Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
96v
Einzelbild herunterladen
 

FenDe vlceribus.IIII.

bus eſt malitia neqꝫ corruptio. ſcd̓a ibi. (Et vlcera quidem dura īcipiētia. Prima īduas. pͥmo ponit vnū modum diuerſitatis in vlceribꝰ. ſcd̓o ponit aliuꝫ. Et oēs iſtimodi p̄dicti diuerſitatis accipiunt̉ penes predicta poſſunt cōponi cum vlceribus a quibꝰ ꝓhibetur ſanatio vlceris ſicut dictū nſt ſuperiꝰ. ſcd̓a ibi. (Et vlcera ꝗdem diuidunt̉.) Prima in tres. pͥmo ponit illū modū diuerſitatis in vlceribꝰ. ſcd̓o qꝛ in illo modo diuerſitatis in vlceribus ẜm oppoſita eſt vlcus qd̓ dicit̉ fiſtula: hoc ē vlcusꝓfundū qd̓ peruenit ad mēbra poſita īfundo docet diſtīguere per ſigna ad qd̓ mēbrū poſitum in ꝓfundo peruenit vlcus. tertio penes cognitionē talis vlceris docet certificare quoddā ambiguū. ſcd̓a ibi. (Et que vadit ad neruum.) tertia ibi. (Et multotiēs ſunt fiſtule.) Prima parshꝫ plures partes: ſꝫ eſt hic curandū de diuiſioec partiuꝫ minutaꝝ dūmodo habeātur pͥncipales intētiōes totius capituli. Dicit ergo pͥmo. Et vlcera ⁊cͣ. nominaturfiſtula: eſt ſicut cāna ⁊cͣ. Circa hoc verbū eſt intelligēdum hoc nomē fiſtula dupliciter accipit̉: vno communiter large iſto fiſtula vr̄ qd̓cunqꝫ vlcus difficilis ſanatiōis cōſolidatiōis: ꝓpter qd̓ īueter aſcit cuꝫantiquatur. Alio accipit̉ fiſtula ꝓprie: iſto fiſtula eſt vlcus difficilis ſanatiōis quo eſt caro infiltratadurā hn̄s cōcauitatē ꝓfunditatē in mēbro ad modūcri: has duas ſignificatiōes fiſtule vr̄ inſinuare Albucaſis diffinit fiſtulā dicēs. Scias vlcus aut ap̄a qd̓ īueteraſcit antiquatur fit vlcus ſolidatur emittitpus ſemꝑ abſcindit̉ tūc nominat̉ ī quocunqꝫ mēbrofuerit fiſtula. Et nos nominamꝰ ęūchemē ip̄m. Et hoc dixit qͣꝫtū ad pͥmā acceptionē eius ſubdit loq̄ndo de fiſtula ẜm ꝓpriā ſtrictā acceptiōeꝫ eiꝰ. Et fiſtula ꝗdeꝫ ẜm veritatē ē nodatio inſiltrata dura alba cuiꝰ cōcauitas ē ſicut cōcauitas pēne anſeris: ꝑꝑ hoc noīant ꝗdā vſa. i.pēnā: Aliab. loq̄ndo de fiſtula ẜm largā acceptiōem etcōeꝫ eiꝰ dicit. Qn̄cūqꝫ vlcus trāſit. xl. diē ſanat̉ ſit fiſtula. Et qn̄qꝫ dicūt ꝗdaꝫ: ponit intētionē quorūdā .ſ. medicoꝝ veterū circa ſignificationē p̄dictoꝝ nominū ītētio reuertit̉ in eodē illa quā dixit vel dixerat. Et ſubdit qd̓ ē cōtrarietas in hac nominatiōe. Et qn̄ ē durities ſuꝑ vlcꝰ apparēs .i. manifeſtatur in ꝑtibus circunſtātibus in ipſo vlcere noīatur vlcꝰ oſtrachinuꝫ: dicit̉ aboſtraca qd̓ ē cōcula marina: vn̄ qn̄ in tali vlcere ē durities multa ſicut in oſtraco: idcirco tale vlcꝰ dr̄ oſtrachinū.Et fiſtula ꝗdē mala ē ſentit ꝓpterea qꝛ ſignificat̉fcā corruptio mortificatio in carne. Et de illa q̄dā ē eqͣlis .i. recta īcidēs in carnē ẜm lōgū ⁊c̄. Deinde dicit.Et que vadit ad neruū dolet vehementer ꝓprie qn̄ tangit eiꝰ inferius tenta fortaſſe difficilis fit operatio illiꝰ membri ē humiditas ſubtilis tenuis ſicut fitad illa que ꝑuenit ad oc: qn̄ ꝑuenit ad ligamētū ē illud qd̓ currit ꝓpinquū illis.Ueꝝ dolor ī oſſuoſa ligamētali fortaſſe magnificat̉ humiditas que vaditad oc eſt ſubtilior decliuior ad citrinitate: ex ꝑueniēte ad venas arterias multotiens egredit̉ fex. qn̄qꝫ ſi fuerit tēdēsad venā ſanguis plurimꝰ ad arteriā ſanguis ſubalbidus fluxū ſanguis ꝓceſſiōe: ex ea ꝑuenit ad carnē currit hūiditas viſcoſa groſſa turbida cruda.

In parte iſta qꝛ ſiſtula eſt vlcus ꝑueniens ad ꝓfundū docet diſtinguere ad qd̓ membrū ꝓfunduꝫ poſitū ꝑuenitvlcus: docet diſtīguere maxime ex modo humiditatis qegrediuntur ex vlceris orificio. quādo ꝓfunditas fiſtule ſolū eſt in carne tunc ex orificio vlceris egredit̉ humiditas viſcoſa groſſa turbulēta: qn̄ vero ad venas ꝑuenit egredit̉ humiditas quedā ad modū ſeris: qn̄qꝫ egreditur ſanguīs habēs colorē purpureū: ſꝫ ex illa peruenit ad artariā egredit̉ ſanguis ſubalbidus vel tendēs acquādā flaueitatē quadā impulſione ſaltū. Ex illa āque ꝑuenit ad oſſa ligamēta neruos egreditur humditas ſubtilis tenuis. Sed hec ē differētia: qꝛ qn̄ perunit ad neruos tunc ē vehemēti dolore p̄cipue qn̄ targitur ītrinſecū eius aut ferro aut tenta intus in talivlcere: membrū autem ꝓhibetur a motu: aut nocumētahabet in operatiōe motiua precipue ſi neruus ad queꝫuenit orificium fiſtule ſit ex neruis motiuis: ſꝫ in illa queperuenit ad oſſa ligamenta eſt dolor. Diſtātia auteꝫinter illam que peruenit ad oſſa que ꝑuenit ad ligamēta eſt: qꝛ ab illa que peruenit ad oſſa egreditur hūiditasmagis tenuis qͣꝫ illa que peruenit ad ligamenta magistendēs ad citrinitatē qͣꝫ ſit illa que peruenit ex illa peruenit ad ligamēta: hec ē ītētio Aui. in hoc.qꝛ ip̄e ponitSed aliquis dubitabil ex fiſtulaꝑueniēte ad neruos oſſa ligamēta egredit̉ humiditasmagis tenuis qͣꝫ ex illa que ꝑuenit ſolū ad carnē. iſtd̓videt̉ falſum: qꝛ humiditas que egredit̉ ex vlcere videſmagis generari ex ſuꝑfluitate nutrimēti illiꝰ ꝑticule velꝓportionati ei. aut generat̉ ex nutrimento qd̓ pōtuerti in illa particula: nūc aūt nutrimētū ſuꝑfluitas nutrimēti oſſium ligamentoꝝ neruoꝝ ſunt viſcoſa viſcoſiora: groſſiora qͣꝫ carnis ⁊cͣ. Et per ſimilem rationem videtur falſuꝫ quod ex fiſtula perueniente ad osegrediatur humiditas tenuior qͣꝫ ex illa que ꝑuenit ad ligamēta: qm̄ nutrimētū ſuperfluitas nutrimēti oſſis viſcoſior groſſior eſt qͣꝫ ſit ligamēti ⁊c̄. Preterea falſuꝫdicere videt̉ dicit in illa que vadit ad neruū ꝑcipit̉vehemēs dolor p̄cipue ſi tangatur eius inferius cuꝫ tenta. Nam videt̉ quando ſit tactus partis īterioris tūcminor aut nullus fit dolor: qꝛ neruus ponit̉ eſſe organuꝫtactus. Nūc aūt philoſophus vult ſenſibile poſituꝫ ſupra ſenſum cauſat ſenſuꝫ. Sic̄ res viſibilis ſupra oculum videt̉: ergo etiā ſi tangibile perueniet interiꝰ adneruū non dꝫ ſentiri: per ꝯn̄s nec dolorē facere neduꝫ augeat̉. Solutio pͥmo. ad primū dd̓m: ſicut dicitAui. qd̓ qn̄ fiſtula peruenit ad carnem ſolā egreditur humiditas groſſa viſcoſa: minus autē groſſa tenuior qn̄ꝑuenit ad neruū: tenuior aūt qn̄ ꝑuenit ad ligamēta. adhuc tenuior quādo ꝑuenit ad oſſa. Et huius eſt multiplex. humiditas que multiplicat̉ reſudat ab vlcereaut ipſa ꝑuenit aliunde ad vlcus: tunc venit poroſitatem mēbri in quo eſt vlcus. A membris ergo pͥoros habent latiores pōt ex pͥoris eius reſudare ad vlcus humiditas groſſa ſubtilis: ſꝫ a membris habēt poros dep̄ſſos ſtrictos: poteſt reſudare ex poris ad vlcus niſiid qd̓ ſubtile ē virulentuꝫ: quāto hꝫ pͥoros ſtrictiorestanto id quod reſudat ex poris eiꝰ ad vlcus eſt ſubtilius tenuius: per ꝯn̄s illd̓ quod egreditur ex vlcere ē ſubtilius tenuius: qꝛ ergo caro hꝫ poros latiores eſt ſubſtantie laxioris rarioris: ideo humiditas que ꝓuenit advlcus eius poteſt groſſior reſudare. Ex vlceribus auteꝫquę ꝑueniūt ad membra depreſſa ſolida: qꝛ ex poris eorum ad orificium vlceris reſudat niſi id quod ē tenue ſubtile: idcirco ex talibus vlceribus egreditur ſolū aliquid ſubtile virulentū: ꝓpterea qꝛ os eſt depreſſiorisſubſtantie qͣꝫ ligamentū ligamentum qͣꝫ neruus neruus qͣꝫ caro: idcirco ex fiſtula que ad os peruenit egreditur humiditas ſubtilior: deinde ex illa que peruenit ad li