Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
114v
Einzelbild herunterladen
 

Fen.IIII.De vulneribus

qͣꝫ in loco vulnerato apparēt̉ multa ap̄ata .i. multi tumores: qd̓ accidit ī vulnere mēbri carnoſi. Et huius ē.ꝓpterea: qꝛ ad vulnus nerui cōſeꝗtur vehemēs dolor vtdictū ē. ex vehemēti dolore attrahitur maͣ ad locū vt dcm̄eſt: ſolū ad locū vulneratū: verū ēt ad loca vicina exquo accidit vt multi tumores fiant ī locis vicinis: contingit qn̄ multa maͣ ad extra ꝓpellitur. Sed ſi ad interiora deriuaretur id accideret: ſitis vigilie exiccatio lingue .ſ. ſunt ēt ex accidētibꝰ huiꝰ vulneris: p̄cipue quando illic eſt ap̄a: ꝓpter ea: qꝛ qn̄ eſt apa conſeꝗtur febris adquā hmōi accidētiā ꝓpter caliditatē febrilem conſeꝗturſicut de ſe eſt notum. Deinde cum dicit. Et ſimiliter ē diſpoſitio vulnerū chordarum lacertorum proprie in latere capitis earum. In ꝑte iſta qꝛ dixerat de vulneribꝰ neruorum: aptat etiāꝗbuſdā alijs mēbris dicit. Et ſil̓r eſt diſpō .ſ. in talibꝰ accidentibꝰ vulnerū chordarū lacertoꝝ ꝓprie in laterecapitis eoꝝ: ꝓprie ſi cadat ad ꝑteꝫ eſt verſus caput .i.verſus extremitates eoꝝ: in qͣcunqꝫ extremitate caditeſt ſimilis diſpō eius: muſculus .n. habꝫ duas extremitates: vna eſt verſus mēbra mouet a orit̉ chorda. Etſi ibi cadit vulnꝰ: tūc eius iudiciū ē ſicut de vulnere cadēte in chorda: alia ē extremitas eius verſus cerebrū: ī illa īgreditur neruuꝫ incipit ibi ſpargi: ꝓpter qd̓ ſi cadatvulnus eſt iudiciū eius ſic ut de vulnere cadēte in neruisIntellige aūt cuꝫ Aui. dicit. Et ſimiliter eſt diſpoſitio vulneꝝ chordaꝝ iſta ſimilitudo ē larga: licet ad vulnera facta in chordis ſit aptꝰ cōſequi ſpaſmus ꝑmixtionis accn̄tia: alia tn̄ ſic ſicut ad vulnera facta in neruisꝓpterea: qꝛ nerui ſunt mēbra plus ſenſibilia qͣꝫ chorda:nam chorda ē mēbruꝫ cōpoſitum ex villis neruoꝝ ligamentoꝝ ſenſuꝫ habēt: ꝓpter qd̓ vulnera fiūt ī chordis medio ſunt ſe hn̄tia inter vulnera neruoꝝ vulnera ligamētoꝝ: eniꝫ ſic ſunt ſuſpecta et vulnera neruorū: ſunt tn̄ ſuſpecta plus qͣꝫ vulnera ligamētoꝝ inquātum chorda ꝑticipat multo ſenſu per admixtionem villorum nerui ſunt in ea. vt vult Gal̓. ſexto de inge. ſanita.Aui. infra hic inſinuat. Deinde cum dicit. Et quando apoſtemantur nerui queſunt eis ſimilia aut aduenit eis frigusſpaſmantur: ſi aduenit eis putrefactiocorrumpitur membrum augmentatur putrefactio quideꝫ feſtinat ad eos quoniam ipſi ſunt creati ex humiditate quācongelauit coagulauit frigus: ad huiuſmodi quidem properat putrefactioex humiditate ex caliditate humida etdecoquitur in eo. In parte iſta on̄dit ex ꝗbus maxime nocumētum fit vulneribus neruoꝝ: pͥmo in gnͣali on̄dit ſunt nocitiua eisſcd̓o hoc in ſpāli D quibuſdā rebus. ſcd̓a ibi. ſil̓r aqua. Inprima parte Auic. vult dicere ea ſunt frigida in actunocent neruis p̄cipue qn̄ aꝑantur: ſunt .n. vt cito ſpaſmentur: hoc dicit pͥmo Aui. dicit. Et qn̄ ap̄antur ⁊c̄.Contingit aūt frigidum qd̓ aduenit neruis vulneratisipſos ſpaſmat ꝓpter duas cauſas. Una eſt: qꝛ frigiduꝫipſius de ſe eſt ſpaſmi: vt dr̄ ꝗnta ꝑticula afforiſmorumillo affo. Frigidū vero ſpaſmos: ꝓpterea: qꝛ vt Aui. pōittertio can̄. in ca. de ſpaſmo. Ex frigido cōgelatur tn̄ſpiſſatur ſub̓a nerui ſacerti ꝓpter que accidit cōtractio verſus pͥncipiū: qꝛ talis modus paſſiōis ꝑducit̉ vſqꝫ ad ce-

rebrū: ꝓpter cōtinuitatē eo accidit iſte ſpaſmus poſtea cōicatur toti corpori. Alia ē: qꝛ frigidū ē vt ſuperfluitates re tineantur in ipſo: reſoluantur ab eo: hecautē ipſū ſpāſmāt: ēt hec hūiditas retēta ad cerebruꝫducitur. vn̄ cōtīgit ex paſſiōe fcā in cerebro ſpaſmus ī toto. Sil̓r ēt ea ſūt maxime nociua neruis ſūt ea que ſūtputre factiua ſicut calida hūida. Un̄ ſi iſta approximēt̉in vulneratiōe ipſoꝝ ſūt putrefactiōis in mēbro: iſtd̓Aui. tāgit ſcd̓o cum dicit. Et ſi aduenit eis putrefactio .i.res putrefaciēs ſicut ē res calefaciēs hūectās. Talia .n.ſunt putrefactiua putrefactio fiat a cal̓o hūido: ſic utpluries dcm̄ eſt pͥus. Reddit tn̄ Aui. cām quare talia putrefactiua maxime nocēt neruis ꝓpterea: qꝛ nerui gn̓atiſunt a maͣ aliqua humida cōgelata eſt a frigido: nūc autem humidū qd̓ cōgelatū ē a frigido eſt aptū diſſolui calido p̄cipue humido qd̓ auget ſenſibilitatē humectationē eiꝰ: q̄propter neruis ſūt maxime nociua ea calidaſunt humida ſicut pultes mollitiue ſil̓ia ignari cirugici in vulneribꝰ neruoꝝ approximāt. hoc eſt qd̓ Aui.vult dicere dicit: ad hmōi ꝓperat putrefactio ex humectatōe caliditate humida decoquat̉ in eo .i. taliꝫ caliditas decoctionē .i. caliditatē extraneā putre factionē facientem in neruo: vn̄ ex talibus cito putrefit neruus augetur putre factio eius.de qd̓ dicitSed aliquis dubitabit nerui ſumcreati ex maͣ humida quā coagulauit frigus. pͥmo .n. nonvident̉ nerui creari ex maͣ humida: īmo ex maͣ ſicca terreſtri: qꝛ nerui ponunt̉ eſſe frigidi ſicci in naͣ mēbroruꝫetiā ſub̓a eoꝝ eſt terreſtris ſicca: materia ꝓportionabilis eis eſt maͣ ficca terreſtris: ꝓpterea videt̉ eſſe coagulata a frigido: qꝛ Aui. pͥmo can̄. Fen pͥma. ponit frigidū nullū opus nature ingredit̉: ergo ingredit̉ opꝰvirtutis informatiue: ꝓpterea Ari. in ſcd̓o de gn̓atiōe aīaliuꝫ ad lr̄am dicit. Ab iteriori aūt caliditate fiunt nerui etoſſa deſiccata: quō enī fiūt a frigido illic videat̉ ponere fiāt a caliditate aſſante deſiccāte. Dd̓m ē: pͥmoad pͥmū qn̄ Aui. dicit hic nerui ſunt creati ex maͣ humida ītelligit in gn̓e mēbroꝝ materia neruoꝝ ſit hūida: īmo reſpēctū materie ex generatur caro ē ſiccior etdenſior. Sed ītelligit ſunt creati ex materia humida .i.ſunt creati ab hūiditate aliqua. Corpori .n. noſtro oībꝰmēbris eius ſupponitur pro materia aliꝗd humiduꝫ liꝗdum ſicut ſperma ſanguis mēſtruꝰ: vt dictt Aui. ī tertiaFen pͥmi can̄. dicit materia cōdenſatur actionē factāin ipſa a virtute cōuertente ipſā. Ad ſcd̓m dd̓m ē perfrigidū Aui. hic ītelligit frigidū puꝝ. tale .n. frigidūnon ē cōſtituēs aliqd̓ mēbrū oīa mēbra ſint cōſtituta avirtute īformatiua cuiꝰ inſtr̄m eſt cal̓m naturale incluſuꝫin ſpermate: ſic ut declarat phūs: ēt medici: ſꝫ intelligithic ꝑfrigidū cal̓m diminutū qd̓ ꝗdē cōparatur ad id qd̓cōſtituit mēbra carnoſa: reſpectu illius dr̄ eſſe frigidum. Ad tertiū dd̓m ē verba phī cōtradicūt verbiꝫ Aui.ꝓpter qd̓ intelligidꝫ ſic accidit in mēbris corports humani ſicut in rebꝰ exterioribꝰ. Uidemus enī in rebꝰ exterioribus quedā ꝗdem fieri a calido: ꝑfici etiā a calidotalia remanēt calida: q̄dā aūt que qͣꝫtuꝫ ad fieri in eis dominatur actio calidi qͣꝫtū ad factum eſſe ipſa cōplet frigi: hoc ꝓpterea: qꝛ euaporat ab eis humiditas ſubtilicum calidiiaie: vn̄ remanēt coagulata cōdenſata a frigido remanēt etiā frigida ſicut ſimili ē in quibuſdāmēbris interioribꝰ: qm̄ licet ipſa qͣꝫtū ad fieri generētura calido: tn̄ in fine ꝓpter ml̓ta euaporationē humidi: euaporat etiā calidū vn̄ remanēt a frigido cōdenſata: ꝓpterqd̓ quātū ad cōplemētū eoꝝ dicūtur fieri a frigido: iſto nerui oſſa dicuntur coagulata a frigido: hec eſtītētio ph̓i ſcd̓o de gn̓atiōe aīalium ꝓpter qd̓ contradi-