primusLLiber
cum ſit planeta beniuolus accipe gulam:que de ſe neceſſaria eſt omībus rōne vite:nec vlli inuenit̉ obeſſe ſi eam ſciuerit debite cohibere. Sed ſicut iupiter ex cōiunctione cū alio efficit̉ noxius: ſic etiā qn̄ neceſſitati voluptas cōiungit̉: vitiū gule incurritur: qd̓ obeſt. ¶ Sexto quidē in venere: q̄ad luxuriā diſponit: peccatū carnis intellige. ¶ Septimo in ſaturno: qui ē ſtella colore plumbeo ſiue liuido accipe inuidiā: q̄eſt quidam liuor bono ꝓximi plumbeā ⁊grauē faciens aīam. ¶ Itē vitia aſſimilant̉arene ꝓpter ſeptē. ¶ Primo ꝓpter ariditatem. Nā arena ab ariditate ē dicta: ⁊ hocꝑtinet ad ſuꝑbiā. Suꝑbia enī dū pluuiaꝫſeu rorem diuine gr̄e impedit: qꝛ deꝰ ſuperbis reſiſtit: anīe ariditatē inducit. Hāc ariditatem patiebant̉ qͥ dicebāt Numeri. xj.Aīa nr̄a arida eſt. Et ſicut arena ſi manupreſſa fuerit pre nimia ſiccitate vl̓ ariditate ſtridorē facit. Sil̓r ſuꝑbus qualitercūqꝫpreſſus vl̓ tactus ſtridorē quendā impatientie ſtatim ꝓducit: Eccī. xxv. Aſcēſus arenoſuſ ī pedibꝰ .i. affectibꝰ veterani .i. adāqn̄ audiuit: Eritꝭ vt dij ⁊cͣ. ¶ Scd̓o ꝓpt̓ pōderoſitatē. Nā arena ē pondere grauiſſima: ⁊ hec ponderoſitas refert̉ ad iraꝫ: perquā hō efficit̉ alijs importabil̓: Prouerb̓.xxvij. Graue ſaxū ⁊ oneroſa eſt arena: ſedira ſtulti vtroqꝫ grauior. ¶ Tertio ꝓpteraque vicinitate: q̄ refert̉ ad incōtinentiaꝫ.Inuenit̉ enī arena ſub aquis: ſicut in fluuijs: aut iuxta aquas ſicut in litoribꝰ maris. Sic ſunt incōtinētes: quoꝝ quidā ſubaquis voluptatū ⁊ fluxu peccatorū carnalium viuūt ⁊ īmorant̉: vt fornicarij: adulteri et hmōi. Quidā vero ad modū arene q̄eſt in litore maris: et ſi aqua nō inundantur: tamē ea aliquādo fluctuante infundūtur. Et tales ſunt cōiugati: qui licet matrimonio licite pn̄t vti: tamē inundante ī eisconcupiſcentia in ip̄o carnali oꝑe qn̄qꝫ fordidantur. ¶ Quarto ꝓpter partiū diſcōtinuitatē. Non enī arena habet partes q̄pn̄t cōglutinari et cōtinuari. Et hinc eſt ꝙex arena nō fit lapis. Nā arena in aqͥs maris ab om̄i lutea viſcoſitate abſoluit̉. Vnde vincens in ea ſiccitas in lapidē coagulari nō patit̉: vt dicit Ariſto. in libro de ꝓprietatibꝰ elementoꝝ. Et ſicut dicit ī libroMethe. Terra pura nō fit lapis: quia ſiccitas vincens nō facit partiū terre ꝯtinua
tionem: ſed potius diſſolutionē: ꝓpter qd̓nō vertit̉ in lapidē. Et multo fortiꝰ hͦ eſt inarena: cū ſit terra naturaliter ⁊ ſubſtātialiter ſiccior et durior. Hec aūt diuiſio ⁊ diſcōtinuatio arenaꝝ partiū ad inuidiā ꝑtinet:que glutinū charitatis excludēs: tenet homines ab inuicē diuiſos vt etiā lapidi angulari chriſto incorporari non poſſint.¶ Quinto ꝓpter ſterilitatē. Eſt enī arenaſterilis ⁊ infecunda. tū ꝓpter defectū caloris ⁊ humoris. tum ꝓpter dominiū ſiccitatis et frigoris. Un̄ imbre ſuperueniēte nōdiffunditur nec diſſoluit̉: ſed magis cōprimitur et indurat̉. Hec ſterilitas ꝑtinet adaccidiam: que calorē charitatis et humorēdeuotionis excludēs: ariditatē mentꝭ ⁊ frigiditatē inducens: aīam ſterilē et infecundam reddit: vt fructū bonorū operū nō ꝓducat ¶ Sexto ꝓpter mineralitatē. Habꝫenim arena virtutē mineralem vl̓ ſalteꝫ eiſil̓em. Vnde inter arenas fluuiales ⁊ marinas inueniunt̉ arene auree ⁊ lapides politi ⁊ gēme precioſe. Hoc autē ꝑtinet ad auariciam: que circa metalla aurū ſcꝫ ⁊ argentum et hmōi inſudat: Sap̄. vij. Omne aurū tanqͣꝫ arena eſt exigua. ¶ Septimo prop̄ter obſtantiā. Obſtat enī arene qn̄qꝫ fluminibus ne intrent mare. Nam cumulatearene et in maris oſtijs ſiue fluuij adunateqͣꝫuis ſint parue: qꝛ tamē ſunt multē flumēimpediūt et retardant ne intret mare: ⁊ iōfaciunt flumen interdū retro redire et percampos ſpargere: ſicut patꝫ de nilo: qui hͦmodo irrigat totā terrā egypti: ſicut dicitHiero. ſuꝑ Amos. viij. Hoc autem ꝑtinetad vitiū gule. Nā gula flumē plenū aqͥs:id eſt peccatorē mollem ⁊ aſſuetuꝫ delitijsdetinet ⁊ retardat ne intret mare penitentie et religionis. Et aliqn̄ etiā ſi ingredituripſum retroire .i. qͣꝫcito facit exire ⁊ rediread ſeculū. Iſido. tamē dicit ꝙ nilus aquilonis flatibꝰ reꝑcuſſus aqͥs retro luctantibus intumeſcit: ⁊ inundationeꝫ facie egyti .ſ. a medio auguſti vſqꝫ ad mediū ſeptēbris. Hanc vero dicunt inundationē fiertvirtute ſtellarū: ſicut etiā virtute ſtellaruꝫfit vt in egypto nunqͣꝫ pluat: ſic̄ dicit Plato in Thimeo. Et ſicut videmꝰ etiā ꝙ virtute ſtellarū certis temporibꝰ vbiqꝫ tempeſtates fiunt in mari: vt circa feſtū omniumſanctorū. Vnde naute tunc maxime portuquerūt. Aliqui vero attribuunt diuīe vix-