Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
145v
Einzelbild herunterladen
 

FenDe fractura craneiIIIII.

frigꝰ iuuat īquātū ꝓhibꝫ penetrare frigꝰ: tꝫ locū calidiore. Et propterea cirugici cōmuniter apponunt ibi plūaceolos de ſtupa ſed iſti pāni dicunt poteſt quanto leuius ēpol̓e vt grauetur ſiphac: qm̄ ex grauatiōe gn̓atur apa vt īferiꝰ dicet̉ ē vna ex cāis ap̄atꝭ pāniculi: ꝑꝑ eādēcāꝫ ligatura dꝫ aliqͣ ſtrictura: dꝫ lata vt meliꝰẜuent̉ ibi illi pāni mīori cōp̄ſſiōe: ēt qꝛ meliꝰ tuet̉ abaere frīdo ne ꝑueniat ad pāniculū. Regimē āt qd̓ admīſtrat̉ dꝫ d̓ſtruēs īflāmationē febrē ī pnº: ꝑꝑea qꝛ ī pͥnºvt dcm̄ ē tīor ē euentū apatꝭ: ꝯn̄s feb. ꝯſeꝗt̉ ap̄a ꝑꝑebulitōeꝫ cōmotōeꝫ fcāꝫ ī hūoribꝰ. Utgͦ accidattāto dꝫ admīſtrari tale regimē ī pͥnº: ſꝫ pꝰ pͥnᵐ qn̄ timoreēt āpliꝰ euētu ap̄atꝭ ītēderemꝰ ad regn̓atiōeꝫ pͥori loco oſſis deꝑditi. tūc oꝫ vti regimīe ſubtili: ſꝫ potiꝰ regimīe d̓clināte ad grofficiē viſcoſitatē: qm̄ ex tali nutrimeto gn̓at̉ maͣ ē ꝓportiōal̓ regn̓atiōi ipſiꝰ pͥori ſic̄ dr̄: aGal̓. 6. īge. ſa. Uſqꝫ āt ī 3ᵐ diē ſolui īdiget ligamētuꝫꝑꝑ cōmotionē ē ī hūoribꝰ ebulitiōeꝫ: vn̄ vt ꝗetet̉ ebulitio cōmotio ē ī hūoribꝰ dꝫ ꝑmitti ligatura vſqꝫ ī 3ᵐ die ī iſto tꝑe medio d̓bemꝰ ꝯtinue īfunde̓ oleo ro. ligamētis vt ſedet̉ ebulitio fcā ī hūoribꝰ: ꝓhibeat̉ euētꝰ apatiscal̓i: ēt pāni poſiti ſūt ī vulne̓ ſupra ēt vulnꝰ exiccētur īdurēt̉: qm̄ eēt doloris īꝗetatiōis īfirmi. Die āt dꝫ ſolui vt abſtergat̉ hūiditas ē ibi ꝯtēta vt accidat ibi remanēs putrefiat: ſuꝑ pāniculū dn̄t puluerizari medicīe ſicce: qm̄ pāniculus os ſint ꝯpl̓onis ſicce medicīe regnantes carnē ī tali vulne̓ dn̄t ſicce ficud̓claratū ē ſupra īictatu vulneribꝰ vlceribꝰ: qꝛ adhūc poſt 3ᵐ vſ adn ē aliqͦ tīor fluxū hūoꝝ ebulitiōe ip̄oꝝ: iſte modus curatiōis dꝫ ec̄ cōmixtꝰ his inflāmatiōes ſedāt feb. d̓ſtruūt ebulitōeꝫ hūoꝝ. Et ꝑꝑeaadhuc bonū ē ſaltē ī circuitu vl̓nerꝭ face̓ linimētū oleoro. de īde qn̄ ſumꝰ ſecuri ne āpliꝰ ſit aptū accide̓ ap̄a debemꝰ ītēde̓ ſolū ad illa carne gn̓ant: curare vulnꝰ ẜmmōꝫ curatiōis ē dictꝰ ī tractatu curatōis vulneꝝ vlceꝝEt qn̄qꝫ ī curatiōis d̓bemꝰ os refricare aut remouēdi aliqͣs eminētias barbulas ſi ſūt ibi: qm̄ ſuꝑ nonnaſcit̉ caro: aut ēt vt citiꝰ velociꝰ naſcat̉ caro: fricatio .n.oſſis ē vt caro velociꝰ naſcat̉ ſuꝑ oc ꝑꝑ duplicē cāꝫ: vnaē: qꝛ fricatio ē attractiōis nutrimēti ad locū ex caro regn̓atur. ē: qꝛ fricatio ſit vt aliqͣ aſꝑitas fiat ī oſſe ꝓpterquā meliꝰ ſuꝑ ip̄ꝫ adhereat nutrimētū ex regn̓at̉ caro: fricatio ē vt citiꝰ velociꝰ regnͣetur caro ſuꝑ oſſa.cōtra dicta ē dubitaº. vtꝝ .ſ. ſit ꝯueniēs toSed MO nēs admīſtrare illd̓ qd̓ totiēs. A. reiteratputa vtꝝ pꝰ d̓tecttōeꝫ eleuatiōeꝫ oſſis ſit ꝯueniēs apponere oleuro. ſuꝑ pāniculū ītꝰ ī vulne̓ totiēs vulnꝰ īfūde̓ oleo ro. Et vr̄ ꝯueniēs ſit ꝓcede̓ ad medicamīa alia ſint exiccatiua abſterſiua. pͥº .n. illd̓ vr̄ aſſere̓ Gal̓. 6. deīge. ſa. Dic̄ .n. ſic ī lr̄a finali ca. §. his erat dd̓ꝫ reſtat ⁊c̄q̄rit .n. ī illo. §. vtꝝ meliꝰ ſit ī oſſe capitꝭ īciſo d̓tecto medicinā doloris mitigatiuā īpone̓ ſic̄ faciūt pl̓es medici: autmedicinā vehemēt̓ exiccatiuā ſic̄ faciebat ꝗdā medicuꝫvt dic̄ ſupra pāniculū ē ſub craneo qn̄ erat denudatꝰ aboſſe maxīe apponebat vnguētū qd̓ appellat̉ ethiſios: ſupra vnguētū ponebat poſtea mel mixtū aceto: ſubdit poſtea dicēs: de tn̄ ſuꝰ an̄ deū ero teſtis: qm̄ pl̓es abeo hac medicīa curati ſūt ī aſia qͣꝫ ab illis medicinaꝫdoloris mitigatiuā īponebāt: iſta v̓ba ſūt ſua ad lr̄aꝫ. qͣreſi ẜm ip̄ꝫ pl̓es curabāt̉ ab illo meliꝰ ē tali medicīa īcidere ī pͥnº qͣꝫ medicīa mitigatīa dolorꝭ: qͣle ē oleuꝫ ro.Idē ēt ad lr̄aꝫ dic̄. A.. can̄. Fen pͥª. tractatu ca. plaga īciſiōe capitꝭ. illo. §. Et medici ī fractura cranei de extrahēda ſūt ⁊cͣ. Preterea ar̄. rōne: qꝛ ī vulne̓ mēbri qd̓ē ſicciſſimū cōpetit medicīa valde exiccatīa ficut d̓claratiē ml̓totiēs ī pͥoribꝰ. Nūc āt pāniculus dr̄ dura mr̄ eſt mebrū ſicciſſimū ſic̄ dr̄. 6. de īge. ſa. qͣre ī vulne̓ qd̓ ꝑtīgit vſqꝫad durā matrē p̄cipue ſupra dura matrē dꝫ appōi medi

cīa valde ſit ſicca: medicīa āt modice erit exiccatiōisip̄ꝫ putre faciet. Et ꝯfirmat̉ ex alio: pāniculusdr̄ dura mr̄ aſſimilat̉ ī ſui ſub̓a ipſis mēbris ueruoſis:qꝛ neruoſa ē: ēt qꝛ ip̄a hꝫ duriciē ſic̄ alia mēbra neruoſaNūc āt ī vulne̓ mēbri neruoſi qd̓ ē d̓tectiōe nerui dato attēdamꝰ ad ꝓhibitōeꝫ apatis nūqͣꝫ īponimꝰ oleuꝫaliqd̓ itꝰ ī vulne̓: qm̄ ī aꝑto vulne̓ ip̄ꝫ putre face̓t macularet ſic̄ dr̄. 6. īge. ſa. Sꝫ ſi appōimꝰ: appōimꝰ extra ī circuitu ſil̓i ī iſto vulne̓ ſaltē d̓bemꝰ ip̄ꝫ ītro pone̓ ſic̄ p̄cipit. A. Pau. Preterea ſupra ē poſitū vehemēt̓ cauēdū ē ne frigꝰ ſuꝑueniat ad velamē: qꝛ qn̄ īfrigidat̉ ēap̄aiꝭ eiꝰ: ſꝫ oleū ro. ē fridū qͣre poſitū ſupra velamen erit vehemētꝭ nocumēti ī ip̄o. Et ſi dicat̉ oleū ro. zl̓ ſitfrīdū ī v̓tute tn̄ appōit̉ fridū ī actu: ſꝫ cal̓ꝫ: tali āt frīdo .ſ. qd̓ ē frīdū actu ſupra. ītellectū ē qd̓ dcm̄ ē noc et vehemēt̓ pānicl̓o. Iſta rn̄ſio valet. lꝫ oleū ro. apponat̉cal̓ꝫ actu ip̄ꝫ ſit frīdū ī v̓tute: illd̓ qd̓ ē tale ī v̓tute: etpōit̉ ī corꝑe hūano reducit̉ ad actū a calore naͣli oleū ro.vltīo lꝫ appōat̉ cal̓ꝫ actu ſit frīdū ī v̓tute reducit̉ ad ac friditatꝭ: qͣre ī vltīo ꝑuēiet frīditas actual̓ ex oleo adniculū: ſꝫ frīditas actual̓ ē nocīa valde iſta admīſtratioolei ro. ſupra pāniculū erit nociua valde. In oᵐ ē. A.Pau. breuit̓ oēs alij auctores loq̄ntes de curatiōe huiꝰvulnerꝭ: dicētes meliꝰ ē īciꝑe obẜuare vt ī pl̓ibꝰ illd̓ qd̓docet. A. Pau. puta meliꝰ ē pꝰ īciſionē d̓tectiōeꝫ oſſis īciꝑe ab admiſtratiōe medicie mitigatīe dolorꝭ prohibitīe apatꝭ qͣle medicamē ē oleū ro. qͣꝫ īciꝑe ab adminiſtratōe medicinaꝝ valde exiccātiū qͣles ſūt medicīe capitales. Et ē: qꝛ ſic̄ apꝑet īge. ſa. illo ca. At bn̄: et vt video bn̄ diffinita ſit a me illo. §. iōqꝫ ſi quē lꝫ morbū alijs morbis cōpoſitū. Idē ēt repetit. 6. īge. ſa. Et Au.ēt idē pōit Fen. pͥmi Can̄. vltīo ca. qn̄ adiui duo coniūgunt̉ morbi aūt ē ſuſpitiōe ꝯiūgant̉ adīuicē īcipiēdū ēa curatiōe illiꝰ vl̓ a ꝓhibitiōe illiꝰ qd̓ ē ſuſpectior timoroſior: ēt ſine cuiꝰ curatiōe aliꝰ curari pōt ſic̄ dcm̄ fuit ī tractatu de vulneribꝰ neruoꝝ qd̓ ē qꝛ ad vulnera neruoꝝ ē ſuſpectio euētū ap̄atꝭ ſpaſmi. Idcirco ī talibusvulneribꝰ ītēdimꝰ a pͥnº ad curatōeꝫ d̓bet̉ vulneri vtvulnꝰ ē ſic̄ facimꝰ ī vl̓neribꝰ mēbroꝝ carnoſoꝝ: ſꝫ ītēdimꝰad mōꝫ curatiōis quē ꝓhibet̉ euētꝰ ap̄atꝭ ſpaſmi ſūtꝑiculoſiora qͣꝫ vulnꝰ: ſine qͦꝝ curatōe ſi acciderit vulnꝰēt curari poſſet. Nūc āt ad vulnera fiūt cum fracturaeranei ꝑtīgētia vſqꝫ ad durā mr̄eꝫ p̄cipue pꝰ d̓tectionē īciſionē oſſis aptitudo ē vt eueniat ap̄a ī pānicl̓o cooꝑiētecerebꝝ ad qd̓ ꝯſeꝗt̉ ſpaſmꝰ alia accn̄tia moleſta ꝗbusfcā ē mētio ſupra: ſūt moleſtiora qͣꝫ vulnꝰ: qm̄ ſūt accn̄tiamortalia: ē ꝗdē aptitudo ꝓueniēdi apa ad tale vulnꝰ qd̓tīgit vſqꝫ ad dura mr̄eꝫ: qm̄ tal̓ pāniculꝰ pͥº ꝗdē ē neruoſus. Un̄ ſic̄ ad vulnera fcā ī neruis ꝑꝑ doloris vehemētiāē aptitudo vt accidat ap̄a: ita ēt ad vulnera ꝑtingūt vſqꝫad paniculū iſtū ēt ē neruoſus ſenſibilitatꝭ ml̓te. Ctalis pāniculꝰ hꝫ ml̓tā ꝓpinꝗtatē ad cerebrū īter ipſū cerebrū ſit niſi ꝗda alter pāniculus ſubtil̓ valde quidr̄ pia mr̄: qd̓ ꝑꝑ ꝯtinuitatē ipſiꝰ ꝓpiꝗiatē: nocumēta ētmodica: qꝛ cōicāt̉ cerebro ſūt ꝓuēiētia ī toto: ꝯn̄s moleſtiſſima ꝑicl̓oſiſſima p̄cipue āt nocum̄ta maxīe ap̄aſt̉ apta accide̓ pꝰ talē curatōeꝫ ſit ferro ī fit īciſiod̓tectio oſſis: qm̄ ī tali curatōis fit magꝭ ꝯmotiocirca ꝑtes cēbri: ex cōmotōe āt accīt ebulitio īflāº. i hūcribꝰ: ad āt ſeꝗt̉ fluxꝰ ip̄oꝝ ad locū vl̓ neratū ad qͦꝝ fluxuē aptitudo vt ī pānicl̓o ꝓueniat ap̄a: qꝛ hūores maxīefluūt ex cōmotōe ex dolore maxīe ſūt hūores cal̓i. idcirco maxīe aptitudo ē vt ī pāniculo ꝓuēiat ap̄a cal̓m: propterea dic̄ ī ſeq̄nti. §. ml̓totiēs accit pꝰ curatōeꝫ ferro īſiphac ap̄a cal̓ꝫ ⁊cͣ. Et qꝛ ad tale vl̓nꝰ p̄cipue pꝰ curatiōeꝫ ferro ē aptitudo vt accidat ap̄a qd̓ ē accūs mortale:hīc ē ī tali vulne̓ pꝰ d̓tectiōeꝫ eleuatōeꝫ oſſis ē meliꝰadmīſtrare ea ꝓhibēt euētū apatꝭ tal̓ vſqꝫ ſimꝰ ſecuri