IIIINeruorum II4Tractatus
qͣꝫtū ad vnaꝫ cām. qꝛ ſemper ꝯcurrit aliqͣ virulētia malapoſſet dici de repletiōe: ſed cōparādo ip̄m ad cām que eſtpaſſio doloroſa ꝓpter quā accidit cōtractiuus motꝰ neqꝫē de repletiōe neqꝫ de īnanitiōe vt dictū ē pͥus. ¶ Ad ſcd̓aꝫrōnē dd̓m ē ꝙ ſpāſmus in vulnere pōt eſſe mortalis nonſub rōne q̄ eſt de repletiōe vel inanitiōe neruoꝝ: ſed qꝛ ꝑipſuꝫ ſignificatur ꝙ nocumentū ꝑuenit vſqꝫ ad loca ⁊ mebra nobilia .ſ. ad cerebrū ⁊ neruos: nocumentū autem factum in talibꝰ mēbris eſt cā mortis vt in pluribꝰ: non tn̄ſemper eſt: ⁊ precipue: vt dictū eſt ſpaſmꝰ eſt mortalis qn̄do contingit ex ſubita deriuatione materie replentis cerebrum: tunc enim ſignificatur eſſe maius nocumentuꝫin principio.Aa ſecundam dubitationemdicēdū ē ꝙ ad vulnera facta ī mēbrisˡ neruoſis vel in neruis pōt cōſeꝗ paraliſis: ⁊ pōt cōſequi paraliſis in tota: ⁊ ētparaliſis in parte que tantū eſt vulnerata. Accidit quidēin parte que tantū ē vulnerata qn̄ in vulnere multiplicatur intātu humiditas replens ꝙ opl̓lat poros nerui: itavt per hoc ꝓhibeatur trāſitꝰ ſpūs ſenſibilis ⁊ motiui: tūcenī illud mēbrū mollificatur. Accidit aūt paraliſis in toto aūt ſi ex loco vulnerato deriuat̉ tanta maͣ verſus cerebrum vt in origine neruoꝝ accidat cōpleta clauſio ⁊ opilatio: ita vt nequeāt d̓ſcēdere ſpūs ſenſibiles ⁊ motiui acmēbra īferiora tūc mollificant̉ mēbra: aut hoc contīgit ſiadeo vehemēs nocumentū ꝑtingat ad cerebrū ꝙ ex motu cōtractiōis in cerebro vehemēter accidat ꝑfecta clauſio in vijs per quas deſcēdit ſpūs ſenſibilis ⁊ motiuꝰ: tūcmēbra paraliticātur ⁊ mollificant̉: ex hoc .n. ſcꝫ ꝙ motuꝫfortē cerebri cōtractiuū clauſio accidit ꝑfecta viarum perquas deſcēdit ſpūs ſenſibilis ⁊ motiuus poſſibile eſt accidere ſicut expreſſe pꝫ ꝑ Aui. tertio can̄. capi. de apate authoc pōt accidere ſi accidat vulneratio in loco aliquo neruoſo a quo deriuet̉ ſpūs ſenſibilis ⁊ motiuꝰ ad plura mēbra ⁊ ibi īcidat̉ ex toto neruus aut origo: ⁊ principiū a qͦderiuatur virtꝰ in plura mēbra vel repleat̉ ex hūiditateillud pͥncipiū ſic vt ex toto fiat opilatio ſi iſto mō poſſet eēſi accideret circa nuchaꝫ ex vulneratiōe ibi facta ap̄a autrepletio hūiditatis ex qua cōtingeret opilatio tūc omniamēbra mollificant̉ ad q̄ virtus dirigitur ab illa ꝑte nucheSic egro ſpaſmꝰ ⁊ paraliſis cōſequunt̉ vulnera neruoꝝſed ſpaſmus cōſeꝗtur qn̄ nō accidit ꝑfecta opilatio ꝓpterquā ꝓhibeat̉ aduentus oīno ſpūs ſenſibilis ⁊ motiui ⁊ p̄cipue qn̄ accidit circa cerebrū motus cōtractiuus. Sꝫ paraliſis ſeꝗtur qn̄ accidit opilatio cōpleta ex repletiōe humiditatis q̄ aggregat̉ ꝓpter vulnꝰ ⁊ nō eſt ibi motus cerebri cōtractiuus: ⁊ ꝓpterea ē pol̓e ꝙ ad vulnera facta in qͥdam loco cōtingat ſpaſmus ex vna ꝑte ⁊ paraliſis ex aliaꝑte ſicut ponit̉ tertio can̓. ab Aui. ca. de plaga ⁊ īciſiōe ī capite: qꝛ vulnera q̄ ꝑtingūt ad pāniculos cerebri q̄ ſūt mebra neruoſa cōſeꝗtur laxitas ⁊ mollificatio in latere vulneris ⁊ ſpaſmus in oppoſito eius. Et cā eius ē: qꝛ in latere cerebri in quo ē vulnꝰ nō accidit motus cōtractiuus cerebri ꝓpter multitudinē repletiōis cerebri ẜm illam exꝓpinquāte ad vulnus. Sed ex repletione facta ibi ꝓhibet̉deſcenſus ſpūs ſenſibilis ⁊ motiui ad membra: vnde ip̄aparaliticant̉ ⁊ mollificant̉: ſed in latere oppoſito: qꝛ cerebruꝫ nō ſic recipit nocumentuꝫ ex maͣ illa vt replens: ſedmagis accidit nocumentū ſibi ex cōpaſſiōe ad alterū latus accidit ei vt poſſit moueri motu cōtractiuo ⁊ fugiēdonocumentū ex quo motu cōtractiōis facto in ipſo accidiꝙ mēbra illi ꝑti ſuppoſita cōtrahunt̉ verſus cerebruꝫ iōſpaſmatur: nec eſt hoc īpol̓e vt cerebrū ẜm diuerſas ꝑtesdiuerſuꝫ modū recipiat paſſiōis: īmo pol̓e eſt ꝙ cerebruin vna ꝑte ſit ſanū ⁊ ī alia leſuꝫ ꝓpter diſtinctionē partiūcerebri. Et ſicut hoc poſſibile ē circa cerebrū: ita pol̓e eſt
liceꝫ aūt paraliſis poſſit cōſeꝗ ad vulnera facta in neruisſicut ⁊ ſpaſmꝰ: tn̄ vtplurimū ē qd̓ cōſequit̉ ſpaſmꝰ: tuꝫ qꝛvtplurimū cerebrū neruis cōpatit̉ refugiēs nocumentūqd̓ ab eis ꝑuenit ex quo accidit vt fiatꝭ in ipſo motꝰ cōtractiuus ad quē cōſeꝗtur ſpaſmus: tū etiā qꝛ raro ē vt ex vulnere tāta humiditas ad ipſū cerebrū ꝑueniat vt ex ip̄a accidat opilatio cōpleta ex qͣ ꝓhibeatur deſcenſus ſpūs ſenſibilis ⁊ motiui: ⁊ ꝓpterea: qꝛ raro hoc accidit idcirco auctores vtplurimū dicūt ꝙ ad vulnera facta in membrisneruoſis cōſeꝗtur ſpaſmꝰ: ⁊ nō faciūt mētionē de paraliſi. bene aūt cognoſcitur ꝙ iſta verba q̄ ſunt dicta nō ſuntꝓ illis ad quos pͥncipaliter ſit hec expō. Sed tn̄ qꝛ credimus ꝙ nō ſolū ad iſtos ꝑueniet ſed ad alios: ⁊ qꝛ ītellectꝰnoſter neſcit ab inquiſitiōe deſiſtere pro tanto hec verbahic appoſuimus. Deinde cum dicit.¶ Et faciliores eoꝝ diſpōes ſūt febres: ⁊ap̄ata ml̓ta apꝑent ī alijs locis qͣꝫ ī vlneribͨ ⁊ ſitis ⁊ vigilie et deſiccatio lingue etꝓprie quādo accidit illic apoſtema.In parte iſta on̄dit q̄ ſūt accidētia magis moleſta que ſūtapta cōſeꝗ ad vulnera facta in neruis: on̄dit etiā alia accidētia q̄dam cōſequētia vulnera fcā in neruis: ſūt tn̄ ī malttīa īfra p̄dicta. Et dicit. Et faciliores eoꝝ diſpōnes .i. accidētia q̄ ad ipſas ſequūtur ſūt febres: febres ꝗdē dicunt̉facilioris diſpoſitiōis q̄ ipſa cōſequūtur: tū qꝛ febris nonſic ē accidēs ſuſpectū vt ſpaſmꝰ ⁊ ꝑmixtio rōnis. Nō eniꝫſignificatur ex febre tātū nocumentū adueniſſe pͥncipalimēbro ſic̄ ſignificat̉ ex ſpaſmo ⁊ ꝑmixtione rōnis ꝓptereaqꝛ ex leuiori nocumēto cōtingit feb. qͣꝫ cōtingat ſpaſmus⁊ ꝑmixtio rōnis. Nā feb. cōtingit de quacūqꝫ ſuꝑcal̓e faction: ⁊ ēt ex dolore cito cōſeꝗtur febris: ēt dr̄ febris faciliordiſpō: qꝛ facilius accidit ex vulnere nerui qͣꝫ ſpaſmꝰ ⁊ permixtio rōnis: ꝓpterea: qꝛ vt dictū ē: febris ex leuiori ⁊ minori nocumēto cōtingit qͣꝫ ſpaſmꝰ ⁊ ꝑmixtio rōnis: hͦ nonaccidit̉ niſi qn̄ nocumētū grāde vſqꝫ ad cerebrū peruenit¶ Sed mō aliꝗs q̄ret nunꝗd ſi ſuꝑuenit febris ſit bonumin vulnere nerui ⁊ p̄cipue qn̄ eſt ſpaſmus vel timetur deſpāſmo. Et vr̄ ꝙ ſic: qꝛ ad ſpaſmū febris adueniēs videt̉curare ſpāſmu. ponitur enī ſcd̓a particula affo. ꝙ bonuꝫeſt vt ſebris ſuperueniat ſpaſmo ⁊ p̄c ipue ſpaſmo cū quoeſt aggregatio humiditatis: ſicut ē in ſpaſmo ꝗ vulnꝰ cōſequitur. Si aūt timetur euētus ſpaſmi vr ꝙ febris p̄ſeruabit ab euētu ſpaſmi: ꝓpter ea: qꝛ cōſumet humiditatemvirulētaꝫ ex qua cauſatur ſpaſmꝰ. Et certe dd̓m ē ad hocꝙ febris cōſiderata vt ē accidens qd̓dā vulneri nerui eiꝰſuꝑuētus bonꝰ eſt ſiue ſit ſpaſmus ſiue nō ſit: ſed timetureuetus eius. Et cā huius ē ꝓpterea qꝛ tūc febris nō accidit niſi ꝓpter apationē q̄ fit in neruo: ꝓpter qd̓ euētus febris ſignificat ꝙ iā neruus incipit ap̄ari: ad hoc aūt conſequitur ſpaſmus: ꝓpter qd̓ iſto mō cōiungi febrē cuꝫ ſpaſmo nō eſt aliud niſi ml̓tiplicare duo accidētia moleſta: hͦaūt peius eſt qͣꝫ ſi ſit vnū ſolū ⁊ iſto mō euētus febris ē malum ſignū: qꝛ ſignificat neruū ap̄ari ⁊ ē mala cā inqͣꝫtuꝫipſa eſt accidēs qd̓dā moleſtum egrum affligēs: ſed aliomō pōt ſuꝑuenire febris in vulnere nerui nō vt accidensvulneris: ſed ſuꝑuenit ꝑ accn̄s: vtputa ex aliqua materiaputre facta in venis vel extra venas: ⁊ iſto mō qꝛ febris n̄ſuperuenit ex malitia vulneris nō ſignificat de ſe aliquāmalitiā vulneris: ⁊ eius ſuꝑuentus pōt eē bonus ad euitationē ⁊ p̄ſeruationē ſpaſmi inqͣꝫtum febris deſiccat ⁊ conſumat hūiditates vulneris ⁊ alias: ⁊ hoc mō Hyp. intelligit ꝙ bonū ē febrē in ſpaſmo fieri qn̄ iſta duo non conſequunt̉ vnam egritudinē moleſtā ⁊ ſuſpicioſam: ſed ſuntduo accidētia ꝑ ſe diſtincta nō dependētia ab alia radicevel cā: ⁊ ap̄ata multa apparēt ī locis alijs: hoc ē dicere ꝙex accn̄tibꝰ ꝯn̄tibus vulnera neruoꝝ eſt: qꝛ ī locis alijsDinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Aui.