Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
75v
Einzelbild herunterladen
 

.IIII.De qualitateFen

etiā interioribꝰ: ſi vnguētū ſit tibi pn̄s: tūc vt dicitAlbucaſis pone ſuꝑ ip̄m cotū vetuſtū vel licinia vt ſugātqd̓ egredit̉ ex eo de hūiditabꝰ: hēant licinia īmittunt̉in talibus vulneribꝰ ſuſpēſoria vel capita eoꝝ ſint groſſiora qͣꝫ orificiū: ita ex cōpreſſione ligature in ꝓfunditateire poſſint: qm̄ hec eſt putrefactiōis. Et p̄cipe infirmo: vt dicit Albucaſis Aui. in vt iaceat ſuꝑ latꝰ infirmū tuſſiat cōmoueat̉ aliqͦ motū vt egrediat̉ qd̓ exeo aggregat̉ de hūiditatibꝰ. Interiꝰ aūt osdent̉ in pͥnmedicie reſoluētes ſanguine ꝯgelatū in īterioribꝰ ꝯſolidātes ſciunt̉ ex ꝓprijs capl̓is. Si tūc vt dic̄. Albuc.vulnera ꝑtrāſi eūt tres dies aūt pl̓es: nec accidit ſpaſmꝰnec tremor cordis malus: nec ſtrictura in anhelitu: vides reliqͥs eius diſpōnes bonas ſcias vulnꝰ eſt ſaluūCura ip̄m licinis vnguētis donec ſanet̉: eſt ẜmmodū quē Aui. ponit in ca. de cura vulnerū pectoris.qꝛ qn̄ eſt ibi putredo ſanies: tūc iniciant̉ in eis medicīelauatiue abſter ſiue ſic̄ eſt mellicratū aut oxizachara:ſi vis plus mūdificare lauare fiat decoctio yreos ariſtologie yſpopi in decoctiōe diſtēꝑet̉ mel. Et qn̄qꝫ vt dic̄Aui. in eſt neceſſariū: vt poſt īmiſſionē aq̄ mellis fiategredi ſanies inſtr̄o attrahēdi ſaniē .ſ. camilla perquā ſugat̉ ſanies: aūt mūdificatus eſt locus a ſanieſperamus remāſit ibi ex eo aliꝗd: tūc incipiant̉ medicine ꝯſolidatiue qͣlia ſunt deficcatiua ſtiptica vt eſt decōctio balauſtiarū: ſumac aluminis roſaꝝ ſil̓iuꝫ. in quadecoctiōe ponat̉ etiā mel. medicīe ēt ex ꝑte īteriori adminiſtrent̉ ſil̓i ſicut exteriores: qꝛ qn̄ tuſſiūt oꝫ mūdificare: tūc dent̉ electuaria loc mudificatiua: vt tūc bonaſunt dyapenidion dyacis dyadragantū: dyacalamētū ſimilia decoctiōe yſopiriꝗritie paſſulaꝝ ficuū capilli veneris ſil̓iuꝫ. Si aūt tuſſit ſanies eſt mūdificata: tūcdent̉ res ſtiptice ꝯſolidātes: vt terra figillata ſucco citonioꝝ ſumac ypoꝗſtidos balauſtia ſil̓ia: hmōi .n.ſtiptica oībus vulneribꝰ penetrātibꝰ maximū p̄bēt adiutoriū: qꝛ ſanāt ꝯſolidāt ea a ꝑte īteriori. Dic̄. n. Gal̓. 4.de inge. Que igit̉ iuuāt īteriora vulnera p̄ter nullū nocumentū erūt ſic̄ ypoꝗſtidos balauſtia flos maloꝝ gͣnatoꝝ galla. cortex maloꝝ granatoꝝ: terra ſigillata ſeniusid eſt lutū ſtellarū ſuccus ſumac aqͣ roẜ. acatia ſil̓ia: hecoīa iuuatiua ſunt vulnerū fiūt in vētre .i. ꝯcauitate interiori p̄ter vllū nocumētū: oꝫ qͦꝫ ea dari aqͣ in aqͣ coctaſunt ſtiptica: ſicut coctana rami arboris maſticis lupilli extremitates vitis aut mirtus: aut donent̉ cuꝫ potibusſtipticis ⁊cͣ. ¶Et ſcias in medicis taliū vulnerū: ſiueponant̉ extra: ſiue ſumant̉ intus optimū eſt ponere meqm̄ vt dicit Aui. in in mūdificatiuis abſterſiuis taliūvulnerū eſt aliꝗd ſic̄ mel: ip̄m .n. eſt mūdificatiuū deſiccatiuū: hoc eſt cibus dilectꝰ a naͣ. Dieta aūt iſto vulneratoꝝ ſit talis: qꝛ vſqꝫ ad ſeptimū diē vtātur dieta tenui caueant̉ vinū caro: ꝓpter timorē apatis:poſt ſeptimū aūt pn̄t ꝯcedi: ſic̄ etiā cibi pocula ꝯtinētia virtutē medicine: vt .ſ. qn̄ eſt tp̄s mūdificādi tuncvt Gal̓. dicitdent̉ ea ſunt excolatiua. Si aūt eſt tp̄s ꝯſolidādi: nec̄e eſt vt cibaria pocula ſint ſtiptica. Si aut vtdicit Albucaſis tale vulnꝰ ꝓlōgat̉ ad ſanandū: ſꝑ aꝑit̉:tūc ſcias factū eſt fiſtula: eſt ex eis raro recipiuntꝯſolidationē. Cura ip̄am ex capl̓o ſuo .i. ex aꝗs fortiusmūdificāt fortius deſiccāt. Caue tn̄ ne vt dicit Gal̓. ētAui. in lib. de cura vlceꝝ ne mūdifices ea acutomedicamine: vt eſt flos eris ſil̓ia: qm̄ patiēs ꝓculdubiomoriret̉: hec igit̉ de vulneribꝰ tāta ſunt dictaīcidēter ⁊cͣ. De qualitate ligandi vulnera. Capl̓m viij.Ulnera aūt fiſſura apparētia vis vt īcarnent̉: tūc fac illd̓qd̓ dixit ſapiēs illis ſūt huiartis. Inꝗt. vis vt īcarnet̉hmōi fiſſura: tūc adhere ei ligaturā inci

pientē ex duobꝰ capitibꝰ aliā de ligaturis. Q ſi fuerit magna erit tibi neceſſariū vt adherere ei facias puluillos triangulatos. Et ſi fuerit locꝰ decliuis īdigetſutura etiam. Et puluilli ꝗdē triāgulatimeliores ſunt in aggregādo labia vlceꝝqͣꝫ qͣdrati: qm̄ coartant ſuꝑ fiſſurā tm̄. Etſitus puluilloꝝ triāgulatoꝝ eſt ẜm hocexemplūlinea recta īter duos puluillos ſit fiſſura: duoꝝ puluilloꝝ triangulatoꝝ vnus ſit b. alter g. decēter compoſiti ẜm figurā quā vides. ergo ligatur locus iſte cadit ligamē duoꝝ capi eſt ligamē tenēs ſuꝑ locū fiſſure vehemētiꝰ qͣꝫ ſi fuerit q̄drati. Et lꝫ vt nonſit in applicatione vlcerū ligamen habens duo capita: iſti ſunt puluilli triangulati figura ſtringendi. In iſto cap̄. Aui. qꝛ in vulneribꝰ ad ꝯſolidationē īcarnationē ē maxīe necͣia ligaturā:: aliqn̄ p̄ter oꝫ ſui: determīat de qͣlitatē ligādi vulnera: etiaꝫ de ſuturaon̄dēdo vbi maxīe cōpetit: hoc etiā ītromiſcēdo q̄daꝫalia. Et reducant̉ ad ordinē meliori pn̄t dcā Auic.poſſumus dicere iſtud capl̓m diuidit̉ pͥº in ꝑtes qͣtuorIn pͥma ꝑte determīat Aui. de modis ligature vulnerū.In ꝑte determīat de ſutura vulnerū on̄dēdo vbi maxime cōpetit ſutura: vbi ſufficit ſola ligatura. In ꝑteqꝛ ſunt q̄dā vulnera indigēt vt ſcindant̉ diſcoopiant̉ ſectiōe: pn̄t īcarnari ligatura: on̄dit ſint taliavulnera in ꝗbus oꝫ hec fieri. In qͣrta ꝑte ipſe repetit ſubepilogo gn̄ali in ꝗbus vulneribꝰ ſufficit ligatura: inbus: ſꝫ vltra oꝫ admīſtrare ſuturā puluillos triangulatos. ibi. (Et cadit vulnus in lōgitudine.) ibi.Inꝗt qn̄ fuerit necͣiuꝫ nobis.) ibi. (Et ſcias ſutura⁊cͣ.) Prima ꝑs vt mihi vr̄ pōt diuidi in tres ꝑtes: cumſit modus triplex ligature ẜm Aui. dixit prius in carde vulneribꝰ. Primꝰ modus fit ad incarnādū labia vulneris. Scd̓s modus fit ad expͥmendū ſordiciē hūidita ex vulnere. Tertius modus fit ſolū retinēdi medicamina ſuꝑ vulnus. Primo Aui. ponit pͥmū modū ligature on̄dendo quō ſit: in ꝗbus vulneribꝰ: hoc etiāfacit aliqͣꝫ mentionē de ſutura. Aui. īnuit 2ᵐ modū ligature: on̄dēdo in ꝗbus vulneribꝰ cōpetit talis modus.o īnuit tertiū modū retinēdi medicamīa ſuꝑ vulnuson̄dēdo in ꝗbus vulneribꝰ cōpetit talis modus: illiduo modi pͥmi. ibi. (Et dicit̉ in li. de īge.) ibi. Inꝗtille vidit. Dicit pͥmo: vulnera aūt fiſſura ⁊cͣ. dixit ſapiēs. i. Gal̓. de ige. ſani. tūc adherere ei ligatur ā inopientē ex duobꝰ capitibꝰ: ligatura duoꝝ capitū dicit̉ qn̄vulnus faſſiam in media ꝑte ſtringit̉: vnūqd̓qꝫ duoꝝcapitū faſſie ſiue ſit vna ſiue ſint due tendit verſus extremitatē vnā: alterꝝ vſus extremitatē alterā aliaꝫ de ligaturis .i. adhereas aliū modū ligature qͣꝫ iſtū. Ethuiꝰ eſt: qꝛ ceteris ligaturis hec magis valet ad īcarnā: qꝛ qn̄ talis ligatio ſit incipiēs duobꝰ ex capitibꝰ: tuncq̄libet ꝑs illoꝝ capitū extēdit vnū labiū vſus alterū:nectit illi: iſta ligatura ẜm plurimū in vulneribus ꝑuiseſt ſufficiēs ad incarnādū abſqꝫ alio. ſi fuerit magnaſcꝫ ſciſſura nec̄e eſt vt adherere ei facias puluillos .i. pumazolos triāgulatos: eſt vt ligamē trāſiens ſuperpuluillos vtriuſqꝫ labij cōprimat vehemētiꝰ illos labia