Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
143v
Einzelbild herunterladen
 

De fractura craneiFen IIIII

eleuatio oſſis. hic aūt locus eſt in quo os eſt magis tenueet ſubtile. vnde Gal̓. vj. de inge. ſa. dicit in quodā habēte fracturā cranei dimiſit os incidere in parte inferiori:inciſit in parte ſuperiori licet locus inferior eſſet cōueniētior ad effluentiā ſaniei. ꝓpierea quia os in parte inferiori erat nimis durū groſſum. hoc eſt qd̓ vult dice̓ Aui.cum dicit: ad facilitatē inciſionis ⁊c̄. Tertia cōditio eſt:locus ille ſit lōginquior qͣꝫtum eſt poſſibile ab origīe neruoꝝ. de tegere enī in loco ꝓpinquo origini neruoꝝ eſt tmoroſum ꝓpter nocumentū qd̓ poſſet neruis aduenire:per cōſequēs cerebro: ſic eſt in ſincipite: quia ſecurius poſſumus ibi incidere abſcindere qͣꝫ in oſſibus lateraliterexiſtētibus: ꝓpterea quia locus ille ẜm ſui motuꝫ obutatorigini neruoꝝ: ſed a latere multi nerui diffundunt̉ circapartes illas. ſic etiā dr̄ de inge. ſani. Et hoc eſt q uodvult dicere Aui. cum dicit: Et eſt hoc lōginquior locꝰa neruis ⁊c̄. Deinde cum dicit: Et ſtude ne frigus adueniat velaminiqm̄ eſt malū timoroſum: ſubtilia regimen aſſidua effuſionē olei tepidi. In parte iſta Aui. quia poſt eleuationē oſſis ſolēt aliqn̄accihētia moleſta cōtingere docet illa remouere: docetetiam poſt curationē illoꝝ accidentiū qualia medicamīadebent adminiſtrari: iſta aūt accidētia in quibꝰ eſt ſuſpectio inter cetera maxime vident̉ eſſe duo .ſ. apoſtema qd̓poſſet contingere poſt talē eleuationē ex cōmotione dolore in pāniculo nigrefactio ip̄ius pāniculi. Primo ergo docet ꝓhibere euentū pͥmi accidetis. ſecūdo quid ſitfaciendū qn̄ euenit ſcd̓m accidens. ſcd̓a ibi: Et apparet ſupra velamen nigredo ⁊c̄. Primū ergo accidans docethibere ne eueniat per duo ẜm duplex in genere poteſteſſe cauſa apatis: vna cauſa poteſt eſſe extrinſeca: iſtācauſam pͥmo docet remouere per remotione cauſarū extrinſecarū ſunt aꝑte facere accidere apata. quia interiſtas cauſas maxime nocitiua ꝓuocans apa maxime ē frigus: ꝓpter ea qꝛ frigus eſt maxime nocens ꝓuocās ap̄ain vulneribꝰ oīm membroꝝ neruoſoꝝ. Iccirco Aui. maxime fecit mentionē de frigore ſuadēdo vt caueas ne frigus adueniat velamini: qm̄ ip̄m eſt maxime ip̄i nociuum.vnde ſupra dixit: Et in omni quidē diſpoſitione: immoin omnidiſpōne oportet vt vehemēter cauaāt frigus etiāin eſtate ⁊c̄. per hoc etiā Aui. intelligit vt tu caueas a quacunqꝫ cauſa extrinſeca adueniēs velamini poſſet iuducere apoſtemata. de iſtis aūt talibus cauſis ꝑfectius dicetinferius. Alia aūt cauſa apatis pōt eſſe intrinſeca puta fluxus humoꝝ ad locū: iſt ā docet remouere per duo. primo quidē per ea que ſubtrahūt materiā que fluit: et hoceſt regimē ſubtiliare valde vſqꝫquo ſimus ſecuri de prohibitione apatis. per hoc ip̄e intelligit oēm aliū modūſubtractionis materie: ſicut per ſolutionē vētris et flebotomiā: licit exprimat hoc ſuꝑius expreſſerit: ẜm aliquid tamē dixit. Et flebotomet̉ ſi indiget. tum etiā: qꝛ inferius hoc ꝑfectius eſt dicturus. ſecūdo docet remouereper localia medicamina que materiā fluentē ab illo locoverſus alia loca repellunt quale medicamē eſt aſſiduatōeffuſionis olei ro. tepidi. oleū enim ro. tepidum eſt repellens materias fluentes ad locū vulneratū: qm̄ infrigidatet ſtipticat partē cōfortat. De iſta aūt effuſione olei roẜ.tepidi adhuc perfectius videbit̉ in ꝓceſſu. Deinde dic̄: Et ſi apparet ſuper velamē nigredo: eteſt fortaſſe in eo qd̓ apparet de ipſo eteſt nocens. et fortaſſe cauſa eius ſunt medicine: tunc cura ip̄am melle concuſſo triplo ſui olei ro. donec remoueat̉ nigredo et pulueriza deſuper medicinam

capitalem: ſi nigredo fuerit confirmatatunc fuge. In parte iſta docet remotionē alterius accidētis quod ēnigredo apparēs ſuꝑ panniculū. hoc ctiā medicīecōueniunt poſt remotionē taliū accidētium. Et vult dicere ſi nigredo eſt apparēs ſuper velamen .i. ſuper paniculū: ſi iſtā nigredo fuerit tm̄ in illo qd̓ apparet de panniculo .i. fuerit tm̄ ſuꝑficialis: tunc eſt nocens nocumentum de quo ſit curandum: qm̄ cauſa ip̄ius: aut eſt aliquidſanguinis congelati nigrefacti diſperſi circa ſuꝑficiempaſiniculi: aut fortaſſe in hoc cauſa eſt aliqua medicina:puta quia effuſa eſt humiditas nigra ſuper panniculumquādo ſit per ip̄am experimentū in fixura capillari: vtrūſit penetrās ad interiora nec ne. Et tūc cura talis nigredinis eſt medicamine qd̓ ſit ex oleo ro. melle: ſic oleum ro. ſint partes tres: mel vero pars vna: accipiat̉nius infundat̉ in hoc medicamine ponat̉ ſuꝑ pannicilum: hoc em̄ medicamē ad hoc cōueniēs eſt: qm̄ hoc medicamen rōne mellis habet extergere: qm̄ extergit illudnigrū qd̓ adheret ſuperficiet pāniculi. ratione aūt olei roſa. habet repellere humores fluentes ad vulnus ꝓhibere ne accidat apoſtema contēperat etiā caliditate et attractionē mellis. Et quiaⁱ in pͥncipio plus timemus de flu apoſtematis euentū qͣꝫ de alio accidente. hinc eſtin iſto medicamīe ponit maior quātitas ſit olei qͦꝫ melis. Et pulueriza deſuꝑmedicinam capitalē .ſ. cum retētaeſt nigredo: neqꝫ etiam eſt timor amplius de enentū apoſtematis. Que aūt ſint medicine capitales: dictum eſt deip̄is ſupra. Si v̓o nigredo fuerit cōfirmata ⁊c̄. quia .ſ. nigredo ſit ſolū circa ſuperficiē panniculi: īmo etiam circa totā ſubſtantiā panniculi: ita eius panniculi ſubſtantia denigretur: tūc fuge .ſ. a tali infirmo: quia non ꝓcuresde curatione ip̄ius. hec em̄ egritudo tūc ſignificat cōſumptionē mortificationē caloris innati: per conſequeſisſignificat corruptionē accidentē ſubſtantie panniculi: etetiam ſubſtātie cerebri. Quando aut hec accidūt ſignificatur illud eſſe mortale: mors etiam accidet in ꝓpinquo: morituri aūt ſolis ꝓnoſticis ſunt relinquēdi: vt teſtatur Gal̓. in cōmento illius afforiſmi prime particule quādo in ſtatu ⁊c̄. Deinde cum dicit: Cum ergo verificat̉ neceſſitas extēddi aliquid incidendi illud: aut extrahēdi ip̄m: tunc feſtinet̉ et expectet̉ cōplementū generationis pus in loco. Et hocquidem tolerat̉ niſi vbi eſt panniculus nominatꝰ mater coartatus aut punctus: qm̄ punctura facit in diſpoſitioneapoſtema et ſpaſmuꝫ: et fortaſſe perducitapoplexiā: quare oportet vt extrahat̉ illud os ſtatim et redibit ſenſus ſi fuerit apoplexia ſtatim. Si autē fuerit foramentunc res erit vehe mētioris feſtinationiset quādo frangit̉ craneum et infrigidat̉velamē apoſtemat̉: nominatur illudfutraten: et tunc tibi ineſt in eo quod diximus huiuſmodi feſtinatione: aut ſi fuerit neceſſaria expectatio tunc ſit vſqꝫ adduos dies aut tres. In plurimo rei oportet vt curet̉ in ſecūdo cum inciſione.