IA5De fractura craneiTractatusIII
oportet ipſum facere eſt ẜm ꝙ opꝫ.¶ In iſta ꝑte docet modū ẜm quē dꝫ fieri detectio ⁊ eleuatio oſſis: ⁊ diuidit̉ iſta ꝑs ī duas. pͥº .n. on̄dit mōꝫ ẜꝫ quemdꝫ detegi os ⁊ īcidi. 2º qꝛ poſt d̓tectiōeꝫ oſſis remāet aſꝑitas ī oſſe q̄ noc et pūgēdo pāniculū: ⁊ aliqn̄ ēt remanētaliqͣ fruſta acuta qͣꝫ aſꝑitateꝫ oꝫ adeqͣre ⁊ q̄ fruſta oꝫ remouēdocet mōꝫ ẜꝫ quē debemꝰ adeqͣre aſꝑitates ⁊ remoue̓ hecfruſta. 2ª ibi. Ita vt cū cauaueris os totū opꝫ vt eqͥs aſꝑitamodū dꝫ fieri hͦ. 2º narrat aucͣitate Gal̓. qd̓ ē īſtr̄m magisaptū ꝑ qd̓ dꝫ fieri ſine nocumēto h̓ oꝑatio. 3º ēt on̄dit q̄ ſūtīſtra iepta ⁊ mala ī quoꝝ vſu ē timor ⁊ ſuſpectio ⁊ docetip̄a euitare. 2ª ibi. Inꝗt Gal̓. cū tu diſcooꝑuerꝭ. 3ª ibi. Curatiōeꝫ vero q̄ fit cū ferris q̄ dic̄ Aui. ī oībꝰ iſtis ꝑticulis ⁊ī ꝑticulis ēt q̄ ſequunt̉ vſqꝫ ad locū illū. Ampliꝰ oꝫ pleurationē cū ferro ⁊cͣ. nota ſūt. Quedā ꝗdē illi ſūt nota ꝗ viditin exꝑientia hūc mōꝫ oꝑatiōis: ſi ꝗs .n. vidit agile erit ſibiītell̓ige̓ pl̓a eoꝝ q̄ dic̄: q̄dā aūt ſūt nota ex his q̄ dcā ſūt inp̄cedētibꝰ: ⁊ ꝓ tāto ī iſtoꝝ v̓boꝝ expōne īſiſte̓ nō curamꝰniſi q̄dā lr̄alia exponētes. Et ītell̓e ꝙ oīa iſta v̓ba q̄ ponētur ēt vſqꝫ ad finē capl̓i ſūt v̓ba Pauli ad lr̄aꝫ ſic̄ apparetī cap. qd̓ fec̄ de hac cura exp̄ſſe. Et oꝫ vt ſit īter illd̓ ex foraminibꝰ exitꝰ qͣꝫtitate ſubtili ita vt fiat ꝓpe ſuꝑficiē oſſis īterioris ⁊cͣ. vult dice̓ Aui. ꝙ īter foramīa q̄ fiunt cū iſtis trepanis mediū ſpaciū dꝫ eē ad quātitatē grofficiei ſtili velſculce: vt dic̄ Paulus: ꝓfūditas āt ipſoꝝ dꝫ ꝓcedē vſqꝫ adſuꝑficiē oſſis ītrīſecā: nō dꝫ .n. oīno ꝑforari: caueat̉ pāniculus ne ꝑforet̉ a trepāo. Et ꝓpterea oꝫ iſta trepana eſſediuerſa ī tali foramine ipſoꝝ ẜm diuerſitatē groſficiei oſſiū: ⁊ ꝙ iſtd̓ ītelligat Aui. ī hac ꝑte aꝑꝑet ꝑ v̓ba Pauli: vn̄iſtd̓ accepit: dic̄ .n. ſic mediū āt foraminū locū ſpaciū hēatlōgitudinē pͥuās maxīe milex .i. grofficiē ſculce: ꝓfunduꝫat vſqꝫ qͥ ꝓpe ſuꝑficiē oſſis q̄ ītrofiat cauētibꝰ nobis tange̓terebella mitigāt: iōqꝫ ad grofficiē oſſis oꝫ terebella eſſepluribꝰ ī eo paratꝭ ⁊cͣ. Et ſubdit poſtea Aui. Cuꝫ gͦ fractura nō ē niſi ī loco origīs oſſis tm̄ oꝫ tn̄ vt ꝑmutatio fiat adalias res tm̄ ⁊cͣ. Uult dice̓ Aui. ī his v̓bis ꝙ ſi fractura ſolū penetrauerit vſqꝫ ad locū īteriorē oſſis: puta vſqꝫ ad ſuꝑficiē īteriorē: nō tn̄ penetrauerit vſqꝫ ad durā matrē: tūcſolū ē auferēda illa ꝑticula oſſis vſqꝫ ad locū illū: ⁊ nō ampliꝰ ꝓcedēdū ē: ⁊ ꝙ iſtd̓ dicat apꝑet ꝑ v̓ba Pauli: dic̄ .n. ſicSi vo vſqꝫ ad diployā .i. duplā cranei .i. caluaria ſolū fuerit katagia .i. fractura vſqꝫ ad hāc ē ſolū ꝑforāduꝫ: dic̄ poſtea ita: nō gͦ īcidat̉ ex oſſe niſi illd̓ qd̓ ē īfirmū .i. vehemeter cominutū. Et hoc ē qd̓ ip̄e expōit cū ſubdit. Nā illudqd̓ ex eo ē cōminutū ⁊cͣ. Cā āt iſtiꝰ dicti dicta ē ſupra vbi ētde hoc mētiōem fecit Aui. ¶ Deinde cum dicit.¶ Ampliꝰ opꝫ poſt curationē cū ferro vaccipias pānū lini extēſum qͣꝫtitate oſſisvulneris ⁊ īfūde ip̄ꝫ ī oleo ro. ⁊ cooꝑi cuꝫeo os vulneris: deīde accipe pānū duplicatū aūt triplicatū ⁊ īfūde ip̄ꝫ ī vīo ⁊ oleoro. Et lini vulnꝰ totū oleo ro. deīde poneſuꝑ ip̄ꝫ pāuū quāto leuiꝰ potes vt nō grauet ſiphac: deīde admīſtra deſuꝑ ligamētū latū ⁊ nō ſtrīgas ip̄ꝫ niſi cū quātitate q̄teneat pānos tm̄: deīde admīſtra regimēqd̓ remoueat īflāmatiōeꝫ ⁊ d̓ſtruat febrē⁊ hūecta velamē deſuꝑ cū oleo roſa. ī oīhora ⁊ ſolue ip̄ꝫ ī die tertio ⁊ abſterge ip̄ꝫEt cura ip̄ꝫ curatōe q̄ creat carnē ⁊ ſedat
īflatōeꝫ ⁊ pulueriza ſuꝑ ſiphac puluereꝫex medicīs ſiccis q̄ noīant̉ medicīe capitis dōec oriat̉ caro ī ꝗbuſdā horis ſuꝑ oſſi īdiguerimꝰ hoc cū oſſa ſt̄ eminētia ⁊ vtnaſcat̉ caro velocit̉: ⁊ cura ip̄m cū reliꝗsmedicīs qͣs diximꝰ in curatōe vulneruꝫ.tes oſſis. pͥª ꝑs diuidit̉ ī ꝑtes tres. In pͥª ꝑte on̄dit ẜm quē ¶ In ꝑte iſta cū on̄dit mōꝫ ẜm quēdꝫ fieri d̓tectio ⁊ eleuatio ⁊ īciſio oſſis: on̄dit qͣlia medicamīa d̓bēt admīſtrari facta hac iciſiōe ⁊ d̓tectiōe ⁊ eleuatiōe oſſis: ⁊. 2. fac̄. pͥº on̄ditqͣlia medicamīa ꝯueniūt vſqꝫ ad diē 3ᵐ. 2º on̄dit qͣlia cōueniūt poſt diē 3ᵐ. 2ª ibi. Et ſolue ip̄ꝫ ī die 3º. In tota iſtaꝑte Aui. vult dice̓ ꝙ qn̄ tu ꝑfeciſti p̄dcm̄ mōꝫ curatiōis cūferro: puta qꝛ eleuaſti ⁊ d̓texiſti os ẜm aliqͣꝫ ꝑticulā vſquead durā matrē d̓bes acciꝑe pānū lini tāte qͣꝫtitatꝭ hn̄tē extēſionē qͣꝫta ē qͣꝫtitas orificij qd̓ ſcm̄ ē ī ip̄o oſſe ⁊ īfunde̓ ipſuꝫ ī oleo ro. ⁊ pone̓ ipſū ī orificio ītus ſuꝑ pāniculū vt cooꝑiat pāniculū ẜm illā ꝑtē ẜm quā ē d̓iectꝰ: poſtea accipias aliū pānū duplicatū vl̓ triplicatū ⁊ īfūdas ip̄m ī oleoro. ⁊ vio: deīde ſupraponemꝰ toti orificio vulneris exterioris ⁊ liniemꝰ totū vulnꝰ oleo ro. deinde poſtea ponat̉alter pānꝰ ſiccꝰ ſupra ip̄ꝫ qͣꝫto leuiꝰ ē pol̓e vt nō grauet̉ ſiphac: poſtea admīſtret̉ deſuꝑ ligamētū latū neqꝫ dꝫ ꝯſtrīgi niſi ſolū itātū vt retīeat pānos d̓ſuꝑ: ⁊ admīſtret̉ cuꝫ hͦregimē qd̓ ſit ꝯtrariū īflamatōi ⁊ febri: ⁊ ſit valde tenue d̓clinās ad īfrigidationē ⁊ ꝯtinue pl̓ibꝰ vicibꝰ ī die oꝫ īfūdere ⁊ hūectare ligamētū oleo ro. ita vt penetret vſqꝫ adpāniculū. Et hͦ ē qd̓ vult dice̓ Aui. cū dic̄. Et hūecta velamē deſuꝑ cū oleo ro. oī hora. ītelliges ꝗdeꝫ ꝑ velamē autligamētū vt velit dice̓ ꝙ tu ſuꝑ ligamētū ī tali tꝑe anteqͣꝫdiſſoluas debes īfunde ml̓totiēs oleū ro. deſuꝑ. Aut ītelligit ꝑ velamē pāniculū cerebri vt velit dice̓ ꝙ tu d̓bes ipſum hūectare ſepe cū olco ro. Et vtraqꝫ expō ē v̓a: qꝛ dꝫpāniculus hūectari cū oleo ro. ſꝫ iſta hūectatio dꝫ fieri n̄diſſoluēdo ligaturā: qm̄ ligatura n̄ dꝫ diſſolui vſqꝫ ad diē3ᵐ: ſꝫ dꝫ fieri ſuꝑ ligaturā: ita ꝙ penetret vſqꝫ ad durā matrē: poſtea diſſolue ligaturā ī die 3º: ⁊ abſterge ip̄ꝫ: ⁊ curapoſtea cū curatiōe qͣ curat̉ caro: cū hͦ tn̄ ꝙ ſꝑ ſedet̉ īflāmatio ⁊ cal̓itas vt qꝛ .ſ. ī circuitu dꝫ ēt fieri īunctio cūo leo ro.ſupra ſiphac: aut ibi ſuꝑ pāniculū debes puluerizare aliqͦs medicinas d̓ficcatiuas q̄ faciūt naſci carnē q̄ noīanturmedicīe capitales. Et qn̄qꝫ ēt refricabimꝰ os ſi īdiguerimus: vel qꝛ ſint aliq̄ eminētie: qͣs oꝫ auferri vl̓ vt velociꝰ⁊ fortiꝰ naſcat̉ caro ſuꝑ os. Et ſubdit ꝙ vl̓r oꝫ tale vulnuscurare. pͥº mō curatiōis quē diximꝰ ī curatiōe vulneꝝ intelligēdo ꝑ vulnera: vulnera ꝓpͥe dcā: ⁊ ēt oīa vlcera: hocē qd̓ Aui. vult dice̓ ī tota iſta ꝑte. ¶ Reſtatāt vide̓ cāꝫ iſtiꝰtotiꝰ ꝓceſſus curatiōis quē pōit. Cā ꝗdē qͣre p̄cipit admīſtrari oleū ro. ē ꝑꝑ timorē de aduētu ap̄atis: ⁊ ꝑꝑ dolorem⁊ ꝑꝑ cōmotione ⁊ ebulitionē fcām ī hūoribꝰ ex mō curationis cū ferro ꝗ p̄ceſſit. Oleū āt ro. ē doloris mitigatiuū: ēēt ſedatiuū ebulitiōis ⁊ īflāmatiōis hūoꝝ: ē ēt reꝑcuſſiuūhūoꝝ a loco vulneris ad alia loca. Eſt ēt ꝯfortatiuū ꝑtisꝓpter ſtipticitatē qͣ ꝑticipat: ꝑticula āt ꝯfortata repellit aſe hūores fluētes: ⁊ ꝑ ꝯn̄s oleū ro. ē ꝓhibitiuū euētꝰ apatꝭEt iō vt ap̄a ꝓhibeat̉ docet pͥº admiſtrare oleū ro. ⁊ quiamaxīe timor ē ī euētu ap̄atis ī pāniculo: qm̄ ap̄a euenienī pāniculo ē mortale: idcirco docet admīſtrare oleū roſa.purū ſuꝑ pāniculū ⁊ ꝯtinue vſqꝫ ad tres dies ip̄ꝫ oleo ro.īfunde̓. Suꝑ orificiū āt ipſiꝰ vulneris totū docet appone̓ꝑānū lini īfuſū ī vino mixto cū oleo ro. īfundat̉ ꝗdē ī oleoro. ꝑꝑ cām iā dcām: ſed admiſcet̉ ibi vinū gr̄a exiccatiōisq̄ cōpetit vulneri: vn̄ vulnꝰ c̄: ⁊ p̄cipue dꝫ eē hͦ vinū ſtipticitate ꝑticipās vt ex ſtipticitate adiuuet ad ꝓhibitiōeꝫ fluxus hūoꝝ. Supra iſtū aūt pāniculū dꝫ poni aliꝰ pānꝰ ſiccus: tū vt ꝯſeruet̉ meliꝰ huiditas vim ⁊ olei ro. ⁊ tꝑe lōgiori in panno ꝗ ē ſub eo: tū ēt qꝛ iſti vulneri. maxime nocetDinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Auic̄.