Tertius
de virtutibusCa. xiiij.anime quibuspotēs eſt ſuas oꝑationes exerce̓.Oſtqͣꝫ diximus de ꝓprietatibus aīe in ſe ⁊ in ſuo corpore cōſiderate. reſtat videre de ip̄ius virtutibus quibuspotens eſt ſuas oꝑationes in corpore exercere. Hec autē virtus eſtpotentia aīe ei eſſentialit̓ attributa ad ſuas ꝑagendas in corporeactiones Nā mediāte hac virtutecorpꝰ viuificat cor et arterias cōſtringit ꝯtinue et dilatat ſenſuꝫ ⁊motū voluntariū om̄i aīato corꝑiadminiſtrat vt dicit Conſtantꝭ. li.xiij. Hec itaqꝫ eſt triplex naturalisque ē in epate. vitalis ſiue ſpūalisque in corde. aīalis q̄ in cerebroſedē habet. Actio igit̉ virtutis naturalis in aīalibꝰ ⁊ i plantis cōiseſt que generat nutrit et augmentat vt idē dicit Conſtantꝭ. Eſt ātgeneratio ꝓut hic ſumit̉ ſubſtātiehūoris vel rōnis ſeminalis in ſubſtantiā plante vel aīalis oꝑatiōenature facta mutatio. et hec ꝟtusincipit oꝑari a tēꝑe generationisvſqꝫ ad ꝑfectione plate vel aīalisHuic autem generationi natura/li due ꝟtutes. ſcꝫ īmutatiua et informatiua ſubminiſtrāt. Nā ꝟtusīmutatiua eſt illa que ſubſtantiaꝫſeminis trāſmutat et conuertit inſubſtantiā ſingulaꝝ partiū plātevel aīalis. et hec virtus iſtā facittranſmutationē mediātibus qͣtuor qualitatibꝰ pͥmis. ſcꝫ calido frigido humido et ſicco. nā per cali
dum et humidū oꝑat̉ ſubſtantiāmolliorē vt carnē in aīalibus flores et medullā in arboribꝰ. per calidū et ficcū operat̉ radices in vegetabilibꝰ cor in aīantibꝰ. per frigidū et humidū oꝑatur vt in plātarū folijs et aīaliū pilis. per frigidū et ficcū operat̉ vt patet in neruis et oſſibus aīaliū in truncis etcorticibus arboꝝ ⁊ plantarū. virtus vero ſcd̓aria ſcꝫ informatiuaactioni nature in generationibuseſt nc̄aria. qͥa ordinat ⁊ diſtinguitformā et ſpecieꝫ ip̄i generato perpartes ſingulas ꝯgruentes. Namhec ꝟtus ꝑforāda ꝑforat. vacusꝯcauat. aſpera lenificat. et nimislenia aſperat. et vnicuiqꝫ particl̓eſuperficieꝫ perficit et figurat. Heaūt due ꝟtutes ſcꝫ immutatiua ⁊informatiua nō diutius operāturniſi quouſqꝫ ipſa res generata vtanimal vel planta in eſſe nature ꝯpleatur Et id̓o nc̄e fuit vt virtusnutritiua ad ꝯſeruationē generationis ꝯtinue ſequeret̉. eſt enī ip̄iꝰgeneratiue ꝟtutis adiutrix et miniſtra. qͥa in longitudine latitudīeet ꝓfūditate augmētat et extēditip̄m generatū. Paſcitiua qͦꝫ ꝟtusnutritiuaꝫ adiuuat et ei miniſtratqͥa cibū ab aīalibus aſſumptū inmēbris aſſimilat et ſolidat et qd̓diſſolutū eſt ac deꝑditū vi calorꝭ.vel aliqua paſſione aeris reparatet reſtaurat. et ideo natura mirabilis paſcitiuā virtutem nutritiuefecit adiutricem et vtrunqꝫ ſubiecit miniſterio virtutis generatiue