Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
51v
Einzelbild herunterladen
 

.III.De cura can.Fen

vt quia habeat radices ꝓfundatas in interioribus membri per totū: dato eius orificium ſit extra in ſuꝑficieexteriori corꝑis: ſicut eſſet cācer antiquus ꝑfectus in coxa vel in alio mēbro carnoſo exteriori: talis .n. dicit̉ eſſecancer abſconditus: qꝛ eſt ꝓfundatus totū mēbrū vſqꝫ ad ſui interiora: modo de vtroqꝫ cancro abſcōdito hꝫveritatē qd̓ Hypo. dicit: hoc qd̓ etiā dicit Aui. hic. Uteriꝰ ītellige qn̄ Hyp. dic̄ curare melius eſt. ītelligit nullo modo ſubueniat̉ eis cura: īmo bene debemus ſubuenire cum cura blandiēti ex potibus cibis alijs medicinis ẜm Ani. ponit in lr̄a: ſꝫ intelligecurare .i. debemus eos coqͥre nec īcidere ẜm qd̓ exponit Gal̓. in. Curati em̄ .i. inciſi vel cōbuſti citius ꝑeunt.Cauſa qͣre iſti citius ꝑeunt ꝓpter inciſionē cōbuſtionēeſt: qꝛ ſi incidis talē cancrū abſconditū: aut tu īcidis ip̄mradicitus: vel intendis ip̄m īcidere radicitus aut. ſi tuintendis ip̄m incidere radicitus: tūc dico iſti citius pereūt: ſiue tu intelligas cancrū abſcōditū canerū eſt incōcauitatibus interioribus corꝑis: de iſto eſt magis manifeſtū Siue tu intelligas cancrū abſconditū cancrūfundatū in īterioribꝰ mēbris dato orificiū extra appareat: qꝛ ſi tu intendis ipſum incidere radicitus tunc fientibi duo reddētia vulnus dubiū mortale: eo oportebit fieri vulnus maximū: oportebit ſit vulnus iuxtamēbra nobilia vel in mēbris nobilibus: iſta ſunt reddētia vulnus dubiū vt ponit Gal̓. regiminis acutoꝝ. Et oporteat ibi fieri iſta duo apꝑet: qꝛ ſi intēdis ip̄m incidere radicitus iſte radices ſint multū ꝓfundate diſyſe: ſeꝗt̉ ſi debeāt īcidi oēs eis radices ibi fiat vulnusmaxmū: ideo fiet maxīa violētia ipſi nature. Iterū etiāfiet in mēbris nobilibus ſicut in mēbris īterioribus: ſi iſtecancer ſit in mēbris īterioribus: vel approximabit membris nobilibus: dato iſte cancer ſit in mēbris exterioribus ſicut in māmilla coxa: qꝛ oportebit tm̄ ꝯcauareapproximabit mēbris īterioribus: ſunt ibi illa duo quereddūt vulnus dubiū mortale. Ex iſtis etiā ꝯcludit̉ſi incidant̉ vel īcēdant̉ radicitꝰ: ſequit̉ nimia reſol̓o caloris ſpūs: vel ſtatim moriunt̉ vel in ꝓxīo. Iterū ſiincidant̉ vel incēdant̉ radicitꝰ ſeꝗt̉ aliud .ſ. eſſet ibi nimia emoroſagia: ex iſta aūt nimia emoroſagia debilitat̉virtus eoꝝ citius moriunt̉. Iterū ēt ex ſeꝗt̉ alid̓ ꝑicu: qꝛ ibi ſint nerui magni ſi īcidunt̉ vel īcendāt̉ ſeꝗt̉ibi vehemēs dolor. Ex tali aūt īciſione nerui vehemēti dolore pōt ꝯſeꝗ ſpaſmus ad quē ſeꝗtur mors. Sic etgo nūc ex oībus iſtis aꝑꝑet ſi iſte cācer īcidat̉ radicitꝰ citius ꝑimit. Si aūt tu incidas radicitꝰ: ſꝫ dimittasibi radices: tūc adhuc citius ꝑimit: qꝛ ſi remanēt ibi radices cancri: tūc recidiuabit regenerabit̉ cācer vlceratus eſt peior pͥore: ꝓpter dolores etiā fient illā quaſſationē: ꝓpter vacuationē ſanguīs magis moleſtabit̉ natura qͦꝫ ſi incidant̉: ꝯn̄s citius ꝑeūt. Iteꝝ etiā ſi illecācer pͥmo erit vlceratus tūc nil aliud facies iſtā īciſionē niſi qd̓ de cācro vlcerato facies vlceratū citiuꝫpimet. Ex dictis apꝑet afforiſmi: iſtius ꝑtis Aui.ſcꝫ qͣre tales cācros abſcōditos occultos oꝫ eos incidere vel coquere. Deinde cum dicit: Et fortaſſe ſufferunt cancri parui ſectionem: nam ſi poſſibile eſt vt deſtruanturcum aliquo tūc eſt poſſibile vt deſtruantur niſi inciſionē vehemēte: vt ex toto aſſumat̉ mēbrum inuadens qd̓ eſt incircuitu eius: incidēdo ip̄m ex circundāte apoſte ma eradicando oēs venas queinbibunt ipſum: ita vt non remaneat deeis aliquid currat poſt illud ex eis ſan-

guis plurimus: iam anteceſſit mundificatio corporis per ſolutioneꝫ ventris exmateria mala flebotomiā: deinde conſerua eum faciendo ſtare ſuper cibosbone quātitatis qualitatis confortation mēbri ad expellendū: quāuis inciſioin pluribus addit ei malitiam: fortaſſeindiget poſt inciſionem cauterio. Et fortaſſe erit in cauterio timor magnus: illud erit quādo fuerit cancer prope membra principalia nobilia. In qua parte oſtendit qui ſunt caneri ſufferētes inciſionem cauſticationem curantur etiam cum his: duofacit. Primo facit hoc: ſecundo addit quoddā qd̓ acciduex inciſione cancri narrādo quoddā qd̓ accidit ex inciſion cancri in māmilla. ſecūda ibi. (Et iam narrauit. Dicit ergo primo. Et fortaſſe ſufferunt cancri ꝓni ſectionē. Iuxta quā partem intelligendū expoſitio declaratio iſtius partis habet̉ ex p̄dictis vnū oppoſitū daīintelligi aliud. Et ꝓpter hoc Galienus in cōmentoillius afforiſmi: ꝗbuſcūqꝫ cancri abſcōditi: dicit Hyp.per viam oppoſitionis intelligit canonē oppoſitū illi .ſ.quod ꝗbuſcūqꝫ ſunt cancri exteriores non ꝓfundati ininterioribus corꝑis: ſed ſunt in ſuꝑficie exteriori: tūc curare eos inciſionē vl̓ incēſionē meliuꝫ eſt qͣꝫ curare. hoc intēdit Aui. cum dicit. Et fortaſſe ſufferunt cancriparui .i. cancri īcipiētes antiꝗ nec ꝓfundati: ſed exiſtentes in ſuꝑficie exteriori ſectionē ideſt inciſionē. Dicitaūt Aui. fortaſſe: qꝛ etiam cancri parui incipiētes ſemper ſuſtinent inciſionē incenſionē vt ſi ſint propebra nobilia vel in mēbro ī quo poſſit fieri eradicatioipſius ſicut eſt in gutture vel in naſo vel in ano vel intusin vulua: ſed ad hoc vt poſſit curari inciſionē vel incēſionem oportet vt ſit in mēbro in quo poſſibile. ſit tota eiꝰꝯcauatio ſicut eſt in membro multum carnoſo: vt eſtmilla coxa eis fll̓ibus. Et hoc eſt quod ſubdit AuicēNam ſi poſſibile eſt vt deſtruatur cum aliquo tunc noneſt poſſibile niſi vt deſtruatur per inciſionem vehementem ex toto aſſumat̉ membrum inuadens .i. vt ex totoeradicetur concauetur pars membri in quo eſt inuaſio cōcauando totū qd̓ eſt in circuitu eius vbi ſunt radices vene. hoc non pōt fieri in oībus membris: ſed ſolumin membris qualia ſunt coxa vel mammilla vel aliudſimile. Et hoc etiam dicit Albucaſis in capitulo de curacancri: hec ſunt verba ſua. Et dixerūt antiꝗ qn̄qꝫcancer eſt in loco vbi poſſibilis eſt eius eradicatio ſicutcancer qui eſt in māmilla aut coxa aut eis ſil̓ibus exbris locatis ad extrahendū totū eius: precipue quādo eſincipiens paruus iam anteceſſit mundificatio ⁊c̄. ideſt debet antecedere iſtā inciſionē mūdificatio corꝑis ⁊c̄.Deinde ſerua eum .ſ. iſtam mūdificationē hoc eſt conſerua corpus ſic mundificatū vt non regenerētur mali humores per bonaꝫ dietam vt per cibos bonē quātitatisqualitatis ⁊c̄. qͣꝫuis inciſio in pluribus horis addit et malitiam: intellige in horis quando non competit inciſio:hoc eſt in predictis caſibus qui dicti ſunt. aliud qd̓ Auic.dicit patet. Deinde cum dicit: Et iam narrauit quidā primorū medicus quidā incidit māmillam canceroſam radicitus cancerata eſt altera. Dico poſſibile fuit ſi fuit illud in via cancerādi: quoniā inuenit illam egritudinē