.III.De apoſtematibusFen
fiūt ſpūs ⁊ ex groſſiori fiūt mēbra: vn̄ medicus nō vocatelta cauſas maͣles egritudinis ⁊ ſanitatis: qꝛ ſūt valde remōte: nec ēt vocat ea mēbra ⁊ ſpūs cauſas materiales: qꝛlꝫ iſta habeāt rōnē materieī reſpcū totiꝰ corꝑis: tn̄ nō hn̄trōnē materie adinuicē: qꝛ ſpūs nō eſt materia mēbri nececōuerſo: ſꝫ hūores vltra hoc ꝙ ſunt de ꝯſtructiōe corꝑishn̄t in rōne maͣe reſpectu membroꝝ ⁊ ſpirituū: ⁊ iō medici vocāt morbos maͣles a ꝓprietate: ꝗa ſunt in humoribꝰquāqͣꝫ humores nō ſint ꝓprie materia ipſoꝝ: ⁊ ideo ponūtur ꝙ materie apatis ſunt qͣttuor hūores ⁊ aquoſitas⁊ vētoſitas. ¶ Quedaꝫ v̓o ſunt cauſe antecedentes ap̄atis cōpl̓onales: nā mala cōpl̓o ē cauſa attrahendi ap̄a admēbrū. Quedā .n. cauſe antecedētes ſunt cōpōnales: naꝫaliqͣ mēbra ſunt q̄ extra naturā facta ſūt talis cōpōnis vtrecipiāt ſuꝑfluitates alioꝝ mēbroꝝ ſicut cutis. Quedamenī ſūt que recipiunt ſuꝑfluitates ꝑ laſſitatē eoꝝ ſicut eſtcaro laſſa in locis emūctorijs. Quedā aūt accipiūt ſuperfluitates ꝑꝑ ſitū: vt qꝛ inferiꝰ eſt poſitū ⁊ eodē mō intellexit de ſimilibꝰ. ¶ Et ſi q̄ramus q̄ cauſe ſūt fortitudo mēbri recipiētis vel impellentis ⁊ debilitas mēbri recipientis. Dd̓m: ꝙ reducunt̉ in cōpl̓onales efficientes ⁊ cōpōnales: ex hoc .n. ꝙ membrū eſt talis cōpl̓onis. ⁊ cōpōnisvel ex egritudine vel ex natura eſt natū recipere ſuꝑfluitates: ⁊ ex hoc ꝙ eſt talis cōpl̓onis ⁊ talis cōpōnis eſt forte potens expellere humores: hnmor aūt expellit̉: aut qꝛmultus: aut qꝛ eſt malus ſicut dicit Galie. 13. de ingenioſanitatis. ¶ Cauſa aūt ꝯiuncta ap̄atis eſt humor collectꝰin apate qui actu facit ap̄a. Et non eſt intelligēdū vt ꝗdādicūt qui dicūt ꝙ cauſa ꝯiuncta apatis eſt fluxus hūoris:ſi enī ita eſſet tūc ſtatiꝫ qn̄ flueret humor fieret apa: qꝛ poſita cauſa coniuncta ponitur effectus: quod eſt falſuꝫ: ſedconiuncta cauſa apoſtematis eſt id quod dictuꝫ eſt: ꝗa adillam cām ſtatim ſequitur apoſtema.Qde mō generatiōis ap̄aQuarto dicamudis ꝙ apa generat̉ duobus modis: vno mō ꝑ viā deriuatiōis: alio mō ꝑ viaꝫ cōgeſtionis: vtriuſqꝫ idem eſt modus generationis apoſtematis. Naꝫ ap̄a ꝓpter hoc generat̉ ꝙ humor ſiue ſuꝑfluitas aggregat̉ in mēbro aliquo: qꝛ ſiue humores aggregētur in membro aliquo ꝑ ſe vel paulatim vel aggregēturibi ex fluxū aliquo ex alio mēbro faciūt ibi ap̄a ex hoc ꝙpͥmo replent venas magnas mēbroꝝ: poſtea v̓o replentvenas paruas: deinde tranſeūt in ſpongioſitates mēbrerum ⁊ faciunt tumorē: ⁊ extēſionē in mēbro: ⁊ ꝑ ꝯn̄s faciunt peccatū in qͣꝫtitate: poſt v̓o extenſionē cauſat̉ ſolutiocontinui ibi: ⁊ poſtea ex cōculcatione humoꝝ: ⁊ ſi humores eēt pͥmo bone complexiōis inducit̉ ibi mala ꝯpl̓o:⁊ ex iſtis tribꝰ modis inducit̉ ibi ap̄a. ¶ Sed qꝛ auctoresfaciunt ibi mētionē de dolore ꝙ eſt maxime cā̓ ap̄atis. Iōdd̓m eſt q̄ cauſa eſt dolor ipſius apatis. Et videte quō pͥmo dolor eſt cā ap̄atis. Nā dicit Aui. primo can̄. fen 2ª. ꝙdolor eſt cā ap̄atis: ꝑꝑ calorē īnaturalē quem dolor faciteuenire in mēbro: ſꝫ illud magis explicat Gal̓. 13. de īge.ſani. Nam dicit ipſe ꝙ on̄ſum eſt de virtutibus naͣlibꝰ ꝙvirtus expulſiua nō facit ſuā operationē ⁊ actionē niſi cūſenſerit aliquā leſionē ⁊ aliqd̓ nocumētū. Nūc aūt de numero illoꝝ nocumentoꝝ manifeſte eſt illud qd̓ facit dolorem: vn̄ mēbrū ſuperius exiſtēs expͥmit vt illd̓ nocumētum expellat̉: ex hac aūt expreſſiōe ſanguis ⁊ ſpūs deponunt̉ ad locū doloris q̄ ſunt cauſa ap̄atis: ſic ergo ꝑ iſtuꝫmodū dolor cauſat ap̄a. ¶ Ulterius cū illud qd̓ facit dolorem nō ſit niſi mala cōpl̓o vel ſol̓o ꝯtinui: ⁊ iſte ſūt cauſe corꝑales: apparet ꝙ dolor eſt cā antecedēs ap̄atis ⁊ cācōiuncta eſt humor attractus ad locum ꝓpter dolorē: verum ē ꝙ ca̓ pͥma doloris pōt eſſe cauſa pͥmitiua ſicut ꝑcuſſio ⁊ hmōi: ſed cauſa hmōi īmediata ē mala cōpl̓o vl̓ ſol̓oꝯtinui: vn̄ qͣꝫtum ad eius cām pͥmitiuā dolor eſſet cā ap̄atis: ſꝫ quātū ad cām eius īmediataꝫ eſt cauſa an̄s: ⁊ hūorattractus ad locum eſt coniuncta. Et ſi fiat ex fluxū hu. ab
alio membro: tunc generatur apa per viam deriuatiōis:ſi autem fiat per adunationem ſuperfluitatum in mēbropaulatim: tunc fiat per viam congeſtionis.extra lr̄am dicit Aui. Iā locuHis ergo VlNS t ſumus de apatibꝰ .ſ. qs morbus ſit ⁊ quō ad ap̄ata ꝯcurrūt tria genera morboꝝ cumſpēbus eoꝝ .ſ. quo diuerſificat̉ ẜm diuerſitatē quatuor humoꝝ: ⁊ aquoſitas ⁊ vēto ſitas diſtinguēdo ea quo ad aliasdiuerſitates: on̄dendo ēt que ſunt cauſe ipſoꝝ ap̄atuꝫ: ⁊ hͦtotuꝫ ſupra dcm̄ ē in ſcd̓a fen pͥmi canonis. ¶ Et ipſoruꝫcuris .ſ. in 4ª fen de curatiōe apatum: ſermōe vniuerſaliſcꝫ quo ad pͥmū quātū ad id qd̓ dcm̄ eſt in quarta fen adquem redire oꝑꝫ illū: ratio huius eſt: qꝛ ſermo eſt ſpecialis reſpectu illius. Nunc aūt ẜm Galienū in libro de īgenio ſanitatis. Uniuerſalia non obliuiſcaris vt ꝑ ea valeas particularia operari. ¶ Deinde cum dicit:¶ In hoc autem loco loq̄mur de eis ſermonem particularem.CHic oſtendit quō loquitur ī hoc libro de apoſtematibꝰ:qꝛ loꝗtur particularit̓ reſpcū illiꝰ: ⁊ pꝫ quod dicit.¶ Dico ꝙ omne apoſtema ⁊ puſtula auteſt calidum aut non calidum.Auicēna ꝯtinuādo doctrinā huius liSiPerlū S bri de apatibꝰ ꝓpoſuit quō hic loqt̉ deapatibus: hic exequit̉ pͥncipalē intentionē de apatibꝰ. Ediuidit̉ iſta ꝑs in duas. Primo p̄mittit quandam diuiſionem generalē ipſoꝝ apatū. Scd̓o ꝓfequitur de membrisipſius. 2ª ibi. (Et ap̄a cal̓m aut ē. ) De pͥmo dicit ꝙ omneapa ⁊ puſtula aut eſt cal̓m aut nō cal̓m .i. ꝙ omne apa auteſt ex hūore cal̓o aut frigido. Uel dicatur: ꝙ dixit nō cal̓ꝫ⁊ nō dixit frigidū ad on̄dēdū ꝙ hic ſub aꝑatibꝰ non calidis cōprehendit ap̄ata q̄ non ſunt cal̓a ꝑ eſſentiā: nec ſūtfrigida oīno: qꝛ fiūt ex hūoribꝰ putrefactis frigidis q̄ ꝑꝑputrefactionem nō dicūtur frigida oīo: ⁊ ꝓpterea vt cōprehenderet ſub hoc apata que ſunt frigida ꝑ eſſentiamſed ſunt calida ꝑ accidēs vt propter putrefactioneꝫ dicitnon calidum: ⁊ non dixit frigidum.¶ Et ap̄a cal̓m aut eſt a ſanguine ⁊ quodcurrit curſu eius: aut a colera ⁊ quod currit curſu ipſius.¶Hic ꝓfequit mēbra diuiſionis: ⁊ duo facit: pͥmo d̓terminat de ap̄atibus calidis. 2º de frigidis. 2ª ibi. Mu. frigi.)Prima in duas. pͥmo determinat de ap̄atibꝰ calidis ẜmermonē vl̓em diuidēdo ⁊ diſtinguēdo ipſū in ſuaꝫ ſpēs.o ꝓſeꝗt̉ de eis ſpecificādo ⁊ declarādo in ſpāli de quolꝫap̄ate calido. ſcd̓a ibi. Iā ſciuiſti de flegmonē.) Prima īduas. pͥmo facit hoc. 2º qꝛ apatū calidoꝝ qͥdam ſunt ītriſeca ⁊ q̄dam extrīſeca on̄dit de ꝗbꝰ hic loꝗt̉. ſcd̓a ibi. Deintrinſecis vero.) pͥma in duas. pͥmo ponit quandā diſtīctionem apatū calidorū ⁊ manifeſtat ea. 2º ponit quoſdācanones cōes omnibus ap̄atibꝰ calidis. ſcd̓a ibi. (Et quādo multiplicat̉ materia apoſtematis. Prima in duas. pͥmo ponit quandā diſtinctionē generalē omniū apatumcalidoꝝ. 2º ꝓſequit̉ de mēbris illius diuiſionis. ſcd̓a ibi(Et qd̓ ē a ſanguine. Dicit primo ꝙ omneᶠ apa cal̓m auteſt ex ſanguine ⁊ qd̓ currit curſu eius ⁊c̄. ¶ Ubi nota ꝙAui. dicit qd̓ currit curſu eius: iſtud pōt intelligi duplicit̓vno mō ꝙ ap̄a cal̓m aut ſit a ſanguine .ſ. laudabili ⁊ naturali ⁊ ꝙ currit curſu eius .i. ab oībus. ſpēbus ſanguinisAlio mō pōt exponi ap̄a cal̓m aut fit a ſanguīe puro ⁊ qd̓currit curſu eius .i. aut ſit ex ſauguine mixto ⁊ alijs humoribus: ſed ſanguis hic p̄dominatur: ⁊ qꝛ hic predominat̉ſauguis alij hūores currūt curſu eius: ⁊ ideo dato ꝙ ibiſint alij humores etiā vocatur tn̄ ap̄a ſanguineum: quiaalij humores currunt curſu ſanguinis ꝓpter dominiuꝫ