Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
152v
Einzelbild herunterladen
 

De fractura craneiFen.IIIII.

duo: Unū ē qꝛ pāniculus ꝑꝑ apa tumeſcit īflat̉ adeoſuꝑe minet extra os: īmo et ſupra cutē. Et alid̓ ſignū ē: ꝗaꝓhibent̉ eiꝰ motꝰ naͣles: vn̄ aut mouet̉ aut difficultate: ꝯtīgit ꝑꝑ grauatiōeꝫ ſit ī pāniculo ex maͣ aꝑatꝭapante: ꝑꝑ ꝯſtrictōeꝫ ſit in artarijs ēt ex maͣ ap̄atis: vn̄ex ꝯſtrictiōe ꝯculcatiōe ſcā in eis ꝓhibet̉ motꝰ eoꝝ:ꝯn̄s ꝓhibet̉ ēt motꝰ pānicl̓i: motꝰ ē niſi motōeꝫ artariaꝝ ī ip̄o ſub ip̄o. Et ml̓totiēs accit iſtis extēſio ⁊c̄.ideſt ſpaſmꝰ ita ēt hꝫ lr̄a textꝰ Pauli alia accn̄tia malaſic̄ .ſ. ꝑmixtio rōnis febris aut ap̄a ſil̓ia: qꝛ iſta accn̄tia adueniūt ſignificāt maximū nocumētū iaꝫ ad cerebrū ꝑueniſſe: idcirco accn̄tia ꝑueniūt vt ī pl̓ibꝰ morsſeꝗt̉. Et accidit ⁊c̄. pōit cās apatis ī gnͣe reducunt̉ad hec: qꝛ cāe eiꝰ apatis aūt ſūt extrinſece ſic̄ aliqͣ eminētia oſſis remanet pūgens ſiphac: hec enim ē doloriꝫad quē ꝯſeꝗt̉ ap̄a: aut ē aggrauatio ſuꝑ pāniculū ex cōp̄ſſione tentaꝝ aut licinioꝝ aut ē frigꝰ qd̓ inimicū ē omnibuꝫmēbris neruoſis vt ſupra habitū ē: aut ml̓titudo potꝰ vini. he .n. ſūt cāe qͣre facil̓r cerebrū replet̉: repletio ēap̄atis pāniculi aut cāe eiꝰ apatis ſūt occultē: cās ꝗdēoccultas ītelligit cās īteriores ſūt cāe hūorales: vtputarepletio aut cachochimia hūoꝝ: ſub ꝗdē occultap̄hēdit̉ qͥcūqꝫ hūoral̓ ſiue corꝑal̓ vtputa malicia cōpl̓onis exn̄tis ī loco: vel dolor ſūt cāe attractiōis hūorū adlocū ex ꝗbꝰ apa cauſat̉. Deinde cum dicit. Qd̓ ſi ap̄atis cal̓i eſt manifeſta: tuncopꝫ vt abſcīdas illā cāꝫ velociter. Qd̓ ſi ēex occulta tūc ſtude ī ſe paratiōe eiꝰ etadminiſtra flomiā vene ſi fuerit ꝓhibens ad hoc mīorationē cibi regimēqd̓ ꝯuenit ap̄atibꝰ cal̓is ſicut embrocatio oleo ro. cal̓o aut aqͣ ī qua bullita ſūtaltea fenugrecū ſeme lini camomilla eis ſil̓ia: adminiſtra empl̓m ex farina ordei ſcm̄ aqua ca. oleo ſemīe lini adminiſtra adipē galline ī lana humecta ea caput ceruicē ſpōdiles etdiſtilla in aures aliqd̓ ex oleis ſedāt caliditates fac ſedere īfirmū in aqua cal̓aī domo inūge ip̄m. Qd̓ ſi ap̄a cal̓m perſeuerat eſt aliꝗd qd̓ prohibeat ſumere medicamē ſolutiuū ſoluēs ſemel fiat illud: Hypo. precipit illud. In ꝑte iſta docet modū curatiōis ipſiꝰ apatis: pͥº on̄ditmodū curatiōis ap̄atis debet̉ cāe ap̄atis. pōit modūcuratiōis ap̄atis debet̉ ipſi ap̄ati. ibi. Et regimen qd̓cōuenit ipſis ap̄atibꝰ cal̓is. pͥª in duas. pͥº on̄dit modū curatiōis ap̄atis debet̉ qn̄ accidit a pͥmitiua māifeſta ponit modū curatiōis qd̓bet̉ qn̄ cōtīgit ex cāis īterioribꝰ occultis. ibi. Et ſi ē occulta. Et ītellige circa diuerſitas modi curatiōis in vtraqꝫ ē niſi qͣꝫtū ad remotionē cāe que facit ap̄a: ſed curatio que d̓bet̉ ap̄ati qd̓incipit in mēbro aut qd̓ ſcm̄ ē qͣꝫtū ad localia eadeꝫ ēDicit. Qd̓ ſi ap̄atis cal̓i ē manifeſta .i. extrinſeca primitiua: tūc oꝫ vt abſcindas illā cām velociter: vt v̓bi gr̄aſi ſit aliqͣ eminētia oſſis pūgēs auferat̉: ſi grauitas tēta aut licinioꝝ fuerit auferat̉ ēt. Si frigꝰ calefac pāniscalidis euaporādo ēt calefactiuis ſi multitudo cibi velpotꝰ diminue vtrūqꝫ. Et ſi ē ex occulta .i. ex intrinſeca corꝑali qͣlis ē maxime humoralis: tūc ēt ſtude ī ſe

paratiōe eiꝰ: qꝛ vtranqꝫ cām pͥus oꝫ abſcindere: d̓inde venire ad egritudinē que facta ē ab illa: vt Gal̓. dicit ī tegni. Et adminiſtra flōmiā vene ſi fuerit aliꝗd ꝓhibēsvt puta etas vel debilitas multa v̓tutis aut alia ex cāisꝗhibēt ipſā fieri oīno: p̄cipit aut maxime ad remouēdumcām occultā flōmiā: lꝫ enī aliqͣꝫ faciat mentionē inferiꝰ defarmacia: qꝛ vt plus eſt ap̄a accidit ex fluxu ſa. ad locūqͣꝫ ex fluxū alterius humoris: ꝓpterea qꝛ ſanguīs ē maxime aptus fluere: ēt ꝓpter abudantiā ipſiꝰ maiorē: tumetiā ꝓpter mobilitatē ipſius. Iteꝝ ēt flōmīa eſt euacuatiomaxime diſtrahēs: hoc aūt a pͥncipio: qꝛ apa gn̓atur maxime ex fluxū hūoris: cōpetit maxime diſtractionē fieri ad ꝑtē oppoſitā: qꝛ hoc maxime facit flōmia: cito ētfacit: tāto plus mentiōem facit de flōmia qͣꝫ de alioeūonis. Et minoratiōe cibi. Et minoratio ꝗdē cibi ē vt fiat dieta fubtilis: aut ſi vtus tolerat ī vltimo tenuitatis talis enī modus diete cōpetit ap̄ati calido pāniculi cum ſitegritudo acuta. Et regimē qd̓ cōpetit ap̄atibꝰ calidis ſup.dꝫ adminiſtrari in tali apate: hoc aūt intelligit. Aui. regimē qͣꝫtū ad modū curatiōis localia que cōpetūt apaticalido. Et iſte ꝗdē modus curatiōis ē vt in pͥncipio adminiſtrent̉ ea que v̓tutē hn̄t infrigidatiuā reꝑcuſſiuā:hoc habeat v̓tutē aliqualē mitigatiuā: quale ē oleū ro. vtpͥus dcm̄ ē. in ꝓceſſu aūt qn̄ incipit humor iam figi in apate debēt adminiſtrari ea que v̓tutē hn̄t aliqualē reſolutiuam ſūt mollitiua mitigatiua doloris qualia ſunt illaque Aui. tāgit in lr̄a ſicut ē embrocatio facta aqͣ in quadecocta ſūt altea fenugrecū ſemē lini cāomilla iſtisſil̓ia: ſicut ſunt empl̓a ex farina ordei aqua oleo: ſemen lini: ſit ēt adminiſtratio adipis galline ita vt cuꝫ eavngat̉ caput collū ſpōdiles dorſi: ſolū hec iuuātadminiſtrata circa ꝑtes capitis veꝝēt circa totū: ſicut eſbalneare infirmū totū aqua calida aut oleo aliquov̓tutē mollificatiuā reſolutiuā hn̄te. In auribꝰ aūt diſtiſlandū ē aliqd̓ ex oleis que caliditatē ebulitionē ſedantin hūoribꝰ ſicut oleū ro. vel vio. vel on̄facinuꝫ ſil̓ia: iſtaeniꝫ poſita ī auribꝰ ſedāt inflāmationē hūoꝝ cōtentoruꝫſuꝑ cerebrū. Et ſubdit Aui. ſi apa calidū ꝑſeuerateſt aliꝗd ꝓhibēs ſumere medicamē ſolutiuū ⁊cͣ. In ꝗbºv̓bis. Aui. tria inſinuat. vnū ē de tꝑe adminiſtrationis medicaminis ſolutiui: illud tāgit dicit pͥmo ſi ap̄a cali ꝑſe uerat: ex .n. innuit medicamē ſolutū ē ꝯueniēsmaxime ꝑſeuerāte ap̄ate: ē ꝯueniēs in ꝓceſſu. aūtqͣre eiꝰ cōpetētia plus ē ī ꝓceſſu ſicut cōpetētia flomīe plꝰē in pͥncipio ē: qꝛ ī ꝓceſſu euacuatio que cōpetit ē euo queex loco hūorē iam fluxū eradicat. Illa aūt eūo que cōpetit ī pͥncipio ē eūo que ex loco magis hūorem deriuat̉ adpartē cōtrariā vt moueat̉ figat̉ ī loco: nūc aūt eūofarmacia: qꝛ farmacū eūat eligēdo ē eūo que maxīe eradicat hūorē. Sed eūo flōmīa: qꝛ eligēdo euārē eūoin qua maxime fit diſtractio oīuꝫ hūoꝝ ſunt in motu adꝑtem aliqͦꝫ: ꝓpter qd̓ cōpetētia flōmīa maxime ē in pͥncipio ī quo q̄rit̉ eūonē plus diſtractio hūoꝝ diuerſio qͣꝫaliud. Cōpetētia aūt farmacie plus ē ap̄ate ꝑſeuerāte: ꝗatūc eūonē q̄rit̉ eradicatio humoris in mēbro apato eſtcōtetꝰ. 2ꝰ aūt īſinuat timorē vſus eūonis farmaco:īſinuat dicit.. Et ē aliꝗd ꝓhibēs ſumere medica ſolutiuū ⁊cͣ. Et ī hoc ſic dixit īſinuat plura pn̄tꝓhibētia vſū eiꝰ qͣꝫ vſum flōmīe. Et hoc: qꝛ ſic̄ apparet Gal̓. ī cōmēto ſcd̓i regiminis acutoꝝ. Ul̓r tutius poſſumus flōmiā facere qͣꝫ farmaciā in paſſiōibꝰ acutis exhibere: in vſu .n. farmacie ē timor ꝓpter ea qꝛ nos poſſum volumꝰ cōſtrīgere eūonem ſicut ī flōmia poſſumꝰ: vn̄ ſic in ptāte ē mēſuratio eūonis eius ſicut ē mēſura flōmie: ꝓpter qd̓ timor magis ē ī vſu eiꝰ: precipue ī acutisegritudinibꝰ in ꝗbus nocumentū ē cauendū qͣꝫ ſit in vſuflōmīe. Et etiaꝫ timor in exhibitiōe farmacie plus ꝓptercōmotiōeꝫ quā facit humoribꝰ inflāmatōem quaꝫ facit