Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
138v
Einzelbild herunterladen
 

De Fractura craneiFen.IIIII.

ficationes adiungere que dicentur.to aliꝗs: qꝛ Gal̓. quarto de inDubitaret fort Egenio. tertio ca. vr ponēa cauſis pͥmitiuis nulla fiat idicatio in morbis p̄cipue acauſis pͥmitiuis adueniūt remanēte morbo. Dicit ergoDico ergo nil pͥmitiuū ſignificationē curatiōis on̄dere.Et ſi ab eis nulla ſumit̉ idicatio cognitio in morboſit niſi ꝑcurationē neqꝫ etiā ab eis ſumit̉ aliqͣ īdicatio cognoſcitiua: qͣre vr̄ fruſtra ſit in cognitiōe fracture oſſisde diſpōne cāe pͥmitiue iꝗre̓. Dd̓ꝫ ē ad dcm̄ Gal̓.. G.vult dice̓ a cauſis pͥmitis ſumit̉ aliqͣ indicatio curatiua īmediate: ꝓpterea qꝛ hn̄t ſil̓ morbo: ſed ceſſant remanēte morbo ab eis nulla ſumit̉ īdicatio curatiua: tn̄ a cauſis pͥmitiuis nullus modus cognitōis ſumitur: iſtud Gal̓. negat: īmo exp̄ſſe dicit ſi morbꝰ ſitin manifeſto ſenſu vtile ē de cauſis pͥmitiuis īꝗrere: dato ſint pn̄tia nec ab eis ſumat̉ aliqua indicatio curatiua ſicut ſi in aliquo mēbro eēt vulnꝰ factū ex morſu alicuiꝰ aīalis vtile ē ad cognoſcēdū eēntiā illiꝰ vulneris inꝗrere vtrū aīal qd̓ momordit fuerit rabidū vel non. Sed ſivulnus eēt nobis manifeſtū ipſiꝰ eēt neceſſariumde pͥmitiua inꝗrere: cognitio cāe p̄mitiue ad curationem adiuuat ſe: ſꝫ accn̄s inquātū dat nobis aliquādo adiutoriū ī cognoſcēdo eēntiā morbi. Et hoc ē qd̓. G.dicit exp̄ſſe ī illo ca. ſ. Preterea. dico oporteat ſcirepͥmitiuū: eo aliqn̄ dat adiutoriū ī cognoſcēdo morbuꝫ:ſed ſi locꝰ morbi ſit in ꝓpatulo ſenſualiter poterimꝰ ſenſualiter cognoſcere cām erit necͣiuꝫ pͥmitiuā cognoſcere. Sil̓i dd̓m ē: qm̄ qn̄ ē apparens os: ē dubitatio de fractura vtile ē de eiꝰ pͥmitiua īꝗrere. Sꝫ ſi totum os ē diſcooptū apparet ad ſenſū ē neceſſemitiua inꝗrere. Dico atſi totū os qd̓ leſiōi rei frāgētiꝫ ſubmittat̉ ſit diſcoopertū: qm̄ pol̓e eēt a re cōtūdēte facienteleſionē in oſſe diſcooperiri os ẜm aliqͣꝫ ꝑtē in qua eētIeſio. Alia vero ꝑs in qua fiſſura ē eēt occulta ſub carnecute: ſicut .n. eſt pol̓e vt cute fracta frangat̉ craneuꝫ itaeſt pol̓e cutis frangat̉ in aliqua parte i qua os recipiat leſionē: vero in illa in qua recipit leſioneꝫ: lꝫ illudraro eueniat. Et tūc ꝗdeꝫ ſicut dcm̄ fuit ſupra caro in fundo vulneris ē oſſi circūcirca adherens: ſed quaſi tentaſub carne penetrat vſus os coopertū: tūc oꝫ de pͥmitiua alijs ſignificatiōibꝰ quas inquirimꝰ de fractura cranei inꝗrere. Sed ſi totū os ſic diſcoopertū circumcircaſit caro ſana adherēs ad ſenſū in ipſo appareat fractura: dico tunc medicꝰ dꝫ heſitare de fractura in illo oſſe quātūcūqꝫ cauſa primitiua obuiauerit in virtutefuerit maxīa: lꝫ a tali cauſa primitiua ſit poſſibile ſine fractura cranei accidere nocumentum intrinſecū ſuꝑ panniculos cerebri: cuiꝰ ratiōe neceſſe eſt os detegere: dato non ſit fractura in oſſe: ſicut inferius apparebit hocin proceſſu. Deinde cum dicit. Et ſimiliter accidentia qn̄qꝫ ſignificātillud ſicut apoplexia ſcotomia deſtructio vocis que ſunt eis ſimilia. In ꝑte iſta ponit aliā ſignificationē ſumit̉ ab accn̄tibꝰque cōſequunt̉ leſionē factā in oſſe ſunt ſcotomia apoplexia d̓ſtructio vocis ſil̓ia: que ꝗdē accn̄tia aliqn̄ eueniūt ī pͥnº fracture cranei. Et hec ꝗdē ē qn̄ cōtuſio ſic ē magna vt ēt vſqꝫ ad pāniculos cerebri: vel et ip̄ꝫ cerebruꝫ ſitcōtingēs: vel ēt ſi ex fractura cranei aliqͣꝫ partē oſſis cōtīgat ſeparari ab ipſo. oſſe infigi in pelliculis ipſiꝰ cerebriita vt in eis faciat pūctionē: tūc .n. ex tali pūctura ſubito cerebro cōpatiēte cant̉ hec accn̄tia peſſima: ꝓpter hec accidētia accidit feb. ap̄a aliqn̄. Accn̄tia aūt iſta acciduntin ꝓceſſu: hoc ꝗdē accidit qn̄ cōtingit ꝓpter fracturāhuiditas virulēta deſudās vel defluēs fracturā ſuꝑ panAnſiculos cerebri hn̄s reſpirationē ad extra: ſed ibi retē

ta ī ſaniē cōuertit̉. ī ſaniē aūt cōuerſa ēt ī ꝯuerſiōe ipſiusꝓpter cōpaſſionē cerebri eueniūt hec accn̄tia: qn̄qꝫ iſtedeſcēſus hūiditatis coadunatio ē ſuper pāniculos cerebri: cōuerſio eiꝰ ē in ſaniē ſic ſtatiꝫ: ſꝫ in ꝓceſſu: talia accn̄tia accidūt ſtatiꝫ a pͥnº. ſed in ꝓceſſu: qͣꝫto citius fit talis putrefactio in illa maͣ tāto citiꝰ illa cōtinguntaccn̄tia: qͣꝫto āt tardiꝰ tāto tardiꝰ illa cōtingūt. Et ꝓptereadicet̉ īferiꝰ in eſtate tardet̉ modus curationis vltraſeptē dies: in hyeme vero vltra. x. Aduertēdū ē autēGal̓. hic īcidēter: hec accn̄tia mala pn̄t cōtingere ſolūin vulnere capitis fractura cranei. Iteꝝ etiā aliqn̄ ēpol̓e ea cōtingere dato ſit fractura cranei: nullū enīē īpol̓e ab aliqͣ re cōtundēte obuiāte capiti accidat fierivulnꝰ in capite ſine fractura: lꝫ eraneū frāgat̉: poſſibile ē tn̄ vt accidat diſruptio in venulis ſūt ſub craneo eſfundat̉ ab eis hūiditas ſanguinolēta morans ſuꝑ panniculos cerebri hn̄s reſpirationē cōuertit̉ in ſanteꝫ:cōuerſa in ſaniē cauſat hec accn̄tia: ꝓpterea ēt: qꝛ aliqn̄ad ſenſuꝫ hoc reꝑit̉: ſicut videmꝰ in pluribꝰ in vulnerecapitis ī quo os detegit̉ nulla fractura ī craneo apparet: tn̄ cōſequunt̉ accidētia mala ſicut feb. ſpaſmꝰ extenuatio labioꝝ ſil̓ia: tūc ꝗdē ſūt accidētia īfractura cranet ad euitationē hoꝝ accidētiū detegimꝰ os vt expiret humiditas: ita ēt cyrugici edocti apparētibꝰ his accn̄tibꝰ dato os fractū ſit tn̄ detegūt craneū: aliqn̄ manifeſteviſuꝫ ē in ꝗbuſdā partibꝰ erāt ſub craneo ſaniē egreſſam hūiditates putrefcās: tn̄ euaſerūt: in aliꝗbꝰ āt hocviſuꝫ ē ex malitia magna latēte in ꝑtibꝰ interioribꝰ ſuntmortui in ꝓceſſu. Deinde cum dicit. Et qn̄qꝫ ſignificat fiſſura cutis ī multitudine ſua ſine diuerſitate ī ſuo caſu ſuper rectitudinē vnā diſpōneꝫ fracture iteruꝫ licꝫ ſit hoc ſignificatio ſignificāsoēm partē. Fortaſſe .n. eſt fractura interior plurima magna ē ſuꝑ cuteꝫ fiſſura aūt ē fiſſura parua: quare oꝫ tūc neceſſario vt cognoſcatur diſpō ſignificationibus in quibus queritur de fracturafirmetur membrū ſi eſt poſſibile. Iu iſta ꝑte pōit aliā ſignificationē ſumit̉ ex tactu queꝫmedicꝰ facit mediātibꝰ īſtr̄is: dicit: qn̄qꝫ ſignificat: planuꝫ eſt qd̓ dicit: qꝛ illa ſignificatio ſumit̉ ex diſpōne fracture cutis ē ſemꝑ necͣia v̓a: ſubdit tūc qͣre qn̄ fiſſura ē ꝑua ī cute interiꝰ ē fiſſura plurima ita fiſſurācutis pōt apparere fractura opꝫ vt cognoſcat̉ diſpoſitio ſupple fracture cranei ſignificatiōibꝰ ſu. alijs quedcē ſunt ꝗbꝰ q̄rit̉ .i. inꝗrit̉ de fractura: alia lr̄a hꝫ īſtr̄isꝗbus ⁊cͣ. ē lr̄a magis cōpleta qꝛ adiungit aliā ſignificationē p̄ter illas dcē ſunt. Et tūc opꝫ exponere aliqn̄fiſſura ē ſic parua in cute oꝫ vt cognoſcat̉ diſpō eiusinſtr̄is ꝗbus inꝗrit̉ de fractura: ſicut qꝛ debemꝰ accipere tētā ſubtilē īmittere in orificiū vulneris vſqꝫ ad ostētare ſi tēta inueniat dep̄ſſionē in oſſe an retineat̉ in fixura ē ī oſſe: qꝛ tūc cōiecturamus fractura ſit in oſſeiſto tali inſtrumēto debes bene pluries tentare inquirere: hoc ē qd̓ Aui. addit dicit. Firmet̉ mēbrū ſi ē poſſibile .i. firma bn̄ intētione tua de diſpoſitione talis membri: vtrū .ſ. ſit fractum vel: per hoc non vult aliud habere niſi optime debes tētare inꝗrere vtrū os ſiftractum vel non. Deinde cum dicit.Et in huiuſmodi diſpōnibꝰ eſt neceſſariū īcidere cute dure: diſcooꝑire donec