Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
147r
Einzelbild herunterladen
 

I47De fracturisTractatusIII

in eis que ſic hꝫ facere flōmīa. Et qꝛ illa maxine cauemus in paſſiōibꝰ acutis p̄cipue in illis ſūt ap̄ate illius nēbri: hīc eſt plus timemꝰ vſum farmacie ī eis qͣꝫvſuꝫ ōmīe. Tertio Aui. īſinuat qͣle ē hoc farmacū qd̓ dꝫexhiberi hoc īſinuat dicit ſoluēs ſemel: ī hoc .n. v̓bovoluſt īſinuare farmacū illud qd̓ exhibet̉ dꝫ farmacum ſoluēs facilitate vt ex ſui facilitate augeat īflāmatihnē furiā ī hūoribꝰ quale farmacū ē caſſia fiſtulamana tamarindi ſimilia: v̓bū aūt Pauli loco eiꝰ qd̓dicit Aui. ſoluens ſemel hꝫ: colagogo .i. colere eductiuofarmaco .i. purgare eos iubet: veꝝ etiā ē illud v̓bū cumhoc ap̄a ſit calidū qd̓ fit ex ſanguine declināte ad naͣꝫ colere: ex tali .n. ſanguine ē aptꝰ apari pāniculus: qm̄ talisſanguis ꝓpter ſui ſubtilitatē ē aptꝰ imbibi in ſub̓aꝫ pāniculi ē depreſſa ſolida: vn̄ videmus pleureſis qd̓ eſtap̄a āniculi vtplurimū ſit ex tali ſang. talis etiā hūor eſtmaxiſne mobilis: vn̄ maxime eſt aptꝰ fluere ad locū quiap̄atur: hinc ē farmacū qd̓ huic cōuenit maxime dꝫcolere eductiuū facilitate vt inflāmationē in humoribus non augeai furiā qualia ſunt farmaca predicta colere ſolutiua. Deinde cum dicit. Inꝗt Paulus. Denigrat̉ ſiphac nigrēdo ē ī ſuꝑficie eiꝰ: illud eſt ī medicamine iteꝝ quo curat̉: naꝫ medicamen nigrū fortaſſe facit illud: tūc opꝫ vt ſumasex melle oleo ro. iij. ꝑtes: ꝑmiſceas etlinias eo pānū ponas ſuꝑ ſiphac:ſi accidit in ſiphac nigredo ex ſeipſouenit vſqꝫ ad oculū p̄cipue ſignis alijsmalis: tūc oꝫ vt d̓ſꝑes de ſalutē huiꝰ infirmi qm̄ eſt ſignificatio cōſumptiōis caliditatis innate deſtructionis eius. In ꝑte iſta on̄dit modū curatiōis denigratiōis aliqn̄apparet ī pāniculo poſt īciſionē detectiōeꝫ eleuatiōeꝫoſſis: qꝛ iſtd̓ qd̓ hic dr̄ totū dcm̄ ē ſupra: idcirco ī expoſitiōe huiꝰ. §. īſiſtere curamꝰ. Intellige hic vnū circa illud v̓bū qd̓ dicit. Qd̓ ſi accidat ſiphac nigredo ex ſeip̄o ꝑuenit vſqꝫ ad oculū .ſ. nigredo p̄cipuc cum ſignis alijsmalis: tūc opꝫ vt deſperes ⁊c̄. Dixit āt Aui. ſignant̓ precipue ſignis alijs malis. Iſta .n. nigredo ꝑuenit vſqꝫad oculū pōt cōtīgere duplici de: aut .n. pͥmo cōtingit īpāniculo ꝑuenit vſqꝫ ad oculū ꝓpter mortificatiōemdeſtructionē caloris naͣlis. tūc ē ſignū mortis. Et ipſacōiungunt̉ alia accidētia peſſima mortalia. Aut cōtigitaliqn̄ ꝓpter hoc: ſed ꝓpter expulſionē ſanguinis attracti ex ꝑcuſſiōe caſu verſus partē exteriorē ſicut videmꝰetiā in alijs fracturis oſſiū in pͥncipio circa cutē apparēte aliqͣ nigredine liuiditate poſt modū ipſa apꝑetꝓpierea qꝛ ſanguīs attractꝰ expellit̉ a naͣ ad ſuꝑficiē cutis reſoluit̉ cōſimili aliqn̄ nigredo ī hoc vulne̓ cōtīgere pōt ꝑtingit vſqꝫ ad oculū: qn̄ ꝗdē ipſa ſic euenit poſſibilis eſt auaſio illiꝰ īfirmi ſicut manifeſte nos in quodāhn̄te vulnus fractura detectiōe cranei vidimꝰ iſtamnigredinē apparētem ꝑtingētem vſqꝫ ad oculum tamēeuaſit īfirmꝰ: ſed tn̄ iſta nigredine erant alia mala figna cōiuncta. Et pro tanto Aui. dixit. Et precipue cum ſignis alijs malis. Deinde cum dicit.Et ego vidi quēdā cui accidit fractura ī capite ſuo concauatū eſt os capitiseiꝰ poſt annū ſanatꝰ ē: illud: qm̄ fractura fuit in ſincipite: fuit ex ꝑcuſſiōe ſagitte: erat ei curſus: propter hoc non

aduenit ſiphac aliquid: īmo ſaluatuꝫ eſta corruptiōe. Inquit Galie. Accidit homini vt frangeretur ſinciput eiꝰ: iteruꝫos tꝑis fractura extenſa: cōpoſita ē fractura diſpoſitione reꝝ oſſis ſincipitis īcidimus ip̄m ad ītentioneꝫ notā: ſufficit illud ſanatus eſt vir. In ꝑte iſta que fuit ēt pͥuꝫ diuiſa Aui. q̄dā exēpla ex experiētia ſūpta approbat q̄dā pͥus dcā. Et duo facit ẜmduo recitat exēpla: quoꝝ vnū ē Pauli: alid̓ vero Gal̓. 2ᵐexēplū: ponit ibi. Inꝗt Gal̓. accidit homini ⁊c̄. Primūdem exēplū ꝓbat qūo inciſio detectio oſſis ī loco īferio.ri ex quo ſanies melius poſſit habere fluxū: qꝛ tūc cuſtodit̉ magis īpaſſibilis ſicut dicit ẜm verba Pauli viditquēdā cui accidit fractura ī capite ſuo: ꝯcauatū ē os capitis eius poſt annū ſanatꝰ eſt: hoc qꝛ fractura eratin ſincipite: vt dicit Aui. ī lr̄a. Sed littera textꝰ Pauli dic̄ fractura erat in occipitio vtrūqꝫ pōt verū: iſta fractura fuit ex ꝑcuitiōe ſagitte fuit facta in loco īferiori exquo ſanies poterat habere cōtinue effuſionē: vn̄ remanebat ſuꝑ pāniculū: ꝓpter hoc pāniculus ſaluatus eſta corruptiōe ſanatus ē: poſtea qn̄ fuit facta cōcauatio etdetectio oſſis: hoc ē qd̓ vult dicere Aui. Un̄ iſtud verbuꝫqd̓ dicit in pͥncipio huius. §. Et ego iam vidi quendā ⁊c̄. reſertur ad illd̓ qd̓ īmediate dixerat in p̄cedēti. §. ſicutvidet̉ ſonare ſeries v̓boꝝ littere Aui. ſed ē quidaꝫ. §. ſehn̄s illā ſnīam que dicta ē: ē totū verbuꝫ Pauli. Un̄ dꝫexponi: ego .ſ. paulus: ita .n. eſt ſcriptū ī illo capl̓o qd̓ fecit Paulus. Dicit enī. noui .n. aliquē poſt annū paſſiōis⁊c̄. Scd̓m aūt exēplum qd̓ ponit ē exēplum Gal̓. pōt legi ad duplicē intentionē. Una intētio ẜm quā pōt legi eſtvt velit oſtēdere illud qd̓ dcm̄ fuit ſupra .ſ. qn̄ ē aliquafractura hn̄s longitudinē multā oꝑꝫ ī eleuatiōe oſſiscōſequi totā fracturā: ſed ſufficit eleuare auferre aliqͣꝫparte oſſis que magis ē cōminuta confracta: ſicut dicitGal̓. accidit cuidā homini vt frangeret̉ os in ſincipitefr actura extenſa lōga inciſimus ad intētionē notā: puta qꝛ ſolū īciſimus aliquā partē que erat debilior magꝭcōminuta ſecuti fuimus in inciſiōe totā fracturā. Etſufficit illd̓ ſanatus eſt vir: ẜm iſtā intentionē inuenitur illud exēplū poſitū a Gal̓. 6. de inge. ſani. ſed forte:deficit ꝓpter defectū illius tranſlatiōis. Alia intētio ſecūdum quā pōt legi ē vt cōcordat in idē p̄dicto exemploqd̓ poſuit Pau. vt hoc velit on̄dere qual̓r dato fractura pertingat vſqꝫ ad locū ſuꝑiorē: ſufficit tn̄ inciſioneꝫ detectionē oſſis facere in loco inferiori cuꝫ ex illo lococōuenienter ſanies effluat remaneat pāniculus cuſtoditus a putrefactiōe. Sicut inꝗt Galie. accidit cuidā hoī⁊c̄. inciſimus ad ītentionē notam .ſ. ad iſtam intentionēvt ſanies poſſit ad extra ꝓfluere: vnde inciſimus in loco quē liberius poterit effluere: puta in loco inferiori ſufficit illud ſanatus ē vir: ſupple abſqꝫ inciſione maiori:ſecūdū iſtam intētionē bene īuenit̉ illud exēplū poſituma Galie. ſexto de inge. ſani. capi. vltimo. §. illo: ſcio nanqꝫquoniam cuidam caput vidimus ⁊c̄. Ei in hoc terminatur expoſitio iſtius capituli. Explicit expoſitio clariſſimi artium medicine doctoris magiſtri Dini de Florētia ſuper tertia quarta FenAuicen. ſuper parte quinte.Dinus ſuꝑ ſen ⁊c̄. Auic̓.