De Fractura craneiFen.IIIII.
ficationes adiungere que dicentur.to aliꝗs: qꝛ Gal̓. quarto de inDubitaret fort Egenio. tertio ca. vr ponē ꝙa cauſis pͥmitiuis nulla fiat idicatio in morbis ⁊ p̄cipue acauſis pͥmitiuis q̄ adueniūt remanēte morbo. Dicit ergoDico ergo nil pͥmitiuū ſignificationē curatiōis on̄dere.Et ſi ab eis nulla ſumit̉ idicatio cū cognitio in morbo nōſit niſi ꝑcurationē neqꝫ etiā ab eis ſumit̉ aliqͣ īdicatio cognoſcitiua: qͣre vr̄ ꝙ fruſtra ſit in cognitiōe fracture oſſisde diſpōne cāe pͥmitiue iꝗre̓. ¶ Dd̓ꝫ ē ad dcm̄ Gal̓. ꝙ. G.vult dice̓ ꝙ a cauſis pͥmitis nō ſumit̉ aliqͣ indicatio curatiua īmediate: ꝓpterea qꝛ nō hn̄t ſil̓ eē cū morbo: ſed ceſſant remanēte morbo ab eis nulla ſumit̉ īdicatio curatiua: ꝙ tn̄ a cauſis pͥmitiuis nullus modus cognitōis ſumitur: iſtud Gal̓. nō negat: īmo exp̄ſſe dicit ꝙ ſi morbꝰ nō ſitin manifeſto ſenſu vtile ē de cauſis pͥmitiuis īꝗrere: ⁊ dato ꝙ nō ſint pn̄tia nec ab eis ſumat̉ aliqua indicatio curatiua ſicut ſi in aliquo mēbro eēt vulnꝰ factū ex morſu alicuiꝰ aīalis vtile ē ad cognoſcēdū eēntiā illiꝰ vulneris inꝗrere vtrū aīal qd̓ momordit fuerit rabidū vel non. Sed ſivulnus eēt nobis manifeſtū ⁊ eē ipſiꝰ nō eēt neceſſariumde cā pͥmitiua inꝗrere: cognitio gͦ cāe p̄mitiue ad curationem adiuuat nō ꝑ ſe: ſꝫ ꝑ accn̄s inquātū dat nobis aliquādo adiutoriū ī cognoſcēdo eēntiā morbi. Et hoc ē qd̓. G.dicit exp̄ſſe ī illo ca. ſ. ¶ Preterea. dico ꝙ oporteat ſcirepͥmitiuū: eo ꝙ aliqn̄ dat adiutoriū ī cognoſcēdo morbuꝫ:ſed ſi locꝰ morbi ſit in ꝓpatulo ſenſualiter ⁊ poterimꝰ ſenſualiter cognoſcere cām nō erit necͣiuꝫ pͥmitiuā cognoſcere. ¶ Sil̓i mō dd̓m ē hͦ: qm̄ qn̄ nō ē apparens os: ⁊ ē dubitatio de fractura vtile ē de cā eiꝰ pͥmitiua īꝗrere. Sꝫ ſi totum os ē diſcooptū ⁊ apparet ad ſenſū nō ē neceſſe d̓ cā pͥmitiua inꝗrere. Dico atſi totū os qd̓ leſiōi rei frāgētiꝫ ſubmittat̉ ſit diſcoopertū: qm̄ pol̓e eēt a re cōtūdēte facienteleſionē in oſſe diſcooperiri os ẜm aliqͣꝫ ꝑtē in qua nō eētIeſio. Alia vero ꝑs in qua fiſſura ē eēt occulta ſub carne ⁊cute: ſicut .n. eſt pol̓e vt cute nō fracta frangat̉ craneuꝫ itaeſt pol̓e ꝙ cutis frangat̉ in aliqua parte i qua os nō recipiat leſionē: nō vero in illa in qua recipit leſioneꝫ: lꝫ illudraro eueniat. Et tūc ꝗdeꝫ ſicut dcm̄ fuit ſupra caro in fundo vulneris nō ē oſſi circūcirca adherens: ſed quaſi tentaſub carne penetrat vſus os coopertū: ⁊ tūc oꝫ de cā pͥmitiua ⁊ alijs ſignificatiōibꝰ ꝑ quas inquirimꝰ de fractura cranei inꝗrere. Sed ſi totū os ſic diſcoopertū ⁊ circumcircaſit caro ſana adherēs ad ſenſū ⁊ in ipſo nō appareat fractura: dico ꝙ tunc medicꝰ nō dꝫ heſitare de fractura in illo oſſe quātūcūqꝫ cauſa primitiua q̄ obuiauerit in virtutefuerit maxīa: lꝫ a tali cauſa primitiua ſit poſſibile ſine fractura cranei accidere nocumentum intrinſecū ſuꝑ panniculos cerebri: cuiꝰ ratiōe neceſſe eſt os detegere: ⁊ dato ꝙ non ſit fractura in oſſe: ſicut inferius apparebit hocin proceſſu. ¶ Deinde cum dicit.¶ Et ſimiliter accidentia qn̄qꝫ ſignificātillud ſicut apoplexia ⁊ ſcotomia ⁊ deſtructio vocis ⁊ que ſunt eis ſimilia.¶ In ꝑte iſta ponit aliā ſignificationē q̄ ſumit̉ ab accn̄tibꝰque cōſequunt̉ leſionē factā in oſſe q̄ ſunt ſcotomia apoplexia ⁊ d̓ſtructio vocis ⁊ ſil̓ia: que ꝗdē accn̄tia aliqn̄ eueniūt ī pͥnº fracture cranei. Et hec ꝗdē ē qn̄ cōtuſio ſic ē magna vt ēt vſqꝫ ad pāniculos cerebri: vel et ip̄ꝫ cerebruꝫ ſitcōtingēs: vel ēt ſi ex fractura cranei aliqͣꝫ partē oſſis cōtīgat ſeparari ab ipſo. oſſe ⁊ infigi in pelliculis ipſiꝰ cerebriita vt in eis faciat pūctionē: tūc .n. ex tali pūctura ſubito cerebro cōpatiēte cant̉ hec accn̄tia peſſima: ⁊ ꝓpter hec accidētia accidit feb. ⁊ ap̄a aliqn̄. Accn̄tia aūt iſta acciduntin ꝓceſſu: ⁊ hoc ꝗdē accidit qn̄ cōtingit ꝓpter fracturā ꝙhuiditas virulēta deſudās vel defluēs ꝑ fracturā ſuꝑ panAnſiculos cerebri nō hn̄s reſpirationē ad extra: ſed ibi retē
ta ī ſaniē cōuertit̉. ī ſaniē aūt cōuerſa ⁊ ēt ī ꝯuerſiōe ipſiusꝓpter cōpaſſionē cerebri eueniūt hec accn̄tia: ⁊ qn̄qꝫ iſtedeſcēſus hūiditatis ⁊ coadunatio ē ſuper pāniculos cerebri: ⁊ cōuerſio eiꝰ ē in ſaniē nō ſic ſtatiꝫ: ſꝫ in ꝓceſſu: iō talia accn̄tia nō accidūt ſtatiꝫ a pͥnº. ſed in ꝓceſſu: ⁊ qͣꝫto citius fit talis putrefactio in illa maͣ tāto citiꝰ illa cōtinguntaccn̄tia: qͣꝫto āt tardiꝰ tāto tardiꝰ illa cōtingūt. Et ꝓptereadicet̉ īferiꝰ ꝙ in eſtate nō tardet̉ modus curationis vltraſeptē dies: in hyeme vero vltra. x. ¶ Aduertēdū ē autē ꝙGal̓. hic īcidēter: hec accn̄tia mala nō pn̄t cōtingere ſolūin vulnere capitis cū fractura cranei. Iteꝝ etiā ⁊ aliqn̄ ēpol̓e ea cōtingere dato ꝙ nō ſit fractura cranei: nullū enīē īpol̓e ꝙ ab aliqͣ re cōtundēte obuiāte capiti accidat fierivulnꝰ in capite ſine fractura: lꝫ eraneū nō frāgat̉: poſſibile ē tn̄ vt accidat diſruptio in venulis qͦ ſūt ſub craneo ⁊ eſfundat̉ ab eis hūiditas ſanguinolēta qͥ morans ſuꝑ panniculos cerebri nō hn̄s reſpirationē cōuertit̉ in ſanteꝫ: ⁊cōuerſa in ſaniē cauſat hec accn̄tia: ⁊ ꝓpterea ēt: qꝛ aliqn̄ad ſenſuꝫ hoc reꝑit̉: ſicut videmꝰ in pluribꝰ ꝙ in vulnerecapitis ī quo os detegit̉ nulla fractura ī craneo apparet:⁊ tn̄ cōſequunt̉ accidētia mala ſicut feb. ſpaſmꝰ ⁊ extenuatio labioꝝ ⁊ ſil̓ia: ⁊ tūc ꝗdē ſūt accidētia īfractura cranetꝙ ad euitationē hoꝝ accidētiū detegimꝰ os vt expiret humiditas: ita ēt cyrugici edocti apparētibꝰ his accn̄tibꝰ dato ꝙ os fractū nō ſit tn̄ detegūt craneū: ⁊ aliqn̄ manifeſteviſuꝫ ē in ꝗbuſdā partibꝰ q̄ erāt ſub craneo ſaniē eē egreſſam ⁊ hūiditates putrefcās: ⁊ tn̄ euaſerūt: in aliꝗbꝰ āt hocviſuꝫ ē ꝙ ex malitia magna latēte in ꝑtibꝰ interioribꝰ ſuntmortui in ꝓceſſu. ¶ Deinde cum dicit.¶ Et qn̄qꝫ ſignificat fiſſura cutis ī multitudine ſua ⁊ ſine diuerſitate ī ſuo caſu ſuper rectitudinē vnā diſpōneꝫ fracture iteruꝫ licꝫ nō ſit hoc ſignificatio ſignificāsoēm partē. Fortaſſe .n. eſt fractura interior plurima ⁊ magna ⁊ nō ē ſuꝑ cuteꝫ fiſſura aūt ē fiſſura parua: quare oꝫ tūc neceſſario vt cognoſcatur diſpō cū ſignificationibus in quibus queritur de fractura ⁊firmetur membrū ſi eſt poſſibile.¶ Iu iſta ꝑte pōit aliā ſignificationē q̄ ſumit̉ ex tactu queꝫmedicꝰ facit mediātibꝰ īſtr̄is: ⁊ dicit: qn̄qꝫ ſignificat: planuꝫ eſt qd̓ dicit: qꝛ illa ſignificatio q̄ ſumit̉ ex diſpōne fracture cutis nō ē ſemꝑ necͣia ⁊ v̓a: ⁊ iō ſubdit tūc qͣre qn̄ fiſſura ē ꝑua ī cute ⁊ interiꝰ ē fiſſura plurima ita ꝙ ꝑ fiſſurācutis nō pōt apparere fractura opꝫ vt cognoſcat̉ diſpoſitio ſupple fracture cranei cū ſignificatiōibꝰ ſu. alijs quedcē ſunt ꝗbꝰ q̄rit̉ .i. inꝗrit̉ de fractura: alia lr̄a hꝫ cū īſtr̄isꝗbus ⁊cͣ. ⁊ ē lr̄a magis cōpleta qꝛ adiungit aliā ſignificationē p̄ter illas q̄ dcē ſunt. Et tūc opꝫ exponere ꝙ aliqn̄fiſſura ē ſic parua in cute ꝙ oꝫ vt cognoſcat̉ diſpō eius cūinſtr̄is cū ꝗbus inꝗrit̉ de fractura: ſicut qꝛ debemꝰ accipere tētā ſubtilē ⁊ īmittere in orificiū vulneris vſqꝫ ad os ⁊tētare ſi tēta inueniat dep̄ſſionē in oſſe an retineat̉ in fixura qͥ ē ī oſſe: qꝛ tūc cōiecturamus ꝙ fractura ſit in oſſe ⁊ cūiſto tali inſtrumēto debes bene ⁊ pluries tentare ⁊ inquirere: ⁊ hoc ē qd̓ Aui. addit cū dicit. Firmet̉ mēbrū ſi ē poſſibile .i. firma bn̄ intētione tua de diſpoſitione talis membri: vtrū .ſ. ſit fractum vel nō: ⁊ per hoc non vult aliud habere niſi ꝙ optime debes tētare ⁊ inꝗrere vtrū os ſiftractum vel non. ¶ Deinde cum dicit.Et in huiuſmodi diſpōnibꝰ eſt neceſſariū īcidere cute dure: ⁊ diſcooꝑire donec