De fractura craneiIIITractatusI4o
Iterū ēt ex tali vulnere accidit plus egreſſio hūiditatisvirulēte qͣꝫ ſaniei digeſte ⁊ laudabilis: oīa aūt hec accn̄tiacōtingūt maxime in tali fractura in qͣ ꝑꝑ ꝑcuſſionē ſeparatū ē velamē ab oſſe ꝓpter duplicē cām. Quaꝝ vna eſt:qm̄ hec ē ſignificatio ꝙ attritio ⁊ cōtuſio rei nocētis ꝓuenit vſqꝫ ad pelliculas cerebri q̄ ſunt mēbra ſenſibilia ⁊ ꝓpinqua mēbro nobili .ſ. cer ebro ꝓpter quoꝝ mēbroꝝ paſſionē illa accn̄tia moleſta cōtingūt. ¶ Scd̓a cā ē: qꝛ in ſeparatiōe velaminis ab oſſe accidit neceſſario effuſio hūiditatis īter os ⁊ pāniculū: ⁊ aliqn̄ accidit ꝙ diſrūpunt̉ vene magis īteriꝰ: vn̄ accidit effuſio hūiditatis aut īter duoꝫpāniculos: aut īter pāniculū ⁊ cerebrū q̄ hūiditas ibi detēta ⁊ poſt ī putrefactionē cōuerſa nocumētū īgerēs pāniculis ⁊ cerebro h̓ accn̄tia moleſta cauſat. ¶ Et ſubdit poſtea Aui. Et qd̓ accidit ex doloribꝰ ⁊ febribꝰ ⁊ thetano ⁊cͣhͦ eſt dicere ꝙ qn̄ ē talis fractura ī ip̄a ſūt apta cōtinge̓ hͨaccn̄tia mala .ſ. dolor ⁊ febris ⁊ ſpaſmꝰ ſincopis ⁊ permixtio rōnis ꝑꝑ tarditatē curatiōis q̄ ē neceſſaria ī tali fractura: qͣſi ex his v̓bis Aui. voluit hr̄e ꝙ in fractura penetrāte ē neceſſaria p̄ter abraſionē ⁊ fricationem detectio ⁊ eleuatio oſſis ⁊ qn̄ ē neceſſitas. Nā qn̄ ī fractura cranei ſeparatū ē velamē ab oſſe: tūc neceſſaria ē detectio ⁊ eleuatioalicuiꝰ ꝑticule oſſis: ⁊ qͣꝫto plus differt̉ hec curatio tantomagis cōtigūt accn̄tia p̄dicta peſſima. ¶ Et cā quare hͦ ēneceſſaria detectio ⁊ eleuatio oſſis ē: qꝛ qn̄ velamē ſeparatū ē ab oſſe necͣiū ē vt hūiditas effundat̉ īter velamē etos: vt gͦ ibi nō detineat̉ ⁊ putreſcat necͣiū eſt vt detegat̉ osad hͦ vt hūiditas ad extra poſſit fluere nō folū aūt hͦ eſt cāquare oꝫ os diſcoopire ⁊ detegere aliqͣꝫ ꝑtē oſſis: ſꝫ etiā cāē: qꝛ qn̄ ꝑ ꝑcuſſionē factā a re cōtūdēte ſeparatū eſt velamē ab oſſe: ſignū ē ꝙ attritio ⁊ cōtuſio fcā ē maxima ī ꝑtibus oſſis: in ſimplici .n. īciſione nō accidit vt ſcīdat̉ duramater qͦ dura mr̄ nō ſeꝑat̉ ab oſſe: ſꝫ hͦ accidit in cōtuſiōe⁊ cōquaſſatiōe magna: in tali aūt attritiōe fcā ī ꝑtibꝰ oſſinecͣiū ē vt hūiditas īteriꝰ coadunet̉ ī medulla oſſis interꝑticulas eiꝰ: ſicut videmꝰ fieri ī carne qn̄ aiteritur caro ꝙhūiditas coadunat̉ īter ꝑticulas eiꝰ: hec aūt hūiditas virulēta coadunat̉ īter ꝑticulas oſſis niſi detegat̉ os ẜm aliqͣꝫ ꝑticulā: ⁊ illa hūiditas poſſit mūdificari ⁊ deſiccari putreſit: ⁊ putrefacta totū os putrefiet. Hec enī hūiditas nōpōt ꝑ ligamētū expͥmi a ꝑtibꝰ oſſis ſic̄ ſit qn̄ oſſa alioꝝ mēbroꝝ frangunt̉: qꝛ ī alijs oſſibꝰ poſſumꝰ vti ligamēto ſtricto ꝑ qd̓ expͥmit̉ hūiditas ab oſſe ad alias ꝑtes. In oſſe ātcapitis ꝑꝑ modū cōpōnis capitis hͦ ligamēto vti nō poſſumus. Iteꝝ ēt nec cū medicamine talis hūiditas pōt reſolui: tuꝫ ꝓpter dēſitatē poroꝝ ⁊ ſub̓e oſſis: tū etiā qꝛ illd̓ medicamē attractiuū eēt: ſic aut attraheret maͣm ex oſſe ī pͥncipio appoſitū: ita ēt aitraheret mam ad hos cū in pͥnº ꝓpter fluxū maͣe ſic cōpetāt ea que expͥmūt ⁊ repellūt maꝫab ipſo: ſicut q̄ extrahūt maͣm cōtētā in ipſo: qꝛ gͦ hec hūiditas mūdificari ⁊ exiccari nō pōt alio mō niſi cū detectioue ⁊ eleuatiōe alicuius ꝑticule oſſis vt nō accidat putrefactio in toto oſſe: ⁊ etiā in pāniculo cerebri necͣiū eſt detegere ⁊ eleuare aliqͣꝫ ꝑticulā oſſis: ⁊ qͣꝫto citiꝰ ſit tanto ē melius. Si aūt ī fractura cranei nō deſiſtit velamē ab oſſe: īmo ſeruat ſitū ſuū cū oſſe tūc ſufficit ſola abraſio q̄ eſt perfricationē: qm̄ tūc nō ē ſic timor de aggregatiōe humiditatis que ſit effuſa inter os ⁊ panniculū cerebri: nec ēt eſttimor de aggregatiōe hūiditatis inter ꝑticulas oſſis: vn̄ſufficit ſola abraſio vt remoueat̉ fiſſura ⁊ poſſit aliqualit̓hūiditas expirare ad exteriꝰ que ex vulnere cadit ſuꝑ dura mater: ⁊ hec ē ītētio quā Aui. vult hr̄e: ⁊ ꝙ iſta ſit eiꝰ intētio aꝑꝑet ꝑ v̓ba Pauli ī p̄allegato cap. cū dicit. Si verodeſtiterit nimiū augent̉ dolores ⁊ febres: ⁊ ſil̓r oꝫ alochodi .i. alteriꝰ coloris fit ⁊ fion .i. pus ſubtile ⁊ īdigeſtū egreditur. Si vero neglexerit ꝗ curat ⁊ nō anathaſi .i. ꝑforation vtet̉ iſto difficiliora fiūt ſinthomata colemeſia .i. colere vomitꝰ: ſpaſmꝰ: abſciſio mētis: ⁊ febris acuta in ꝗbus
nō deſiſtit mirinx: rogma v̓o .i. fiſſura ſolū fuerit ⁊ ꝓ raſoria ſolū curat̉ ⁊ ſi vſqꝫ in ꝓfundū fuerit. Ecce māifeſte ꝙponit qn̄ ſufficit ſola abraſio: ⁊ quādo p̄ter abraſionē oꝑꝫvti ꝑforatōe ⁊ eleuatōe oſſis. ¶ Et nota ꝙ Paulus ſignāter addit nō pn̄tibꝰ āt his: qꝛ dato ꝙ nō deſiſteret ab oſſepāniculi ſi tn̄ videmꝰ accn̄tia illa moleſta pn̄tia ſtatiꝫ vtēduꝫ ē detectiōe ⁊ eleuatiōe oſſis: īmo ēt vt dcm̄ fuit priusſi videmꝰ accn̄tia: ⁊ dato ꝙ craneū fractum non eēt vti debemus detectiōe ⁊ eleuatione oſſis: ⁊ iō ſignanter dixit n̄pn̄tibus aūt his ⁊c̄. ¶ Deinde cum dicit.¶ Et in huiuſmodi quideꝫ diſpoſitione:immo in omni diſpoſitione oportet vt vehementer caueatur frigus: etiam in eſtate̓: qm̄ in eo eſt timor magnus.¶ In iſta ꝑte on̄dit ꝗd maxime ē illud qd̓ oꝫ caueri ī talibꝰvulneribꝰ q̄ ſunt fractura cranei poſt abraſionē oſſis ⁊ d̓tectiōe ipſius: ⁊ dicit. Et in hmōi ꝗdē diſpōne .i. in tali vulnere in quo facta ē detectio oſſis vſqꝫ ad durā matrē: immo in ea diſpōne .i. in oī vulnere capitis qd̓ penetrat vſqꝫad craneū ſiue ſit cū fractura ipſius ſine ſit abſqꝫ fracturaopꝫ vt vehemēter caueat̉ frigus: ꝑ frigus ꝗdē ītelligensoē qd̓ ē frigidū actu ſiue ſit frigiditas aeris ſiue ſit alteriꝰrei qͥ approximet̉ ad vulnꝰ ⁊ in eſtate. ¶ Nota gͦ ex hͦ ꝙ n̄ſolū in hyeme veꝝēt in eſtate in qua ē caliditas aeris opꝫvehemēter cauere frigus. Et iō Cyrugici ꝗ in tali oꝑe ſūtedocti cōtinue qn̄ tales egros curāt p̄cipiūt vt teneanturcirca egrū carbones igniti. ¶ Aduertēdū tn̄ ē hͨ ꝙ ſi ī aere ē vehemēs caliditas qͣlis ml̓totiēs ē in eſtate nō multūeſt ſollicitādū in augēdo ampliorē calorē vel caliditatemcū igne: qm̄ etiā vehemēs caliditas nocet ꝓducendo adeſtuationē īfirmū. vn̄ Gal̓. tertio de īge. ſa. dixit. Iterū cōſiderādus ē aer circūdās īfirmū: qm̄ afficit corpꝰ ſicut afficit medicina. Et ꝓpter ea qn̄ Aui. dixit. Infrigidatio ē timor magnus ēt in eſtate ītellexit ꝙ ēt ī eſtate dꝫ caueri ſiaccidat ex aliquo accidēte: puta vel ex vēto vel ex aliquaalia cā accn̄tali: qm̄ in eo ē timor magnꝰ. Que aūt ſit cā ēre eſt frigus maxime nocitiuū cerebro ⁊ oſſibꝰ ⁊ oībꝰ mebris neruoſis dicta ē prius in capl̓o de cura vulnerū neruorū. Et ſil̓is qō q̄ fuit ibi facta poſſet hic fieri ⁊ ꝓ tantode hͦ hic dicere non curamꝰ. ¶ Deinde cum dicit.In fiſſuris vero in quibꝰ nō eſt niſi fiſſura: ſꝫ ē plurima ⁊ apparet cū ea illud inter quod ētos nō ē niſi cortex multotiēsſufficiūt ſtrictura et ligamentū et emplaſtrū et infrigidātia: verum illud qd̓ ē rectius eſt vt incipiat̉ et fundat̉ ſuꝑ ſciſſurāoleū roſ. tepidū: deinde aggreget̉ interduas extremitates vulneris et ſufficiat ſineceſſariū eſt illud et puluerizetur deſuꝑpuluis capitalis et ponant̉ ſuper eas puluilli imbibiti vino ſtiptico cōcuſſo cumoleo: deinde reliqua ligamenta: et quieſcat infirmꝰ ⁊ fiat delitioſus et fiat vt dormiat et flebotomet̉ ſi indiget.¶ In ꝑte iſta ẜm vnū modū poſſumꝰ dice̓ ꝙ ip̄e ponit ꝯꝑationē īter curationē vulnerꝝ q̄ ſunt cum fractura oſſis ⁊curationeꝫ vulnerū capitis q̄ ſūt ſine fractura cranei oſtēdendo hic ꝙ in vulneribus que ſunt ſine fractura craneiſimili modo procedemꝰ in curatione ſicut facimus in curatione alioꝝ vulneꝝ ſimplicium .ſ. adminiſtrando ligaDinus ſuꝑ ſen ⁊c̄. Auic̄.