Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
61v
Einzelbild herunterladen
 

De vulneribusFen .IIII.

ipſū aggrauat. Un̄ ſi īciſio penetrat vſqꝫ ad latꝰ ītrinſecūīpedit̉ a ꝯſolidatione: aliqn̄ tn̄ pōt ꝯſolidari ſicut in p̄dictis ꝯditiōibꝰ dicte ſūt in alijs. Sil̓r ēt iſto: vt ibidicit Gal̓. cōuenit in renibꝰ: qꝛ ſi penetret vulnꝰ vſqꝫ adlatus aliud rariſſime ꝯſolidat̉ ꝑꝑ decolationē vrine fitin renibꝰ ꝗdē decolatio īpedit cōſolidationē. Intellige tn̄: vt dicit Aui. in vulnera fiūt in renibꝰ ſūt facilioris ſanatiōis qͣꝫ illa fiūt ī veſica: qꝛ renes ſūt magiscarnoſi qͣꝫ veſica. Sil̓r ēt ſi vulnꝰ ſit in īteſtinis ſubtilibusraro ſanat̉ ꝑꝑ neruoſitatē eoꝝ. In groſſis aūt īteſtinis bene cōſolidat̉ ſolū in etate puerili veꝝ ēt in alijs etatibꝰ ꝑꝑ carnoſitatē eoꝝ. Et ſignāter dixit Hyp. aūt aliqd̓ īteſtinoꝝ graciliū. Si aūt vulnꝰ ſit ī eꝑate tūc ē mortale ꝑꝑ fluxū ſanguīs ſeꝗtur: vt dixit Gal̓. Un̄ patiētesmoriunt̉ anteqͣꝫ vulnꝰ ſolidet̉: hoc ſit: vt dicit Gal̓. cumſue vene īciſe ſūt: dicit ipſe. Arbitror veꝝ dicūtdicūt vulnꝰ epatis poſſit ſanari īciſio ꝑuenit adcōcauitatē eius: hoc eſt qꝛ tūc ſeꝗtur tātus fluxus ſanguīs. Si aūt inciſio ꝑueniat ad cōcauitatē tūc vtpl̓m moritur patiēs ꝑꝑ fluxū ſanguis anteqͣꝫ vulnus ſolidet̉: aliqn̄ tn̄ bene pōt ſolidari eo: ſicut dcm̄ ē in alijs. Devulnere aut pulmonis ē ſciēdū vulneratio pulmionisaut eſt recēs aut antiqͣ. ſi vulueratio etus ē recēꝫ anteqͣꝫ ſanies in eo fiat tunc dico ſolidari pōt ẜm qd̓ ponit Gal̓.in ꝑticula de īge. ſani. Et pōt ſolidari ſiue fiat a exteriori .ſ. ex vulneratiōe facta cum lācea fiue a interiori. Dico tn̄ ēt de difficili cōſolidat̉: qꝛ vulnus pulmōisde difficili cōſolidat̉: hoc ē ꝑꝑ motū pulmonis. Membra aūt vulnerata ad vt cōſolident̉ neceſſe ē vt ꝗeſcantqꝛ ex motū ꝑtes vulneris elōgant̉ diuidunt̉. pulmo ſit ſemꝑ in motu: vulnus eius difficulter cōſolidat̉Si aūt vulneratio eiꝰ ſit antiqua vt qꝛ in ea ſanies colligat̉ tūc talis vulneratio pulmōis appellat̉ ꝑtiſis hācīpol̓e ē ſanari ſiue fiata īteriori ſiue a exteriori ſic̄ ponūt oēs auctoreꝫ. Et huiꝰ ſic̄ pōit Serapio ē triplexUna eſt ꝓpter lōgitudinē vie vn̄ virtus medicine ad locuꝫ ꝑuenire poteſt niſi valde remiſſa: aut eſt ꝓpter humiditatē pulmonis: humiditas aūt īpedit cōſolidationēvulneris vel vlceris: qꝛ oīa vlcera indigent exiccatione.Tertia eſt ꝓpter ſuꝑfluū cōtinuum motu pulmōis:ex motu aūt vlcus dilatatur plus. Sed his cauſis ſuꝑaddit Aui. alias que ſūt magis eēntiales vt mihi vr̄:idē etiā ibi dicit: qꝛ qn̄ vlcera pulmonis ſunt facta ſanioſa tūc poſſunt curari niſi mūdificatiōe ſaniei: aūtſit criſi: talis autē augmētū efficit in dilatiōe vlceris etdiſruptiōe eius: cōmotio facta ī eo addit in dolore dolor addit in attractiōe materiei ad ꝑtē: medicine exiccatiue ſunt ꝓhibētes ſputū: quareipoſſibile ē tale vlcusſolidari. Apparēt cauſe ſpāles quare vulnus eueniensin talibus membris eſt mortale. Cauſa aūt gn̄alis omniū iſtoꝝ eſt quā ponit Gal̓. in cōmento primi afforiſmi:dicit .n. ſolū his cauſis ſpecialibus iſta vulnera inhis mēbris de difficili raro curātur: ſed etiā ꝓpter aliaiſta vulnera de difficili cōſolidant̉: qꝛ in his membris ſicut in exterioribus poteſt medicina imponi. Opꝫaūt tertio te ītelligere circa hoc quādo dicimus vulnꝰeſſe mortale quod accidit in his membris id eſt ītelligēdum diſtinctiōe quadā: qꝛ vulnus in his membrisaliquādo eſt mortale: qꝛ ſtatiꝫ vel poſt paucū tempꝰ interficit. Aliquādo aūt eſt mortale: qꝛ tarde īterficit ſanatur: poteſt tamē aliquo tꝑe remanere vita ipſo: diuerſitas accidit ẜm vulnus accidit in mēbro magis nobili magis requiſito ad operationē vite tunc citius īterficit qͣꝫ quādo eſt in alio membro ita faciēte ad neceſſitatem duratiōis vite. Accidit etiā hoc ẜm magnitudineꝫ paruitatē vulneris: qꝛ vulnere magno minꝰ pōt ſtare vita qͣꝫ vulnere paruo plus ledat vulnꝰ magnūqͣꝫ paruū: hec ergo ſunt que oportet intelligi circa hancpartem. Deinde cum dicit Aui.

Et qn̄ vulnꝰ ē ī loco in quo oꝫ vt vehemes fiat dolor ap̄a ſicut ſūt capita lacertoꝝ poſteriora eoꝝ ꝓpͥe illoꝝ ſuntneruoſi accidit ap̄a ſignificat illd̓ nocumentum intrinſecuꝫ ad quod conuertunt̉ materie: non ꝑueniunt ad vulnus. In ꝑte iſta Aui. oſtēdit in ꝗbus mēbris vulnera ſuntpericuloſa mortalia ẜm vulnera: on̄dit in ꝗbꝰbris vulnera ſūt ꝑiculoſa mortalia ſuppoſita qͣdā conditiōe dic̄. Et qn̄ fiat vehemēs dolor .i. ad qd̓ vulnꝰ qn̄ē ī talī mēbro dꝫ ſeꝗ vehemēs dolor ap̄ata .i. tumores īpartibꝰ circūſtātibus vulneris: ſicut ſūt capita lacertoꝝ poſteriora eoꝝ .i. ficut ſunt vulnera facta in capitibꝰ lacertoꝝ finibꝰ eoꝝ: ꝓpͥe .ſ. in capitibus finibꝰ illoꝝ .ſ.lacertoꝝ ſunt neruoſi .i. in ꝗbus ſunt multi nerui: qꝛ qn̄vulnera fiūt in talibꝰ mēbris tūc ad ea dꝫ ſeꝗ vehemensdolor ꝑꝑ ſubtilitatē mēbri accidit ap̄a .i. accidittumor in ꝑtibꝰ circūſtātibꝰ vulneris iſtoꝝ mēbroꝝ ſignificat id .ſ. accidere tumorē in vulnere taliū mēbrorumnocumentū ītrinſecū ad qd̓ ꝯuertunt̉ maͣe. .i. ſignificatqd̓ hūiditates virulētia debēt venire ad vulnꝰ diſpergunt̉ mēbra īteriora ſicut ꝑneruos: ꝯn̄s pn̄t īducere ſpaſmū mixtionē rōnis febrē ī vulnere mortaliaſunt. ſunt hec vulnera accidūt in his mēbris mortaliafacta hac ſuppoſitiōe .ſ. accidat tumor in vulneredꝫ accidere in ipſo quando eſt in talibꝰ mēbris ſicut ſuntcapita lacertorum ⁊cͣ.ꝑtē pōt cadere duplex dubitaSed circa iſta tio. Una dubitatio ē ſint vulnera in ꝗbꝰ oꝑꝫ vt fiat vehemēs dolor ap̄a: qͣre in hisdebeat fieri vehemēs dolor ap̄a. Alia dubitatio ē: vtrūiſtis vulneribus accidere ap̄a ſit bonū ſicut dicit Auicē.arguit̉ ad: qꝛ vr̄ ap̄a accidere in talibꝰ vulneribꝰ ſitmalū. Primo qꝛ Aui. dicit in lr̄a vulnera in ꝗbus debet tumor apparere ſunt illa accidūt in finibꝰ ſacertorūmaxime neruoſoꝝ: vr̄ īnui ē maxime ī vulneribus accidūt in mēbris neruoſis. Tūc aūt Aly. in diſpōne regali. ca. de vulneribꝰ neruoꝝ dicit qn̄ vulnꝰ in neruisceciderit aut illis ꝓxima oportebit carnē ſuꝑinduceredonec multi trāſeāt dies ab apate ſecurus fueris: ſi enīneruis ap̄a acciderit ſecurꝰ eris a ſpaſmo qui ad cerebrū attinget patiētē ꝑdet videtur hoc dicat Aly.ap̄a accidere in talibꝰ vulneribꝰ eſt ꝑnicioſuꝫ. Iterū etiāhoc idē vult Aui. ca. de vulneribꝰ neruoꝝ: dicit eniꝫ tota ītentio in talibus vulneribꝰ eſt in ſedando dolorē quiadolor ap̄a pn̄t ſpaſmi: iſta ſuꝑuenire ī tali vulnre ē malū. Auctores ponūt qn̄ ap̄a iungit̉ vulnere vel vlcere tūc apa īpedit curationē vulneris vlceris pͥus oꝫ curari apa qͣꝫ vlcus vel vulnus: curato auteꝫap̄ate curat̉ vlcus vel vulnus: tūc apa ſuꝑuenire vulneri vel vlceri eſt malū īpedit curā eius. Amplius auteꝫdue egritudines naͣm magis moleſtant qͣꝫ vna. Cumqn̄ apa iungit̉ vulnere ſint due egritudines: magismoleſtat̉ naͣ a vnlnere ab apate qͣꝫ ſi ibi eēt ſolū vulnuseſt bonū ſuꝑuenire ap̄a vulneri vel vlceri: īmo maluꝫ. Ad pͥma dubitationē eſt dd̓m vulnera in ꝗbꝰ oꝫ vehemes fiat dolor ap̄a ſunt vulnera cadūt ī extremitatibꝰ in finibus lacertoꝝ neruoſoꝝ: ſicut Aui. dicit talia vulnera cadūt in extremitatibꝰ lacertoꝝ ſunt ſicut vulnera fiunt ī fine qͣſi iūcturaꝝ. ſicut ſunt illa accidūt tribꝰ. Z ſupra genu vel īfra genu ſicut ſūt illa accidūt ſupra iūcturā manus: ſic de alijs ꝯſimilibꝰ. Itēetiā vulnera in ꝗbꝰ oꝫ vt vehemēs fiat doloi ſūt illa accidūt in neruis ſicut punctura in neruo īciſio ipſiꝰ ꝑtrāſuerſum etiā vulnera eadūt in mēbris in ꝗbus ſūt nerui chorde vel in mēbris vicinis his membris. Iterū ēt