I52De fractura craneiTractatus III
htīore ⁊ pꝰ mōꝫ ītēde̓ ad admīſtratiōeꝫ eoꝝ q̄ valde exiccāt vt regnͣet̉ caro ⁊ vlcꝰ cōſolidet̉. Et qꝛ ī p̄dcō vulne̓ pꝰtalē curatiōeꝫ ē aptitudo vt ꝓueniat apa p̄cipue ꝑꝑ duo:pͥº ꝗdē ꝑꝑ dolorē. 2º āt ꝑꝑ fluxū hūoꝝ ex cōmotiōe ⁊ ebulitiōe fcā ī eis: idcircco medicīa q̄ admīſtrat̉ ī pͥnº dꝫ eſſeadhuc ēt doloris mitigatīa ⁊ ꝓhibitiua fluxus hūoꝝ ⁊ ſedatīa cōmotiōis ⁊ ebulitiōis eoꝝ: oēs āt ītētiōes ꝑficit oleum ro. ip̄ꝫ ꝗdē ē mitigatiuū doloris: qꝛ ip̄ꝫ īquātū ē oleū ēmollificatiuū quodāmō ⁊ p̄cipue lꝫ ſit frīdū: nō tn̄ ē iul̓tefrīditatis: ſꝫ qͣſi ad cal̓itatē d̓clīat ſic̄ apꝑꝫ ꝑ. A. 2º can̄. ī ca.d̓ oleo. Talia āt ſūt q̄ ſūt mitigatīa doloris. Iteꝝ ēt ē ꝓhibitiuū fluxꝰ hūoꝝ īquātū īfrīdatōe ⁊ ſtipticitate ꝑticipat.Nā talia ſūt q̄ fluxū hūoꝝ refrenāt: ēt ip̄ꝫ ē ſedatiuū ꝯmotiōis ⁊ ebulitiōis fcē ī hūoribꝰ ꝑꝑ īfrīdatōeꝫ quā fac̄. Et hͨē cā qͣre auctores p̄cipiūt oleū ro. admīſtrari plus qͣꝫ aliud medicamē: cōpetit .n. plꝰ qͣꝫ alid̓ medicamē vl̓ empl̓mqd̓ ē reꝑcuſſiuū: vt v̓bi gr̄a: plꝰ qͣꝫ aqͣ roſacea ⁊ ſil̓ia. qꝛ ip̄ꝫmagis mitigatiuū exiſtit dolorꝭ: ⁊ qꝛ ip̄ꝫ magis ad tꝑamētū accedit: ea .n. q̄ ſūt ī exceſſu frītatis nō ſic ſūt ꝯueniētiamēbris neruoſis ⁊ cerebro. Ip̄ꝫ ēt magis cōpetit qͣꝫ oleuꝫalid̓ frīdū: puta vt oleū vio: ⁊ ſil̓ia: qm̄ ip̄ꝫ aliqͣ exiccatiōeꝑticipat ꝑꝑ quā plus cōpettt ꝯpl̓oni paniculi q̄ ē ſicca: etcū hͦ ēt ſtipticitate ꝑticipat ꝑꝑ quā plus ⁊ meliꝰ mēbrū cōfortat ad repulſionē fluxꝰ huoꝝ. Inſuper ēt p̄ter oīa h̓ vr̄magis ꝯuēire admīſtratio olei ro: qꝛ ip̄ꝫ vr̄ ex ꝓpͥetate qͦdāmō mēbra capitis p̄cipue cerebꝝ ꝯfortare. Dic̄. n. Au.2º can̄. ca. d̓ oleo d̓ ip̄o ꝙ ol eū ro. ē valde bonū īflāmatōicerebri ī pͥnº apꝑitōis ap̄atis cerebri: ⁊ ſubdit ꝙ augmentū fac̄ ī v̓tutibꝰ cerebri ⁊ ī ītellectu: qꝛ gͦ h̓ oīa ī ſe hꝫ oleuꝫro. iō b̓ ē cā qͣre auctores plꝰ docēt elige̓ tale medicamenqͣle ē oleū ro. qͣꝫ alid̓ medicamē. ¶ Aduertēduꝫ ē tn̄ circahͦ ꝙ lꝫ tutiꝰ ⁊ meliꝰ ſit īcipe̓ ī curatōe tal̓ vulneris pꝰ d̓tectiōeꝫ ⁊ eleuatōeꝫ oſſis ab admīſtratōe olei ro. ꝑꝑ cās p̄dcās: tn̄ ī admīſtratiōe illiꝰ ē attēdēdū vt qͣꝫto pol̓e plꝰ eſtmīor fiat vſus ipſiꝰ ⁊ pauciori tꝑe qͦ ē pol̓e. lꝫ .n. oleu roſ.ſit ꝯueniēs ꝑꝑ ītētiōes p̄dcās: tn̄ ip̄ꝫ vulneri vt vulnꝰ ē nōꝯuēit: ēt ip̄ꝫ cōpl̓oni pāniculi nō ē ꝯueniēs: ꝑꝑea qꝛ pāniculus ē ficcitatis vehemētis rōne cuiꝰ ē īdigēs medicinaqͥ ꝑticipat exiccatione vehemēti. Et hīc ē ꝙ īfuſio multaipſiꝰ ⁊ ml̓ta cōtinuatio ī admīſtratiōe ītus ī vulnere ꝑducit aliqn̄ ad putre factōeꝫ ipſiꝰ ſic̄ faciūt ml̓ti cirugici ꝗ dicta auctoꝝ ſuꝑficial̓r ſolū ītelligūt. Et ꝑpea. Aui. ⁊ alij auctores ſolū ad 3ᵐ diē docēt ip̄ꝫ ītus admīſtrare pꝰ 3ᵐ dieꝫīciꝑe ab admīſtratiōe medicīaꝝ exiccātiū. Et ad hāc ītentiōeꝫ volūt ire Gal̓. 6. d̓ īge. ſa. ⁊. A. 3º. can̄. nō .n. voluit dicere ꝙ nō eēt bōa admīſtratio olei ro. ī pͥnº curatiōis tal̓vulneris pꝰ d̓tectiōeꝫ ⁊ eleuatōeꝫ oſſis: ſꝫ voluit ꝑ illd̓ on̄dere ꝙ caueri dꝫ ml̓tiplicatio vſus eiꝰ qͣꝫtū ē pol̓e. Et ꝓpterea qꝛ forte illi medici ſuis tꝑibꝰ ml̓tiplicabāt vſū eiꝰvalde ⁊ p̄cipue ītus ī vulne̓. Idcirco dic̄ ꝙ pl̓es vidit ſanatos ab illo medico ſene cū ſua medicīa exiccatiua qͣꝫ amedicis alijs ꝗ ſolū intēdebāt admīſtratiōem medicinemitigatiue doloris: n̄ tn̄ ꝑ hͦ vult dice̓ ꝙ nulloº: cōꝑet admīſtratio eiꝰ: qꝛ qn̄ ē ſuſpitio d̓ euētu aꝑatis: tūc admīſtrare ip̄ꝫ oꝫ. ⁊ ꝓpter ea dixit ī fine illiꝰ capl̓i .ſ. n̄ ē miꝝ: gͦ ſi dura pellicula ablatis oſſibꝫ forte nō fugiat medicamē ſi magnū nō hēat ap̄a .i. ſi nō ſit ſuſpectio deuētū ap̄atiꝫ magni⁊ qꝛ ī pͥnº vt ī pl̓ibꝰ ſuſpectio ē d̓ hͦ ꝓ tāto ē meliꝰ vt ī pl̓ibꝰhͨ admīſtrare ẜꝫ mōꝫ ꝗ dictꝰ ē cauēdo .ſ. ſuꝑfluitateꝫ vſuseius: ⁊ ex his facile pn̄t ſolui ob̓a. ¶ Ad illd̓ .n. qd̓ tu dicisaucͣte Ga. 6. d̓ īge. ſa. apꝑꝫ ſol̓o ad ea q̄ dcā ſūt qͣl̓r illud dictū dꝫ ītelligi. ¶ Ad rōnē āt qͣ pͥº ar̄: illd̓ nō d̓be̓ admīſtrari apꝑꝫ ēt ſol̓o: veꝝ .n. ē ꝙ rōne vulneris: vn̄ vulnꝰ ē ī talimēbro illud nō cōpetit: ſꝫ rōne accn̄tis: cuiꝰ timet̉ euētusap̄atis d̓ qͦ ē ſuſpectio maior ⁊ tīor qͣꝫ ſit d̓ vulne̓ ſic̄ dcm̄ ēpͥus. ¶ Ad illd̓ āt qd̓ tu arguis ⁊ dicis ꝙ h̓ nō facimꝰ ī vulneribꝰ neruoꝝ ⁊ dato ꝙ ī ipſis ſit ſuſpiº d̓ euētu ap̄atis.¶ Dd̓ꝫ ꝙ nō ē ſil̓e oīno de vulne nerui ⁊ d̓ vulne̓ qd̓ ē cū
fractura cranei ī qͣ d̓tegit̉ os. pͥº qꝛ ī vulne̓ nerui ē timor d̓euētū apatis nō ſolū ꝑꝑ dolorē ⁊ fluxū hūoꝝ: īmo ēt ꝑꝑ retētiōeꝫ hūiditatis ī neruo: oleū āt lꝫ iuuaret rōne dolorisnoceret rōne hūiditatis retēte ī neruo: ī tali āt vulne̓ plꝰē timor d̓ euētu apatis ꝑꝑ cōmotiōeꝫ ⁊ ebulitionē q̄ accitī hūoribꝰ qͣꝫ ex alio. Iteꝝ ēt nerui nō ſūt poſiti ſub oſſe: ſꝫſub carne q̄ qꝛ rara ē poroſa pōt ſufficiēter v̓tꝰ olei penetrare ad neruos ſi fiat inūctio ī circuitu vnlneris ⁊ datoꝙ ſub̓a olei nō ponat̉ ſuꝑ neruū: pāniculus āt ꝗ dr̄ duramr̄: qꝛ poſitꝰ ē ſub oſſe ſi fieret inūctio ex oleo ro. ſolū ī circuitu nō ſic poſſet v̓tꝰ eiꝰ penetrare ad pāniculū ꝑꝑ ſpiſſitudinē ⁊ duriciē oſſis: ⁊ iō qꝛ ī admīſtratōe olei ro. ī circūitu fieret modica vtilitas: hic ē ꝙ auctores docēt nō ſolūī circuitū veꝝ ēt ſuꝑ pāniculū admīſtrari: qͣꝫtū tn̄ ad hͦ ſimilant̉ hͦ vulnera: qꝛ ſic ut neruꝰ cōpl̓onis ē ſicce: ita ēt pāniculꝰ ꝗ ī ēt neruoſus: ⁊ ꝓ tāto d̓bemꝰ cauere ī ip̄o multiplicationē eiꝰ vſus qͣꝫtū poſſumꝰ: ⁊ qͣꝫ citiꝰ poſſumꝰ accedere d̓bemꝰ ad medicamē exiccās. ¶ Ad alid̓ āt: tu dicisoleū ro. ē frīdū ⁊ frīda ꝓhibent̉. ¶ Dd̓ꝫ ē ꝙ ea q̄ ſūt fr dai actu ꝓhibent̉ īponi: oleū āt ro. nō appōit̉ fr̄m ī actu: īmoappōit̉ cal̓ꝫ ī actu: ſꝫ ſit frīdū ī v̓tute. Et tu dicis poſtea illud nō vale̓: qꝛ reducit̉ ad frīditatē ī actu. ¶ Dd̓ꝫ ē ꝙ meꝰfrigida q̄ reducit̉ ad actū nō ītelligit̉ ꝙ reducat̉ ad actūfriditatis qual̓ ē frīditas ī re q̄ ē actu frīda: ſꝫ reducit̉ ad actū frīditatꝭ ꝑ quē actū ē potēs age̓ ī corpꝰ nr̄ꝫ: ꝗs āt ſit iſteactꝰ: ⁊ ẜꝫ quē mōꝫ ad hūc actū reducat̉ nō ſpectat pn̄ti ꝓpoſito īꝗre̓: cū hͦ ſubtiſſima ꝑſcrutatiōe īdigeat: ⁊ hͦ eſt qd̓mihi vr̄ ī hac qōne tenēdū. ¶ Deinde cum dicit.¶ Et īꝗt Pau. Multotiēs accīt ī ſiphaccapitis pꝰ curatōeꝫ cū ferro ap̄a cal̓ꝫ ita ꝙſuꝑuēiet ſpiſſitudī oſſis capitis ⁊ ſpiſſitudī cutis iteꝝ: ⁊ ē cū hoc grauitas ⁊ ꝓhibitio motꝰ eiꝰ naͣl̓. Et ml̓totiēs accn̄t iſtis extēſio ⁊ accn̄tia alia mala: ⁊ ſeꝗtur hac resmors. Et n̄ accit ap̄a cal̓m ſiphac niſi autꝑꝑ os eminēs ſub eo: aut ꝑꝑ grauitatemtētaꝝ: aut ꝑꝑ frigꝰ: aut ml̓titudīe cibi autml̓titudine vini: aut ꝑꝑ cāꝫ aliā occultam¶ Supra. A. on̄dit mōꝫ ẜꝫ quē ſit īcino oſſis ⁊ qͣlia medicamīa ꝯueniāt pꝰ īciſionē ⁊ d̓tectōnē oſſis. In ꝑte iſta docet mōꝫ curatōis qͦrūdā accn̄tiū q̄ ꝯſueuerūt ꝯſeꝗ ⁊ apparere pꝰᶠ ciſiōeꝫ ⁊ d̓tectiōeꝫ oſſis: hec āt accn̄tia q̄ pl̓m ꝯſueuerūt ꝯſeꝗ ſūt duo. Unū ē ſuꝑuētꝰ apatis cal̓i ī pāniculo2ᵐ ē nigredo apꝑens, pāniculo: pͥº gͦ doc et mōꝫ curatiōisap̄atis cal̓i qd̓ accit ī paniculo. 2º on̄dit mōꝫ curatiōis nigredīs fiētis ī ip̄o: ⁊ oīa h̓ docet ꝑ v̓ba Pauli ad lr̄am. 2ªibi. Inꝗt Pau. ſi d̓nigrat̉ ſiphac. pͥᵐ ī tres. pͥº on̄dit q̄ eſtmaxīa ſignificatio apatis cal̓i eueniētis ī pāniculo. 2º oſtēdit q̄ ē māifeſta cā euētꝰ eiꝰ. 3º doc et mōꝫ curatiōis eiꝰ ſecūda ibi. Et nō accit ap̄a. 3ª ibi. Qd̓ ſi ap̄atis cal̓i cā ⁊cͣ. Dicit gͦ pͥº multotiēs accit ī ſiphac. ītelligit pāniculū cooꝑiēteꝫ cerebrū: ⁊ pōt ꝑ hͦ ītelligi vterqꝫ pāniculus .ſ. dura mr̄⁊ pia mr̄. nā ī vtroqꝫ pōt accide̓ ap̄a: īmo ꝓpīꝗtate ipſorūadīuicē ē raro ꝙ ꝯtīgat ī vno ꝗn ēt accidat alteri. Pꝰ curatiōeꝫ cū ferro: ītll̓e ꝙ lꝫ dicat pꝰ curationē cū ferro: nullū tn̄ ē īpol̓e ipſū accide̓ ad curatōeꝫ cū ferro max e tn̄ accidit pꝰ curatiōeꝫ cū ferro ꝑꝑ cōmotōeꝫ q̄ ſit ī hūoribꝰ ī tali curatōe q̄ ē cā fluxꝰ hūoꝝ ad locū: ⁊ ꝑ ꝯn̄s apatiꝫ: apa calidū: nota dicit ap̄a cal̓ꝫ ꝙ cū illd̓ ꝯtīgat ex fluxū hūoruꝫꝑꝑ cōmotiōeꝫ ⁊ ebulitiōeꝫ fcāꝫ ī hūoribꝰ ꝑꝑ dolorē: hūores āt ꝗ ſūt ꝑati d̓fluere ꝑꝑ hͦ ſūt maxīe hūores cal̓i: idcirco ap̄a qd̓ gn̓at̉ ꝑꝑ hͦ vt ī pl̓ibꝰ ē cal̓m apa ita ꝙ ſuꝑeminetſpiſſitudini cutis: iteꝝ ⁊c. in his v̓bis. A. docet q̄ ſūt maxime ſigna ꝑ q̄ cogͦſcit̉ ap̄a eē ortū ī pānicl̓o: ⁊ iſta ſigna ſūtDinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Auic̄.