De fractura cranei139TractatusIII

appareat os dubitatū totum: ⁊ ſi accidatfluxus ſāguīs impleat̉ illd̓ qd̓ diſcooꝑtūeſt pānis ſiccis: deīde ſuſtēta cū puluilloinfuſo ī vino ⁊ dimitte ipſuꝫ vſqꝫ mane.¶ In ꝑte iſta pōit ſignificationē q̄ ſumit̉ ex mō curationisvel oꝑatiōis nr̄e q̄ ſignificatio ē ꝯn̄s p̄dcās ſignificatiōe⁊ dicit: ⁊ ī hmōi ꝗdeꝫ diſpōnibꝰ ⁊cͣ. hͦ ē dicere ꝙ qn̄ apparent p̄dicte ſignificatiōes oēs vel plures ꝑ quas tu potescōiecturare ꝙ os fractū ē tūc ad certificādū cōplete tuaꝫcognitionē tu debes ꝓcedere cū īciſione cutis ⁊ carnis ⁊diſcooꝑire totū os de quo tu dubitas ꝙ ſit fractū: tūc enīad oculū videbis vtrū ſit fractū vel no: ⁊ facto hoc ſi accidit fluxꝰ ſanguinis debes īplere vulnꝰ aut cū pānis ſiccisaut ſi nō ſufficit cū pānis īfuſis in albumine oui vel ī aqͣmixta cū aceto: qꝛ iſta cōſtrīgūt ſanguinē ⁊ ꝓprie debesfaſſiare deſuꝑ cū puluillo īfuſo in aliquo vino ſtiptico: etſic dimitte̓ ipſū mane̓: ⁊ poſtea vide̓ vtrū os ſit fractū vl̓ n̄ſit fractū. Si v̓o nō ſit fractū: tūc curab̓ illd̓ vulnꝰ curadicta ē prius ī tractatu de vulneribꝰ ⁊ vlceribꝰ mēbrorūcarnoſoꝝ: ſi vero ſit fractū: tūc curabis cura q̄ dicet̉. Exhis v̓bis Aui. tu debes acciꝑe ꝙ nō ē ꝓcedendū ad inciſionē carnis ⁊ cutis niſi qn̄ eſtimas ꝑ aliqͣs ſignificationescōiecturatiuas ꝙ os ē fractū: vel dubitamꝰ de fractura ipſius. Sꝫ ſi nō dubitaremꝰ de fractura ⁊ apꝑeat nobis osſolidū nō debemꝰ ꝓcedere ad īciſionē cutis ⁊ carnis ſicfaciūt ſtulti cyrugici ⁊ p̄ſumptuoſi ꝙ anteqͣꝫ alias ſignificatiōes inquirāt in quolibet vulnere capitis cōtingenteaudēt ſtatiꝫ inciſione facere magnā vt os in magna qͣꝫtitate detegat̉ dicētes ꝙ in tali detectiōe oſſis nullū exiſtitpeccatū nec ꝑiculū. Et iſti ꝗdē igͦrāt ꝙ ex tali īciſione pn̄tmulta mala accidētia cōſeꝗ ⁊ pericula. Primo ꝗdem: qꝛtalis inciſio nō ſit ſine maximo dolore: dolor aūt maximꝰeſt cā vt multotiēs attrahat̉ ap̄a: vn̄ dicit Gal̓. Caue dolorem inquātū potes: qm̄ nihil ē cā ap̄atiꝫ ſicut dolor: ignorant ēt iſti ꝙ talis detectio exponit os frigori: ⁊ ēt alijs exꝗbus pōt nocumentis ex ipſo cōſequi: ⁊ ꝑ ꝯn̄s in pāniculis cerebri: ꝓpter qd̓ non ē agenduꝫ ſicut iſti p̄ſumptuoſiagūt: ſed pͥus inquirēdū eſt per alias ſignificatiōes: ⁊ qn̄per illas ſignificationes manifeſtas cognoſcimus fracturam: tunc ꝓcedendū eſt ad inciſionē iſtam ⁊cͣ. Et ꝓpter eadixit Aui. Et in hmōi quidem ſignificationibꝰ ſcꝫ quādoapparent predicte ſignificationes per quas eſtimamusꝙ os eſt fractū: tunc procedendū eſt ad talē inciſionemaliter non eſt neceſſarium ipſam facere.¶ Uulneꝝ autē capitis vſqꝫ ad terminūalmochati cura eſt illa que iam dicta eſtin capitulo vlcerum ⁊ ante ipſum. findentia vero os ⁊ ducentiā os ⁊ ſimilia illis d̓illis que dicuntur.¶ Prius Aui. docuit modū cognitiōis fracture accn̄tis incraneo qn̄ ipſa eſt latēs ad ſenſum. In ꝑte iſta docet mōꝫcuratiōis vulneꝝ capitis in ꝗbꝰ ē fractura cranei. Et duofacit. pͥmo circa hoc dat ſuā ītentionē. ſcd̓o exequit̉. ſcd̓aibi. Et minores diſpōnes ⁊cͣ. In pͥma ꝑte dicit ꝙ cura vulneꝝ capitis q̄ ꝓcedūt vſqꝫ ad craneū .i. q̄ terminant̉ vſqꝫad pelliculā que dr̄ almocati: iſta aūt pellicula ē illa q̄ tegit os capitis exteriꝰ que alio noīe dr̄ zinzia mater. Tresenī ſunt pellicule capitis: due ꝗdē īteriores ſub craneo qͣrum vna dr̄ pia mater que īmediate cerebrū tāgit: alia dr̄dura mater: que oſſi adheret. tertia ē pellicula que exteriꝰ extra craneū ē ſuꝑ ipſo q̄ dr̄ zinzia mater. Nūc aūt cura vulneꝝ que ꝓcedūt vſqꝫ ad zinziā matrē in ꝗbꝰ vulneribꝰ nō ē aliqͣ leſio ī oſſe dicta ē ante in capi. vlceꝝ: ⁊ anteipſū .i. ī cap̄. de vulneribꝰ: ⁊ p̄cipue in cap̄. vulnerū que fiunt ī capite: ea vero que ſūt recētia curant̉ ſicut vulnera

facta in mēbris carnoſis: quoꝝ cura dicta ē in tractatu d̓vulneribꝰ: ſed vulnera capitis in ꝗbꝰ accidit leſio vel fixura ī oſſe: aut accidit eleuatio alicuius partis oſſis: autaccidit alius modus fracture in oſſe ſunt illa quoruꝫ curatio hic traditur. ¶ Deinde cum dicit.¶ Et minores diſpōnes fracture oſſiū incapite ſi accidit in eis ſciſſura parua nonpenetrās vſqꝫ ad latus aliud: īmo ſuccedit apd̓ q̄dā experimēta ⁊ ſimilis iſti magis rectū eſt iteꝝ vt frices illud vſqꝫ quonon remaneat de ſciſſura aliꝗd: ⁊ ſi amasvt feſtines cuꝫ effuſione humiditatis nigre donec vehemēs fiat apparitio ſciſſure ꝑ eam fac: ⁊ frica donec nō remaneatveſtigiū: ⁊ ſint apud te fricatoria diuerſarum qͣꝫtitatū ⁊ adminiſtra in primis lataeoꝝ: deinde que ſequunt̉ illa.¶ In ꝑte iſta on̄dit curationē taliū vulneꝝ in quibus accidit fractura: ⁊ duo facit. pͥmo in gn̓ali oſtēdit ẜm quē modum ꝓcedēdū ē ꝑ detectiōeꝫ oſſis ⁊ eleuationē ipſius. inſcd̓a parte ī ſpāſi docet illū modū eleuatiōis ⁊ detectiōisoſſis ẜm modū antiquoꝝ: ⁊ cū hoc ēt modū ẜm quē poſſumus ꝓhibere accūtia que aliqn̄ cōtingūt. ſcd̓a ibi. Et qͣliter ſit hec curatio nos diximꝰ in hoc illud qd̓ dixerūt pͥmi ⁊cͣ. Prima in duas. In pͥma ꝑte ſuppoſito ex p̄dictisꝙ facta ſit detectio carnis ⁊ cutis: ita ꝙ os fractū ſit totuꝫdetectū on̄dit modū curatiōis fracture cranei qn̄ fracturaeſt in oſſe: non tamen penetrat ad inferius oſſis. In ſcd̓aparte ponit modum curationis fracture in oſſe quandofractura iſta eſt penetrans ad latus aliud oſſis .ſ. vſqꝫ ad īferius. Si aūt eſtimaueris ꝙ fixura ſit penetrās. Primain duas. in pͥma ꝑte: qꝛ modus curatiōis iſtiꝰ fixure factein craneo ē ꝑ remotionē talis fixure ab oſſe. docet moduꝫẜm quē talis fixura ſiue ſciſſura dꝫ ab oſſe remoueri. Inſcd̓a ꝑte docet q̄ ſunt medicamina q̄ ī tali vulnere pº mōꝫilliꝰ oꝑatiōis cōueniūt. ſcd̓a ibi. Cūqꝫ admīſtraueris ⁊cͣ.In pͥma ꝑte vult dicere ꝙ minor fractura qͦ pōt cōtingere in oſſe ē vt in ip̄o accidat fixura ꝑue qͣꝫtitatis: ⁊ cū hocnon penetret vſqꝫ ad aliud latus: īmo ſuccedit .i. receditappoſita q̄dā experimēta. Et iſta quidē experimēta velexperimētū ponit ſtatim poſt ⁊ in tali fixura ⁊ in his qͥ ſimilant̉ ei magis rectū eſt vt fricet̉ os totū vt non remaneat aliquid de fiſſura. Et hoc iō ſit vt hūiditas aggregatanō remaneat īter ꝑtes fixure q̄ retēta in eis putrefactionēin oſſe iduceret. Et de iſta cā etiā ampliꝰ videbit̉ in illo§. in frāgētibꝰ v̓o oꝫ ⁊c̄. Secūdū aūt quē modū poſſumuscognoſcere ꝙ fiſſura iſta parua q̄ dr̄ alio noīe capillarisfixura an mota ſit ab oſſe ꝑ fricationem Aui. docet. Et ſiamas ⁊c̄. Debes enī ſupra fiſſurā infundere aliquid d̓ humiditate nigra ſicut ē encauſtrū: qꝛ ex effuſiōe iſta apparet nobis manifeſte ꝑs illa in qua ē fractura: ⁊ iteꝝ dbesfricare donec nullū ibi remaneat veſtigiū nigredinis: qꝛtunc ex toto erit amota fixura illa: ⁊ debēt eē apud te īſtrnmenta ꝑ que fricas diuerſe quantitatis: ita vt in pͥmis frices cū his q̄ ſunt latiora: deinde cū ſtrictioribꝰ: ꝓpterea:qꝛ ſemꝑ orificiū cuiuſcunqꝫ vulneris debet eſſe latum etfundū ſtrictū: qm̄ ex hoc maͣ melius mundificatur ⁊ minus in tali vulnere humiditas aggregatur ex qua timet̉putre factio. ¶ Deinde cum dicit.¶ Cūqꝫ fricaueris admīſtra medicinaꝫcapitalē ⁊ ſufficit tibi. Et medicine ꝗdeꝫcapitales ſunt ſicut ireos: ⁊ farina orobiDinus ſuꝑ fen ⁊c̄. Auic̄.