Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
62r
Einzelbild herunterladen
 

TractatusUulnerū ī vl̓i62

calia vulnera ſunt vulnera fiunt in capite cōtuſione fractura oſſis. aūt qͣre in oībus iſtis dꝫ fieri vehemēs dolor eſt rōne ſenſibilitatis membri: qͣꝫto vulnusſit in mēbro ſenſibiliori tāto cōſeꝗtur ip̄ꝫ maior dolor:ne aūt maioris doloris ꝯſeꝗt̉ ap̄a magis ī his qͣꝫ in alijs:qꝛ dolor exacuit reuma: dr̄ a Gal̓. ī teg. dr̄ ēt ī illo de īgenio ſani. nihil ē ap̄atis ſicut dolor. Sic apꝑetin his vulneribꝰ dꝫ ſeꝗ vehemēs dolor ap̄a. Ad ſcd̓maūt qd̓ q̄rit̉ .ſ. vtrū apa accidere ī vulneribꝰ taliū mēbroruꝫ ſit bonū. Dd̓m ē dupl̓r pōt ītelligi apa ſuꝑueniat vulneri iſtoꝝ mēbroꝝ. Unoº pōt ītelligi ap̄a ſuꝑueniat vulneri ē totū vulnꝰ aꝑet̉ ita ꝑtes mēbri ineſt vulnꝰ ītrīſece̓ extrīſece et circūſtātes ap̄ent̉. Et ſiſic ītelligat̉ ſic dico ap̄a ſuꝑuenire vulneri vel vlceri ēmalū viā ſigni: via ca̓e. Per viā ſigni qꝛ ſignificatmaꝫ diſꝑgi neruos: aūt ē malū. Iteꝝ ēt ē malū viam cāe: qꝛ rōne apatis ibi gn̓at̉ maior moleſtia gn̓at̉ ētibi extēſio in neruo repl̓o: vnde pōt cāri ſpaſmꝰ: aūt ēmalū ī vulnere: de tali ap̄ate arguūt argumēta p̄dcā ē bonū ip̄m ſuꝑuenire vulneri ſic̄ apꝑet ſubtil̓r ītueti.Alioº pōt ītelligi qd̓ ap̄a ſuꝑueniat vulneri ē tumorappareat ī ꝑtibꝰ circūſtantibꝰ vulneri id ap̄a appare̓ invulnē taliū mēbroꝝ ē ſignū bonū: ip̄ꝫ appere eſt ſignū malū. Dico tn̄ fignāter ī vulnere taliū mēbroꝝ: qꝛī vulne̓ carnoſo ſimplici ꝗcūqꝫ tumor apꝑeat tibi ē bo: eo īpedit curā ſimplicē eiꝰ: ſꝫ ī vulne̓ taliū mēbroꝝtalis tumor apparēs ē ſignū bonū. tal̓ tumor qn̄ apparet ī ꝑtibꝰ exterioribꝰ circūſtātibꝰ ſignificat maꝫ hūiditates venire ad ꝑtes exteriores diſꝑgi mēbra inieriora: vn̄ ſignificat ſecuritatē ſpaſmi ꝑmixtiōeꝫ rōnis ēt fignificat ſecuritatē apatis ī neruo ī quo ē maximꝰ timor: tale ap̄a appare̓ ī vulne̓ eſt bonū. Et ē qd̓ dic̄Hyp. ī vna ꝑticula affo. Quibuſcūqꝫ tumores ī vulneribus apparēt valde ſpaſmant̉ neqꝫ īſaniūt ⁊c̄. Qn̄ aūttalis tumor apꝑet tūc ſignificat nocumētū ītrīſecū adqd̓ ꝯuertunt̉ maͣe ꝑueniūt ad vulnꝰ: vt dicit Aui. Et tūc ē dubiū de ſpaſmo ꝑmixtiōe rōnis apate nerui alijs malis accn̄tibꝰ: ꝑꝑ qd̓ talē tumorē apꝑere ī vulnere ē malū. Et ē qd̓ dicit Hyp. ī eadē ꝑticula. Si ī vulneribꝰ magnis fortibꝰ tumor appareat magnū ma: laxa bona: cruda mala. Et tali apate ītelligit Aui.dic̄ ip̄ꝫ appare̓ ē malū. Argumēta aūt ī ꝯtrariū arguunt de apate ītelligēdo alio: vt dem̄ ē. Deīde dicit.t oꝫ vt tu obẜues illd̓ qd̓ dicemꝰ ī ca.vlceꝝ: de iudicijs ī ꝗbꝰ cōicant vulnera: vlcera: poſt poſuimꝰ ea vſqꝫ illud attēdētes ad illud qd̓ eſt conueniens. In ꝑte iſta Aui. poſtqͣꝫ poſuit q̄dam īdicia mortꝭ ꝑiculi vulneꝝ ꝓut fiūt ī ꝗbuſdā mēbris on̄dit hic q̄dā ſuntetiā alia indicia vulneꝝ obſeruāda ꝗdē indicia qꝛ cōiaſūt vlceribꝰ vulneribꝰ poſtpoſuit ea dicēda ī tractatu vl̓ceꝝ: ſūt ibi reꝗrēda. Que aūt ſint iſta īdicia in ꝗbꝰ cōicēt vlcera vulnera apparebit ī tractatu vlceꝝ: multa ſūt indicia de vlceribꝰ ꝗdē poſſūt applicari vulneribus quo ad theoricā ad practicā ẜm ibi apparebit. Dicit Aui. Et opꝫ vt tu obſerues ⁊cͣ. poſt poſuimꝰea .ſ. vſqꝫ ad tractatū de vlceribꝰ attēdētes ad id qd̓ ē ꝯuenientiꝰ qꝛ magis ꝯueniēs fuit ea tradere ibi qͣꝫ hic: hoc qꝛ forte magis erat neceſſariū declarare illa iudicia invlceribꝰ qͣꝫ ī vulneribꝰ vel forte qꝛ illa iudicia magis appropriant̉ vlceribꝰ qͣꝫ vulneribꝰ licꝫ ēt poſſint applicarivulneribꝰ: ꝯueniētiꝰ fuit ea trade̓ ibi qͣꝫ hic: āt totūmeliꝰ apꝑebit qn̄ exponemꝰ illū tractatū ſi deꝰ voluerit. Sermo vl̓is de cura vulneꝝ. Cap̄. iij.Ulnꝰ carnoſū eūat̉ ꝗn aūt ſit ſectio plana recta aut ſectio rotūda

aut habens latera: aut ſectio cum diminutiōe aliquātule carnis: qn̄qꝫ ē profūdum penetrās qn̄qꝫ diſcoopertum. Suꝑius Aui. poſuit quādā ſūmā de īdicijs mortis ꝑiculi qͦrūdā vulneꝝ. In iſta ꝑte exeꝗtur de vulneribꝰ ſpāliter ponēdo curā p̄dictoꝝ: ī iſto ca. pͥncipal̓r ītēdit ponere curā vulneꝝ carnoſoꝝ penetrātiū: lꝫ aūt Auic.faciat aliquā mētionē de vulneribꝰ fiūt ī neruis: tn̄facit ſe hic: poſtea de vulneribꝰ neruoꝝ Auic̄. faciatquēdā tractatū. Diuidit̉ aūt id capl̓m ī ꝑtes duas. In pͥªꝑte Aui. ponit curā cōplete vulneꝝ carnoſoꝝ non penetrātiū ī ꝗbꝰ vulneribꝰ ē magnus timor. In ſcd̓a parteAui. tāgit aliꝗd de cura vulneꝝ mēbroꝝ neruoſoꝝ inbus: ē magnꝰ timor licꝫ faciat Aui. īcidental̓r ſevt dictū ē. ibi. (Et de vulneribꝰ ſūt q̄dā habentia timorem. ) Circa pͥmā ꝑtē Aui. ponit curā vulneꝝ carnoſoꝝ.Et duo facit: qꝛ pͥmo ponit quādā diſtinctionē vulneruꝫcarnoſoꝝ. in ꝑte exeꝗtur curā illoꝝ. ibi. (Et vnicuiqꝫ eſt regimē. Dicit pͥmo vulnꝰ carnoſum ⁊c̄. ꝑtē ſūt tria ītelligēda. Primūed circa lſt a eſt ītelligēdū circa rubricamAui. Auic̄. dicit ī ſua rubrica iſte ſermo ē ſermovl̓is de cura vulneꝝ. enī iſte ſermo vr̄ vl̓is Aui.gat hic ī ſpāli curā oīum vulneꝝ carnoſoꝝ facit amplius ī ſequētibꝰ alid̓ capl̓m ſpāle de cura ipſoꝝ. Dd̓m ēad qn̄ Aui. dicit iſte ſermo ē vl̓is dꝫ intelligiſit vl̓is: vt qꝛ poſtea faciat alia capl̓a ſpālia de cura iſtoꝝvulneꝝ: iſtud capl̓m ſit folū ſicut vl̓e ad illa: īmo ītelligēdo illo ille ſermo ē ſpālis de cura vulneꝝ carnoſoruꝫ: ꝑꝑ hoc dixi ī diuidēdo ītelligēdo iſto Aui.exequit̉ hic de cura vulneꝝ ſpāl̓r: ſed pōt intelligi iſteſermo ē vl̓is: qꝛ ī iſto ca. Aui. tāgit de cura oīuꝫ vulneruꝫcarnoſoꝝ: ēt tāgit aliꝗd de cura vulneꝝ neruoſoꝝ: qꝛtāgit̉ aliꝗd de cura oīum vnlneꝝ carnoſoꝝ ēt aliꝗd decura vulneꝝ neruoſoꝝ:. pōt dici iſte ſermo vl̓is: qꝛ deoībꝰ vulneribꝰ tāgit aliꝗd licꝫ non fractet de eis ſolūmōvl̓r: īmo tractet ēt de eis ſpāli. ¶Uel poſſet dici iſtemo vl̓is: qꝛ qͣꝫqͣꝫ Aui. in iſto ca. determinat ſpāl̓r de curavulneꝝ carnoſoꝝ: nihilominꝰ tn̄ Aui. ēt ī iſto ca. ponit qͣn curā cōeꝫ oībꝰ vulneribꝰ carnoſis: ſolū ē cōisbus vulneribꝰ carnoſis: īmo ēt oībꝰ vulneribꝰ ẜꝫ poſtſtatiꝫ videbit̉: qꝛ hic Aui. ponit canones gn̓ales curationis vulneꝝ ſpāles: pōt dici iſte ẜmo vl̓is ẜm qd̓ dicitrubrica Aui. Scd̓m qd̓ ē ītelligēdū circa iſtā ꝑtē ē diffinitiōe vulneris. Circa aūt breuit̓ ītellige ꝗd ē vulnus vulnꝰ ē ſol̓o ꝯtinui manifeſta ex recēti tꝑe fcā. In hocqd̓ dr̄ ſolutio ꝯtinui tāgit̉ genꝰ ipſiꝰ vulnerꝭ: ī āt qd̓ dr̄manifeſta tāgit̉ dr̄ia vulneris quā differret ab attraction ꝯtuſione ſil̓ibꝰ: attractio ꝯtuſio ſimilia ſūtſolutio ꝯtinui ex recēti tꝑe facta: ſed ē ī eis ſolutio continui manifeſta: īmo qn̄ ſit ī eis ſolutio ꝯtinui manifeſtadicimꝰ ē ibi attractio vulnere: bene dcm̄ ē vulnuseſt ſolutio ꝯtinui manifeſta: ī aūt ē ex recēti tꝑe factatāgit̉ dr̄ia ipſiꝰ vulneris ad vlcꝰ: vlcus bene ē ſolutiocōtinui manifeſta: ſed ex recēti tꝑe facta: īmo qn̄ vulnꝰantiquatū ē cōſolidat̉: ſed facit ſaniē pͥus tūcampliꝰ dr̄ vulnꝰ ſꝫ vlcꝰ: vlcus dr̄ plaga putrida: vulnus aūt dr̄ plaga recēs. Apparet dictā diffōnē aſſignataꝫ bonā. Tertiū qd̓ ē ītelligēdū circa hāc ꝑtem ē dediſtinctiōe vulneꝝ. Propter qd̓ intellige vulnꝰ pōtdiſtīgui diuidi ml̓tis modis. vnoº diſtinguit̉ vulnꝰex ꝑte ſui: alioº diſtinguit̉ ꝓut cōparat̉ ad mēbrū. Diſtinguit̉ aūt ex ꝑte ſui iſto: qꝛ vulneꝝ alid̓ eſt ſimplex. aliud eſt cōpoſitū. Uulnꝰ ſimplex eſt: vt dicit Gal̓. de īge.ſani. cui aſſociat̉ aliꝰ morbus vel aliud accn̄s: vel aliacauſa. Uulnus aūt cōpoſitū ē cui aſſociat̉ alius morbus ſicut eſt vulnus cui aſſociat̉ ap̄a aut mala cōpl̓o aūt ꝯtuſio