Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
139v
Einzelbild herunterladen
 

Fen.IIIII.De fractura cranei

minutū olibani ariſtolo. cortices radicis opoponaci myrrha ſarcocolaſan. dra. omne exiccatiuū ſine mordicatione: curent̉ curatione vlcerum. In ꝑte iſta on̄dit ſūt medicamina cōueniūt poſt prediciā fricationē remotionē fixure: dicit. Cūqꝫ fricaueris adminiſtra medicamina capitalia. medicamina ꝗdēcapitalia dn̄r cōueniētia ſūt in gn̓atiōe carnis conſolidatiōe vlcerū fiūt in capite: qꝛ talia vlcera vel vulnera pertīgūt ad mēbrū qd̓ ficcū eſt: qͣle ē os: dictū fuit ſupra. In mēbro ſicco cōuenit medicina ſit maioris exiccatiōis qͣꝫ in mēbro hūido: hinc tales medicie ſūt magis exiccatiue qͣꝫ medicine adminiſtrant̉ in vlceribusmēbroꝝ carnoſoꝝ: veꝝ ē tn̄ lꝫ debeāt exiccatiue:tn̄ intantū vt mordicēt: ꝓpterea qꝛ mordicatio ꝓhibet naſcētiā carnis ſicut dcm̄ ē ſupra. Cauſa āt quare poſt fricationē debēt talia medicamīa admiſtrari ē: qꝛ qn̄ remotaeſt fixura: tūc reſtat niſi curare illud cura que d̓beturvlceri rōne qua vlcus ē: in quo vlcere ē alia intētio niſi regeneratio carniꝫ cōſolidatio. Et Aui. ſubdit īfra poſt iſtā fricationē curet̉ cura vlceꝝ. Et qꝛ medicine capitales ſunt cōueniūt in tali vlcere: hinc ē poſt talemfricationē debes adminiſtrare medicamina capitalia: etſūt ſufficiētes ad curationē talis vlceris: hoc ē qd̓ Auic̄.dicit. Et ſufficiūt cibi. Sed aduertēdū hic ē lꝫ Auic̄. dicat abſolute. Cūqꝫ fricaueris os adminiſtra medicinamcapitalē ⁊c̄. tn̄ hoc dꝫ ītelligi abſolute abſqꝫ omni conditiōe. Sed illud ꝗdē dꝫ ītelligicū cōditiōe: puta ſi timet̉ de apate: meliꝰ ē .n. in pͥnº. attēdere ad ꝓhibitiua ap̄ats mitigatiua doloris ſicut ē oleū roſa. de quo īfra dicetur ex quo ꝑtes circūſtātes debēt inungi: poſtmodū ceſſato hoc timore debes ꝓcedere ad medicinas capitales exiccatiue exiſtūt ſicut cōuenit vlceri exiſtēti in talibro. Et qꝛ vt in pluribꝰ ꝓpter īciſionē dolorē facit: ꝑꝑmotū factū ex fricatiōe: ꝓpter ea qꝛ plura corꝑa ſuntꝑfecte mūda timor ē de aduentu apatis: tāto tutiꝰ ē vt inpluribꝰ facta abraſiōe ſtatim adminiſtrare medicinascapitales: ſed pͥus medicinā doloris mitigatiuam ꝓhibitionem apatis per aliquot dies apponere: d̓inde medicinas capitales adducere: ſed de hoc adhuc plus videbitur in proceſſu. Deinde cum dicit. Si aūt exiſtimaueris fiſſura ſit penetrās vſqꝫ ad latꝰ aliud: tunc fricatio finit vſqꝫ ad elōgationeꝫ: caue ne multum procedas in fricatiōe: īmo vbi iaꝫ ſecurus fueris et cognoueris diſpoſitionēvelaminis an ſit ſeruās ſitū ſuum ex oſſe:tūc nocumētū eſt minus res magis appares eſt euentꝰ apatis minor ſaluior paruior apparitio puris maturi velocior magis cōpleta aūt ſeparauit ip̄ꝫꝑcuſſio ab oſſe: illd̓ eſt ab eo in quo ē timor plus dolores febres que ſequūtur ea plus ſuſceptio ab oſſe alteratiōiscoloris velocior: curſus puris virulenti ſubtilis in eo plus accidit ex doloribus febribus et tetano et ſincopi et deſtructione rationis propter dimiſſioneꝫ

curationis in eo plus. In ꝑte iſta ponit modū curatiōis fracture oſſis capitisqn̄ penetrat vſqꝫ ad īteriora: ſic ꝓcedit. In pͥma ꝑte on̄dit ꝗd ī tali fractura oꝫ gerere: on̄dit .n. ſemꝑ ī ip̄a nonſufficit fricatio: ſed oꝫ vti detectiōe eleuatiōe alicuiꝰ ꝑticule oſſis. In ſcd̓a ꝑte on̄dit in qͣꝫto tꝑe dꝫ fieri eleuatiooſfis. tertio on̄dit qd̓ ē cōueniēs iſtr̄m quo dꝫ fieri eleuatio oſſis. ſcd̓a ibi. v̓ificat̉ nec̄itaꝫ. tertia ibi. Et qn̄qꝫſit ſerra ſubtili. pͥma ī duas. pͥmo facit qd̓ dcm̄ ē. ſcd̓o qꝛpoſt eleuationē oſſis ſolēt aliqn̄ accidentia timoroſa ſuſpecta cōtīgere docet illa rūpere. ſcd̓a ibi. Et ſtude ne frigus adueniat. p̄ma ꝑs diuidit̉ ī qͣtuor ꝑtes. in pͥma ꝑte on̄dit qn̄ oꝫ in tali fiſſura penetrāte vti eleuatiōe detectiōeoſſis. in ſcd̓a ꝑte docet qͣꝫtitatē oſſis quā oꝫ eleuare detegere. in tertia on̄dit cām ꝓpter quā vtimur hoc curatiōis .ſ. eleuatiōe detectiōe oſſis ī fractura cranei: aūtvtimur curatiōis in fractura alteriꝰ oſſis. in quartaꝑte on̄dit ꝗs ē locus cōueniētior in quo oꝫ fieri īciſionemdetectione eleuationē oſſis. ſcd̓a ibi. Et querit̉ in omni fiſſura ⁊c̄. tertia ibi. In frāgētibꝰ vero os ſūt ⁊c̄. qͣrta ibi. Et oꝫ vt ſit īciſio ex loco ⁊c̄. pͥma ī duas. in pͥma ꝑteon̄dit ī tali fiſſura penetrāte poſt fricatiōeꝫ oꝫ vti detectiōe eleuatiōe oſſis. in ſcd̓a ꝑte cōparat curatōeꝫ vulneruꝫ capitis ī ꝗbꝰ ē fractura cranei ad curationē taliuꝫvulnerū in ꝗbꝰ ē fractura cranei vt on̄dat qͣliter diuerſificat̉ curatio illoꝝ a curatiōe iſtoꝝ. ſcd̓a ibi. In fiſſis veroī ꝗbꝰ ē ⁊cͣ. veꝝ ē illa ꝑticula pōt dupl̓r ſententiari vtvidebitis. pͥma in duas. pͥmo facit qd̓ dcm̄ ē. ſcd̓o on̄ditmaxime oꝫ caueri ī talibus vulneribꝰ. ſcd̓a ibi. Et ī hmōiꝗde diſpōne īmo ⁊c̄. In pͥma ꝑte Aui. vult dicere: ſivideris fiſſura ſit penetrās ad latꝰ alid̓: tūc fricatiofinit .i. tūc fricatio de dcm̄ ē ē ſufficiēs ad faciēduꝫceſſare fiſſurā: oꝫ amplius finire ipſam. Uel aliter expone tūc fricatio finit .i. tūc talis fricatio facit ceſſare ꝗn fiſſura appareat veſtigiū talis nigredinis remanētis in ipſa. Alia aūt lr̄a hꝫ iūc fricatio excuſat ab elōgatiōe vſqꝫ ad elōgationē. qͣſi vult dicere ẜm iſtā lr̄amſi fiſſura ſit penetrās ad aliud latꝰ: tūc fricatio non excuſat ab elōgatiōe vſqꝫ ad elōgationē .i. ꝗn elōgemꝰ fricationem ꝓfundando .ſ. donec appareat plus dura mr̄. Etſubdit. Et caue ne multū ꝓcedas ī fricatiōe: qͣſi vult dicere: qn̄ fiſſura erit penetrās ad latꝰ aliud erit apparensdura mater: aut ꝓpter ea qꝛ fricationē ꝑuēiſti vſqꝫ ad duraꝫ matrē: aut qꝛ ſic eēt fiſſura lata apparet: tūc deſiſtea fricatiōe debes ꝓcedere ad cognitionē diſpōnis pellicule ē ſub oſſe: vtrū ſit ſeruās ſitū ſuū quē dꝫ ſeruarenaͣl̓r oſſe: aut ꝓpter ꝑcuſſionē ſeꝑata ē ab oſſe: ē qd̓vult dicere dicit: īmo vbi ſecurꝰ fueris in fricatiōecognoueris diſpōnē velaminis: iſtam talē ſnīam ponitPaulus in p̄allegato ca. a quo iſte multa huiꝰ capl̓i accepit. Dicit enī. Si vero vſqꝫ ad miringen fuerit ſupple penetrans fiſſura: tūc rodere īcidere debemꝰ ad cognitionem vtrū deſiſtat ab oſſe nimiū vel maneat ꝓteypomeniideſt adherēs ⁊c̄. Si .n. videris velamē .i. pelliculā que ēſub oſſe ſeruare ſitū ſuū naͣlē oſſe ſit adherēs oſſi ſic̄dꝫ adherere ẜm naͣm īmo in ꝗbuſdā locis alligat̉ oſſi ſicut in anathomia apparet: tūc ē nocumētū minus: ꝓpterea qꝛ ē nocumētū in pellicula cerebri neqꝫ ēt facta eſtdiſruptio ī venulis ſūt iter os pelliculaꝫ: ita vt ex eishumiditas effūdat̉ aggregat̉ ſuꝑ pāniculum cerebri:tūc res ī vulnere ē magis apparēs .ſ. ſit ſalua: qm̄ ī tali vulnere minꝰ accidit euētus ap̄atis: ēt febris apparitio etiā ſaniei: puris digō ē citior cōpletior. Si āt exꝑcuſſione ſit ſeparatꝰ pāniculus ab oſſe: tūc ī tali fracturaeſt timor maior periculū: qm̄ tūc dolores febres ap̄ata cōſequūt̉ magis ad talē fracturā. Iterū ēt os citiꝰ alterat̉ in ſuo colore tēdēs .ſ. ad corruptionē mortificatiōeꝫ