Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
114r
Einzelbild herunterladen
 

IIIINeruorum II4Tractatus

qͣꝫtū ad vnaꝫ cām. qꝛ ſemper ꝯcurrit aliqͣ virulētia malapoſſet dici de repletiōe: ſed cōparādo ip̄m ad cām que eſtpaſſio doloroſa ꝓpter quā accidit cōtractiuus motꝰ neqꝫē de repletiōe neqꝫ de īnanitiōe vt dictū ē pͥus. Ad ſcd̓aꝫrōnē dd̓m ē ſpāſmus in vulnere pōt eſſe mortalis nonſub rōne eſt de repletiōe vel inanitiōe neruoꝝ: ſed qꝛipſuꝫ ſignificatur nocumentū ꝑuenit vſqꝫ ad loca mebra nobilia .ſ. ad cerebrū neruos: nocumentū autem factum in talibꝰ mēbris eſt mortis vt in pluribꝰ: non tn̄ſemper eſt: precipue: vt dictū eſt ſpaſmꝰ eſt mortalis qn̄do contingit ex ſubita deriuatione materie replentis cerebrum: tunc enim ſignificatur eſſe maius nocumentuꝫin principio.Aa ſecundam dubitationemdicēdū ē ad vulnera facta ī mēbrisˡ neruoſis vel in neruis pōt cōſeꝗ paraliſis: pōt cōſequi paraliſis in tota: ētparaliſis in parte que tantū eſt vulnerata. Accidit quidēin parte que tantū ē vulnerata qn̄ in vulnere multiplicatur intātu humiditas replens opl̓lat poros nerui: itavt per hoc ꝓhibeatur trāſitꝰ ſpūs ſenſibilis motiui: tūcenī illud mēbrū mollificatur. Accidit aūt paraliſis in toto aūt ſi ex loco vulnerato deriuat̉ tanta maͣ verſus cerebrum vt in origine neruoꝝ accidat cōpleta clauſio opilatio: ita vt nequeāt d̓ſcēdere ſpūs ſenſibiles motiui acmēbra īferiora tūc mollificant̉ mēbra: aut hoc contīgit ſiadeo vehemēs nocumentū ꝑtingat ad cerebrū ex motu cōtractiōis in cerebro vehemēter accidat ꝑfecta clauſio in vijs per quas deſcēdit ſpūs ſenſibilis motiuꝰ: tūcmēbra paraliticātur mollificant̉: ex hoc .n. ſcꝫ motuꝫfortē cerebri cōtractiuū clauſio accidit ꝑfecta viarum perquas deſcēdit ſpūs ſenſibilis motiuus poſſibile eſt accidere ſicut expreſſe pꝫ Aui. tertio can̄. capi. de apate authoc pōt accidere ſi accidat vulneratio in loco aliquo neruoſo a quo deriuet̉ ſpūs ſenſibilis motiuꝰ ad plurabra ibi īcidat̉ ex toto neruus aut origo: principiū aderiuatur virtꝰ in plura mēbra vel repleat̉ ex hūiditateillud pͥncipiū ſic vt ex toto fiat opilatio ſi iſto poſſetſi accideret circa nuchaꝫ ex vulneratiōe ibi facta ap̄a autrepletio hūiditatis ex qua cōtingeret opilatio tūc omniamēbra mollificant̉ ad virtus dirigitur ab illa ꝑte nucheSic egro ſpaſmꝰ paraliſis cōſequunt̉ vulnera neruoꝝſed ſpaſmus cōſeꝗtur qn̄ accidit ꝑfecta opilatio ꝓpterquā ꝓhibeat̉ aduentus oīno ſpūs ſenſibilis motiuicipue qn̄ accidit circa cerebrū motus cōtractiuus. Sꝫ paraliſis ſeꝗtur qn̄ accidit opilatio cōpleta ex repletiōe humiditatis aggregat̉ ꝓpter vulnꝰ eſt ibi motus cerebri cōtractiuus: ꝓpterea ē pol̓e ad vulnera facta indam loco cōtingat ſpaſmus ex vna ꝑte paraliſis ex aliaꝑte ſicut ponit̉ tertio can̓. ab Aui. ca. de plaga īciſiōe ī capite: qꝛ vulnera ꝑtingūt ad pāniculos cerebri ſūt mebra neruoſa cōſeꝗtur laxitas mollificatio in latere vulneris ſpaſmus in oppoſito eius. Et eius ē: qꝛ in latere cerebri in quo ē vulnꝰ accidit motus cōtractiuus cerebri ꝓpter multitudinē repletiōis cerebri ẜm illam exꝓpinquāte ad vulnus. Sed ex repletione facta ibi ꝓhibet̉deſcenſus ſpūs ſenſibilis motiui ad membra: vnde ip̄aparaliticant̉ mollificant̉: ſed in latere oppoſito: qꝛ cerebruꝫ ſic recipit nocumentuꝫ ex maͣ illa vt replens: ſedmagis accidit nocumentū ſibi ex cōpaſſiōe ad alterū latus accidit ei vt poſſit moueri motu cōtractiuo fugiēdonocumentū ex quo motu cōtractiōis facto in ipſo accidi mēbra illi ꝑti ſuppoſita cōtrahunt̉ verſus cerebruꝫſpaſmatur: nec eſt hoc īpol̓e vt cerebrū ẜm diuerſas ꝑtesdiuerſuꝫ modū recipiat paſſiōis: īmo pol̓e eſt cerebruin vna ꝑte ſit ſanū ī alia leſuꝫ ꝓpter diſtinctionē partiūcerebri. Et ſicut hoc poſſibile ē circa cerebrū: ita pol̓e eſt

liceꝫ aūt paraliſis poſſit cōſeꝗ ad vulnera facta in neruisſicut ſpaſmꝰ: tn̄ vtplurimū ē qd̓ cōſequit̉ ſpaſmꝰ: tuꝫ qꝛvtplurimū cerebrū neruis cōpatit̉ refugiēs nocumentūqd̓ ab eis ꝑuenit ex quo accidit vt fiatꝭ in ipſo motꝰ cōtractiuus ad quē cōſeꝗtur ſpaſmus: etiā qꝛ raro ē vt ex vulnere tāta humiditas ad ipſū cerebrū ꝑueniat vt ex ip̄a accidat opilatio cōpleta ex ꝓhibeatur deſcenſus ſpūs ſenſibilis motiui: ꝓpterea: qꝛ raro hoc accidit idcirco auctores vtplurimū dicūt ad vulnera facta in membrisneruoſis cōſeꝗtur ſpaſmꝰ: faciūt mētionē de paraliſi. bene aūt cognoſcitur iſta verba ſunt dicta ſunt illis ad quos pͥncipaliter ſit hec expō. Sed tn̄ qꝛ credimus ſolū ad iſtos ꝑueniet ſed ad alios: qꝛ ītellectꝰnoſter neſcit ab inquiſitiōe deſiſtere pro tanto hec verbahic appoſuimus. Deinde cum dicit. Et faciliores eoꝝ diſpōes ſūt febres:ap̄ata ml̓ta apꝑent ī alijs locis qͣꝫ ī vlneri ſitis vigilie et deſiccatio lingue etꝓprie quādo accidit illic apoſtema.In parte iſta on̄dit ſūt accidētia magis moleſta que ſūtapta cōſeꝗ ad vulnera facta in neruis: on̄dit etiā alia accidētia q̄dam cōſequētia vulnera fcā in neruis: ſūt tn̄ ī malttīa īfra p̄dicta. Et dicit. Et faciliores eoꝝ diſpōnes .i. accidētia ad ipſas ſequūtur ſūt febres: febres ꝗdē dicunt̉facilioris diſpoſitiōis ipſa cōſequūtur: qꝛ febris nonſic ē accidēs ſuſpectū vt ſpaſmꝰ ꝑmixtio rōnis. eniꝫſignificatur ex febre tātū nocumentū adueniſſe pͥncipalimēbro ſic̄ ſignificat̉ ex ſpaſmo ꝑmixtione rōnis ꝓptereaqꝛ ex leuiori nocumēto cōtingit feb. qͣꝫ cōtingat ſpaſmus ꝑmixtio rōnis. feb. cōtingit de quacūqꝫ ſuꝑcal̓e faction: ēt ex dolore cito cōſeꝗtur febris: ēt dr̄ febris faciliordiſpō: qꝛ facilius accidit ex vulnere nerui qͣꝫ ſpaſmꝰ permixtio rōnis: ꝓpterea: qꝛ vt dictū ē: febris ex leuiori minori nocumēto cōtingit qͣꝫ ſpaſmꝰ ꝑmixtio rōnis: nonaccidit̉ niſi qn̄ nocumētū grāde vſqꝫ ad cerebrū peruenit Sed aliꝗs q̄ret nunꝗd ſi ſuꝑuenit febris ſit bonumin vulnere nerui p̄cipue qn̄ eſt ſpaſmus vel timetur deſpāſmo. Et vr̄ ſic: qꝛ ad ſpaſmū febris adueniēs videt̉curare ſpāſmu. ponitur enī ſcd̓a particula affo. bonuꝫeſt vt ſebris ſuperueniat ſpaſmo p̄c ipue ſpaſmo quoeſt aggregatio humiditatis: ſicut ē in ſpaſmo vulnꝰſequitur. Si aūt timetur euētus ſpaſmi vr febris p̄ſeruabit ab euētu ſpaſmi: ꝓpter ea: qꝛ cōſumet humiditatemvirulētaꝫ ex qua cauſatur ſpaſmꝰ. Et certe dd̓m ē ad hoc febris cōſiderata vt ē accidens qd̓dā vulneri nerui eiꝰſuꝑuētus bonꝰ eſt ſiue ſit ſpaſmus ſiue ſit: ſed timetureuetus eius. Et huius ē ꝓpterea qꝛ tūc febris accidit niſi ꝓpter apationē fit in neruo: ꝓpter qd̓ euētus febris ſignificat neruus incipit ap̄ari: ad hoc aūt conſequitur ſpaſmus: ꝓpter qd̓ iſto cōiungi febrē cuꝫ ſpaſmo eſt aliud niſi ml̓tiplicare duo accidētia moleſta:aūt peius eſt qͣꝫ ſi ſit vnū ſolū iſto euētus febris ē malum ſignū: qꝛ ſignificat neruū ap̄ari ē mala inqͣꝫtuꝫipſa eſt accidēs qd̓dā moleſtum egrum affligēs: ſed alio pōt ſuꝑuenire febris in vulnere nerui vt accidensvulneris: ſed ſuꝑuenit accn̄s: vtputa ex aliqua materiaputre facta in venis vel extra venas: iſto qꝛ febrisſuperuenit ex malitia vulneris ſignificat de ſe aliquāmalitiā vulneris: eius ſuꝑuentus pōt bonus ad euitationē p̄ſeruationē ſpaſmi inqͣꝫtum febris deſiccat conſumat hūiditates vulneris alias: hoc Hyp. intelligit bonū ē febrē in ſpaſmo fieri qn̄ iſta duo non conſequunt̉ vnam egritudinē moleſtā ſuſpicioſam: ſed ſuntduo accidētia ſe diſtincta dependētia ab alia radicevel: ap̄ata multa apparēt ī locis alijs: hoc ē dicereex accn̄tibꝰ ꝯn̄tibus vulnera neruoꝝ eſt: qꝛ ī locis alijsDinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Aui.