De animalibꝰin generali
Incipit liber. xviij.De animalibꝰ et eoꝝ ꝓprietatibꝰOmpleto tractatu deterre ornatū quo admineraliū et vegetabiliuꝫ ꝓprietates qͣꝝfacit mentionē ſcpͥtura diuina. vltimo de ꝓprietatibꝰ rerū ſenſibiliū et precipue animaliuꝫeſt tractandū. et primo in generalideinde in ſpeciali de ſingulis aīalibus beſtijs ſcꝫ et iumentis et reptilibꝰ qͦꝝ nomina in textu et in glo.aſſerunt̉ ¶ Dicit̉ āt animal omneqd̓ cōſiſtit ex carne et ſpū vite animatū ſiue ſit aereū vt volatlia. ſiueaquaticū vt natatilia. ſiue terreumſicut ſunt agreſtia et greſſibilia ſcꝫhoīes reptilia beſtie ⁊ iumenta.Ponit āt moiſes tria animātiū genera ſcꝫ iumenta beſtias ⁊ reptiliavt ptꝫ in Gen̄. pͥmo. Un̄ dicit Bafiliꝰ in hexam. Iumenta ſūt animalia in vſū et adiutoriū hoīm mancipata. et quedā ſūt deputata ad laborandum vt equi boues et cameli et hmōi. quedā ad lanificium vtoues et hmōi. quēdā ad veſcendūvt ſues ⁊ porci. Reptilia āt ſūt illaq̄ corꝑis cōtractione et extenſionenitūt̉ ⁊ mouent̉ in anterius vt vermes ſerpētes ⁊ colubri. Et ſūt triagenera ſcꝫ trahentia ore vt vermituli qui ſe ore trahūt. et ſūt ſerpentia. vt colubri qͥ vi coſtaꝝ ſeſe rapiunt. ſūt etiā et repentiā que pedibꝰ
repūt vt lacerte ⁊ botrace ⁊ hmōi.Beſtie āt dicunt̉ quaſi vaſtie q̄ naturā hꝫ feritatis. nūc āt ſeuiūt vngue. nūc cornu. nunc dente. vt aprileones tigrides atqꝫ lupi. Cōmuniter tn̄ dicunt̉ beſtie aīalia indomeſtica q̄ iumentis ſūt ferociores naturaliter. ſed ſunt ſeuientibꝰ beſtijsmitiores vt cerui et hmōi. ¶ Ineſtāt cunctis aīalibꝰ virtꝰ motiua etſenſitiua ſed ẜm magis et minꝰ. nāẜm puriorē ſanguinē ⁊ ſubtilioremq̄daꝫ ſūt viuacioris ſenſus ⁊ fortioris eſtimationis ⁊ pluris ſagacitatis. Hinc eſt ꝙ bos piger eſt etſtabilis. aſinꝰ ſtolidꝰ. equus feruesin ꝯcupiſcentia feminaꝝ. lupꝰ indomitꝰ. leo audax. vulpes aſtuta ⁊ doloſa. canis gratificꝰ ⁊ memor amicicie. et ſic de alijs. vnde bonitas velmalicia moris in aīalibꝰ bonitatēvel maliciā ſequit̉ ꝯplexionis vt dicit Baſiliꝰ ¶ Idē etiā affirmat arꝭ.in li. de aīalibꝰ. Dicit em̄ ꝙ differūtaīalia ẜm mores. qꝛ q̄dam ſūt magne manſuetudinis vt vacca ouis.et quedaꝫ indomite feritatis vt tigris et aper agreſtis. et quedā magne audacie ⁊ magnanimitatis vtleo. et q̄daꝫ magne fortitudinis etaſtutie ⁊ malaꝝ oꝑationū vt lupꝰvulpes ⁊ hmōi. Et iſta diuerſitasaccidit ex diuerſitate virtutis agētis diſſimilit̓ in diue̓ſis. Nā vt dicitidē in li. pͥmo. animalia quedā habēt ſanguinē et quedā nō vt apes⁊ om̄e animal rugoſi corꝑis ſꝫ aliūhabent humorem loco ſanguinis.