d̓ cordibꝰ penitētiū irā ⁊ odiū fugat. ⁊ ad remittendū offenſas receptas ⁊ ꝑ ꝯn̄s ad paceꝫinclinat. vn̄ etiā dicit̉ ad litterā ꝙ ſaphyrꝰſe portantē reddit benignū ⁊ mite: qd̓ d̓ penitētia magis certū eſt qͣꝫ de ſaphyro. Hecenī fuit q̄ lupū ſeuiſſimū .i. paulū ꝯtra chriſtianos ferociſſimū mutauit in māſu etiſſimū agnū. ¶ Septimo ſaphyrꝰ habet virtutē cordis letificatiuā ⁊ cōfortatiuā. vn̄ valet ꝯtra cardiacā ⁊ melācolicā paſſionem.Et illud pēitētie cōpetit inqͣꝫtū expellit accidiā q̄ aīaꝫ reddit triſtē ⁊ grauē. vn̄ eā expulſa aīa letificat̉ ⁊ alleuiat ¶ Itē pēitētiaaſſimilat̉ ligurio. ¶ Prīo rōne generationis. Notandū eſt enī ꝙ plerūqꝫ mala naſcuntur ex bonis ſicut de ꝓſperitate naſcitur inuidia: ⁊ de virtute naſcitur ſuꝑbia.Quādoqꝫ ecōuerſo de malis naſcunt̉ bonaͣ ſicut de tribulatione patientia ⁊ de peccato penitētia. ⁊ hoc eſt qd̓ rep̄ſentat generatio ligurij .ſ. origīeꝫ pēitētie ex corruptione culpe. Nā liguriꝰ ſic̄ dicit Iſid̓. Qui in
colore eſt electro ſimilis: ſic vocatꝰ eſt a līce heſtia: qꝛ .ſ. ex eius vrina inter arenulaſgenerat̉. Sicut ergo ligurius qͣꝫuis ſit gēma p̄cioſiſſima: generat̉ tn̄ ex viliſſima materia .ſ. ex animalis vrina. Ita pēitētia qͣꝫuis ſit p̄cioſiſſima: tn̄ oritur ⁊ cauſat̉ ex corrupta materia .ſ. ex homīs culpa. Naꝫ niſip̄ceſſiſſet culpa nō ſequeret̉ pēitētia. Secūdo ratiōe virtutꝭ: qꝛ liguriꝰ vt dicit Diaſco. Paleas attrahit: ſedat dolorē: fluxuꝫvētris reſtrīgit: ꝑditū colorē reſtituit. Sicad penitētiā attrahunt̉ palee̓ .i. pauꝑes qexonerati a diuitiaꝝ mūdi ſarcina leuioreſſūt ad motū cōuerſionis. Diuites enim adpatriā rarius ⁊ difficiliꝰ ꝯuertūtur: Luc̄.xviij. Ꝙͣ difficile qͥ pecuniā habēt ī regnūdei intrabūt. ¶ Itē penitētia dolorē vētris.i. remorſum cōſciētie: qͥ eſt ex recordatiōepeccati ſędat dū ip̄m peccatū tollit ⁊ purgat. ¶ Item penitētia fluxū .i. ꝓnitatem etlabilitatē peccādi reſtringit: quia facit p̄terita peccata plangere: ⁊ plāgenda nō committere. Colorē .i. gratiā ⁊ meritū in qͥbusꝯſiſtit anime pulchritudo perdita per peccatū reſtituit ¶ Itē penitētia aſſimilat̓ cryſtallo ¶ Primo ꝑ aſpectū. Nā cryſtalluseſt clarus ⁊ ita paruiꝰ ꝙ litterarū omniumque ſub eo ſūt eſt manifeſtatiuꝰ. Hec gͦ claritas fit in penitente ꝑ cōfeſſionis mundiciā. nā dum penitētia q̄ in cōſciētia latebatpeccata manifeſtat: ipſam miro mō purificat ⁊ clarificat ¶ Item cryſtallus eſt luminis ſuſceptiuꝰ: qꝛ anima per penitentiā luminis gratie fit ſuſceptiua ¶ Itē eſt coloreaqueus: ſic penitēs eſt ploratiuꝰ ⁊ lachrymoſus: Apoc̄. xxij. Oſtendit mihi flumenaque viue ſplēdidū tanqͣꝫ cryſtallū ¶ Secundo ꝓpter generatiōis modū. Generat̉enī cryſtallus ex aqua q̄ ꝑ multa annoruꝫſpacia in cryſtalli duriciā vertit̉. vnde vtGrego. dicit habet ex aqua fluxibilitatē:ſed per frigoris virtutē in cryſtalli vertit̉firmitatē: Eccī. xliij. Gelauit cryſtallus abaqua. Nō tamen vt dicit Diaſc̄. ſola vi frigoris: ſed etiā ratione terre ſiccitatis. Sicpenitentes licet ſint a pͥncipio molles ⁊ fluxibiles ⁊ proni ad relabendū. ꝓpter quodoportet ꝙ ſemper ſint pauidi: tn̄ poſtea ꝑꝑfectā perſeuerantiā in penitentia efficiuntur fortes ⁊ ſolide. vnde dicit Grego. ꝙ invia dei a timore incipit̉ vt ad fortitudinēꝑueniat̉. j. Coꝝ. xv. Priuſ qd̓ animale eſt