Fen.IIIII.De fractura cranei
⁊ minutū olibani ⁊ ariſtolo. ⁊ cortices radicis opoponaci ⁊ myrrha ⁊ ſarcocola ⁊ſan. dra. ⁊ omne exiccatiuū ſine mordicatione: ⁊ curent̉ curatione vlcerum.¶ In ꝑte iſta on̄dit q̄ ſūt medicamina q̄ cōueniūt poſt prediciā fricationē ⁊ remotionē fixure: ⁊ dicit. Cūqꝫ fricaueris adminiſtra medicamina capitalia. medicamina ꝗdēcapitalia dn̄r qͦ cōueniētia ſūt in gn̓atiōe carnis ⁊ conſolidatiōe vlcerū q̄ fiūt in capite: ⁊ qꝛ talia vlcera vel vulnera pertīgūt ad mēbrū qd̓ ficcū eſt: qͣle ē os: ⁊ dictū fuit ſupra. In mēbro ſicco cōuenit medicina q̄ ſit maioris exiccatiōis qͣꝫ in mēbro hūido: hinc c̄ ꝙ tales medicie ſūt magis exiccatiue qͣꝫ medicine q̄ adminiſtrant̉ in vlceribusmēbroꝝ carnoſoꝝ: veꝝ ē tn̄ ꝙ lꝫ debeāt eē exiccatiue: nōtn̄ intantū vt mordicēt: ꝓpterea qꝛ mordicatio ꝓhibet naſcētiā carnis ſicut dcm̄ ē ſupra. Cauſa āt quare poſt fricationē debēt talia medicamīa admiſtrari ē: qꝛ qn̄ remotaeſt fixura: tūc nō reſtat niſi curare illud cura que d̓beturvlceri rōne qua vlcus ē: in quo vlcere nō ē alia intētio niſi regeneratio carniꝫ ⁊ cōſolidatio. Et iō Aui. ſubdit īfraꝙ poſt iſtā fricationē curet̉ cura vlceꝝ. Et qꝛ medicine capitales ſunt q̄ cōueniūt in tali vlcere: hinc ē ꝙ poſt talemfricationē debes adminiſtrare medicamina capitalia: etſūt ſufficiētes ad curationē talis vlceris: ⁊ hoc ē qd̓ Auic̄.dicit. Et ſufficiūt cibi. Sed aduertēdū hic ē ꝙ lꝫ Auic̄. dicat abſolute. Cūqꝫ fricaueris os adminiſtra medicinamcapitalē ⁊c̄. nō tn̄ hoc dꝫ ītelligi abſolute abſqꝫ omni conditiōe. Sed illud ꝗdē dꝫ ītelligicū cōditiōe: puta ſi nō timet̉ de apate: meliꝰ ē .n. in pͥnº. attēdere ad ꝓhibitiua ap̄ats ⁊ mitigatiua doloris ſicut ē oleū roſa. de quo īfra dicetur ex quo ꝑtes circūſtātes debēt inungi: poſtmodū ceſſato hoc timore debes ꝓcedere ad medicinas capitalesqͥ exiccatiue exiſtūt ſicut cōuenit vlceri exiſtēti in tali mēbro. Et qꝛ vt in pluribꝰ ꝓpter īciſionē q̄ dolorē facit: ⁊ ꝑꝑmotū factū ex fricatiōe: ⁊ ꝓpter ea qꝛ plura corꝑa nō ſuntꝑfecte mūda timor ē de aduentu apatis: ꝓ tāto tutiꝰ ē vt inpluribꝰ facta abraſiōe nō ſtatim adminiſtrare medicinascapitales: ſed pͥus medicinā doloris mitigatiuam ⁊ ꝓhibitionem apatis per aliquot dies apponere: d̓inde medicinas capitales adducere: ſed de hoc adhuc plus videbitur in proceſſu. ¶ Deinde cum dicit.¶ Si aūt exiſtimaueris ꝙ fiſſura ſit penetrās vſqꝫ ad latꝰ aliud: tunc fricatio nō finit eā vſqꝫ ad elōgationeꝫ: ⁊ caue ne multum procedas in fricatiōe: īmo vbi iaꝫ ſecurus fueris et cognoueris diſpoſitionēvelaminis an ſit ſeruās ſitū ſuum ex oſſe:tūc nocumētū eſt minus ⁊ res magis appares ⁊ eſt euentꝰ apatis minor ⁊ ſaluior⁊ paruior ⁊ apparitio puris maturi velocior ⁊ magis cōpleta aūt iā ſeparauit ip̄ꝫꝑcuſſio ab oſſe: ⁊ illd̓ eſt ab eo in quo ē timor plus ⁊ dolores ⁊ febres ⁊ que ſequūtur ea plus ⁊ ſuſceptio ab oſſe alteratiōiscoloris velocior: ⁊ curſus puris virulenti ſubtilis in eo plus ⁊ ꝙ accidit ex doloribus ⁊ febribus et tetano et ſincopi et deſtructione rationis propter dimiſſioneꝫ
curationis in eo plus.¶ In ꝑte iſta ponit modū curatiōis fracture oſſis capitisqn̄ penetrat vſqꝫ ad īteriora: ⁊ ſic ꝓcedit. In pͥma ꝑte on̄dit ꝗd ī tali fractura oꝫ gerere: on̄dit .n. ꝙ ſemꝑ ī ip̄a nonſufficit fricatio: ſed oꝫ vti detectiōe ⁊ eleuatiōe alicuiꝰ ꝑticule oſſis. In ſcd̓a ꝑte on̄dit in qͣꝫto tꝑe dꝫ fieri h̓ eleuatiooſfis. tertio on̄dit qd̓ ē cōueniēs iſtr̄m cū quo dꝫ fieri eleuatio oſſis. ſcd̓a ibi. Cū gͦ v̓ificat̉ nec̄itaꝫ. tertia ibi. Et qn̄qꝫſit cū ſerra ſubtili. pͥma ī duas. pͥmo facit qd̓ dcm̄ ē. ſcd̓o qꝛpoſt eleuationē oſſis ſolēt aliqn̄ accidentia timoroſa ⁊ ſuſpecta cōtīgere docet illa rūpere. ſcd̓a ibi. Et ſtude ne frigus adueniat. p̄ma ꝑs diuidit̉ ī qͣtuor ꝑtes. in pͥma ꝑte on̄dit qn̄ oꝫ in tali fiſſura penetrāte vti eleuatiōe ⁊ detectiōeoſſis. in ſcd̓a ꝑte docet qͣꝫtitatē oſſis quā oꝫ eleuare ⁊ detegere. in tertia on̄dit cām ꝓpter quā vtimur hoc mō curatiōis .ſ. eleuatiōe ⁊ detectiōe oſſis ī fractura cranei: nō aūtvtimur hͦ mō curatiōis in fractura alteriꝰ oſſis. in quartaꝑte on̄dit ꝗs ē locus cōueniētior in quo oꝫ fieri īciſionemdetectione ⁊ eleuationē oſſis. ſcd̓a ibi. Et nō querit̉ in omni fiſſura ⁊c̄. tertia ibi. In frāgētibꝰ vero os ⁊ q̄ ſūt ⁊c̄. qͣrta ibi. Et oꝫ vt ſit īciſio ex loco ⁊c̄. pͥma ī duas. in pͥma ꝑteon̄dit ꝙ ī tali fiſſura penetrāte poſt fricatiōeꝫ oꝫ vti detectiōe ⁊ eleuatiōe oſſis. in ſcd̓a ꝑte cōparat curatōeꝫ vulneruꝫ capitis ī ꝗbꝰ nō ē fractura cranei ad curationē taliuꝫvulnerū in ꝗbꝰ ē fractura cranei vt on̄dat qͣliter diuerſificat̉ curatio illoꝝ a curatiōe iſtoꝝ. ſcd̓a ibi. In fiſſis veroī ꝗbꝰ nō ē ⁊cͣ. veꝝ ē ꝙ illa ꝑticula pōt dupl̓r ſententiari vtvidebitis. pͥma in duas. pͥmo facit qd̓ dcm̄ ē. ſcd̓o on̄dit q̄maxime oꝫ caueri ī talibus vulneribꝰ. ſcd̓a ibi. Et ī hmōiꝗde diſpōne īmo ⁊c̄. In pͥma ꝑte Aui. vult hͦ dicere: ꝙ ſivideris ꝙ fiſſura ſit penetrās ad latꝰ alid̓: tūc fricatio nōfinit eā .i. tūc fricatio de qͣ dcm̄ ē nō ē ſufficiēs ad faciēduꝫceſſare fiſſurā: ⁊ iō oꝫ amplius finire ipſam. Uel aliter expone tūc fricatio nō finit eā .i. tūc talis fricatio nō facit ceſſare ꝗn fiſſura appareat ꝑ veſtigiū talis nigredinis remanētis in ipſa. Alia aūt lr̄a hꝫ iūc fricatio n̄ excuſat ab elōgatiōe vſqꝫ ad elōgationē. qͣſi vult dicere ẜm iſtā lr̄am ꝙſi fiſſura ſit penetrās ad aliud latꝰ: tūc fricatio non excuſat ab elōgatiōe vſqꝫ ad elōgationē .i. ꝗn elōgemꝰ fricationem ꝓfundando .ſ. eā donec appareat plus dura mr̄. Etſubdit. Et caue ne multū ꝓcedas ī fricatiōe: qͣſi vult dicere: ꝙ qn̄ fiſſura erit penetrās ad latꝰ aliud erit apparensdura mater: aut ꝓpter ea qꝛ ꝑ fricationē ꝑuēiſti vſqꝫ ad duraꝫ matrē: aut qꝛ ſic eēt fiſſura lata ꝙ apparet: tūc deſiſtea fricatiōe ⁊ debes ꝓcedere ad cognitionē diſpōnis pellicule q̄ ē ſub oſſe: vtrū ſit ſeruās ſitū ſuū quē dꝫ ſeruarenaͣl̓r cū oſſe: aut ꝓpter ꝑcuſſionē ſeꝑata ē ab oſſe: ⁊ hͦ ē qd̓vult dicere cū dicit: īmo vbi iā ſecurꝰ fueris in fricatiōe ⁊cognoueris diſpōnē velaminis: ⁊ iſtam talē ſnīam ponitPaulus in p̄allegato ca. a quo iſte multa huiꝰ capl̓i accepit. Dicit enī. Si vero vſqꝫ ad miringen fuerit ſupple penetrans fiſſura: tūc rodere ⁊ īcidere debemꝰ ad cognitionem vtrū deſiſtat ab oſſe nimiū vel maneat ꝓteypomeniideſt adherēs ⁊c̄. Si .n. videris velamē .i. pelliculā que ēſub oſſe ſeruare ſitū ſuū naͣlē cū oſſe ⁊ ſit adherēs oſſi ſic̄dꝫ adherere ẜm naͣm īmo ⁊ in ꝗbuſdā locis alligat̉ oſſi ſicut in anathomia apparet: tūc ē nocumētū minus: ꝓpterea qꝛ nō ē nocumētū in pellicula cerebri neqꝫ ēt facta eſtdiſruptio ī venulis q̄ ſūt iter os ⁊ pelliculaꝫ: ita vt ex eishumiditas effūdat̉ q̄ aggregat̉ ſuꝑ pāniculum cerebri: ⁊tūc res ī hͦ vulnere ē magis apparēs .ſ. ꝙ ſit ſalua: qm̄ ī tali vulnere minꝰ accidit euētus ap̄atis: ⁊ ēt febris ⁊ apparitio etiā ſaniei: ⁊ puris digō ē citior ⁊ cōpletior. Si āt exꝑcuſſione ſit ſeparatꝰ pāniculus ab oſſe: tūc ī tali fracturaeſt timor maior ⁊ periculū: qm̄ tūc dolores ⁊ febres ⁊ ap̄ata cōſequūt̉ magis ad talē fracturā. Iterū ēt ⁊ os citiꝰ alterat̉ in ſuo colore tēdēs .ſ. ad corruptionē ⁊ mortificatiōeꝫ