Tractatus .I.Exiturarum

nies laudabilis debet eſſe vniformis quantuꝫ ad partesquātum ad colorē: ⁊ quātū etiā ad alias diſpoſitiones:qꝛ per hoc ſignificatur ꝙ virtus eſt potens ⁊ ꝙ materiaqnātū ad oēs partes eſt obediēs: ⁊ hoc ē quod dicit Aui.cum dicit. Et nō diuerſificatur eiꝰ operatio .i. virtutis digeſtiue inobediente ⁊ nō obediēte: id eſt in parte materi.iex qua generat̉ ſanies obediente: ⁊ in parte nō obediente: īmo ſupple tota materia eſt obediens: ita ꝙ nō hapet partes diuerſas: qꝛ vna ſit obediēs virtuti digeſtiuealia non ſit obediens. Unde ſanies laudabilis debet eēvenis: quia ex hoc ſignificat̉ ꝙ materia ex qua generat̉ ēpreparata pati equaliter a digeſtiua virtute ⁊ non habetpartes diuerſas: quarum vna ſit obediens ⁊ alia inobediens: ita ꝙ diuerfificetur operatio virtutis in parte obediente ⁊ in parte inobediente: īmo hꝫ oēs partes obedientes: ⁊ hoc intēdit dicere Aui. in hoc loco.¶ Et oportet ne ſit ei odor vehementishorribilitatis vt ſit longinquior a putrefactione.¶ HHic oſtendit Aui. quare ſanies non debet habere odorem horribilem. id eſt vehementem fetorem: quia vehemens fetor ſignificat putrefactionē in qua operatur pluscalor extraneus: nihilominus tamen in ſanie debet eſſealiquis fetor cum non ſit in ea excuſatio a cōmunitate caliditatis extranee: vt dictum eſt ſupra.¶ Dixerunt: ⁊ requiritur ex ea alba: quoniam color membrorum radicalium eſtalbus ⁊ non aſſimilat eam niſi natura potens ſuper eam.¶ In parte illa Aui. oſtēdit quare ſanies debet eē alba: etvult dicere Aui. ꝙ quando natura ideſt virtus digeſtiuaeſt potens ⁊ habens perfectum dominiū ſuper materiāex qua debet ſanies generari: tunc aſſimilat eā membrisradicalibus: quia natura ꝗcꝗd agit in corpore agit vt̓ aſſimilet membris radicalibus cum ſit facta ex duobꝰ ſpermatibus que ſunt principia generatiōis ⁊ conſeruatiōisvite: membra autem radicalia ſūt alba: ⁊ ideo ſanies laudabilis debet eſſe alba: ⁊ hec verba que hic dicuntur deſanie declarantur ⁊ longius a Gal̓. in cōmento pͥmi ꝓnoſticoꝝ circa finem. Tunc ſeꝗtur illa pars:Et ſanies mala eſt fetida ſignificās putrefactionē q̄ eſt ꝯtraria maturationi ⁊ ſignificat dominiū caliditatis extranee.¶ In qua parte Auic̄. ponit iudicia ſaniei illaudabilis: ⁊habet ille. §. duo dicta. In primo dicto ponit iudicia ſaniei que eſt peſſima ⁊ ſimpliciter mala ⁊ totaliter cōtrariabone. In ſecūdo dicto ponit iudicia ſaniei que nō ē ſimpliciter bona ⁊ laudabilis: nec ē totaliter mala ⁊ illaudabilis. ſecūda ibi. Et quoniā egredit̉ ſanies.) Dicit ergoprimo. Et ſanies mala eſt ⁊c̄. Et planū eſt qd̓ dicit Auic̄.Et cauſa etiam eius qd̓ dicit Auicen. plana eſt: quia contrariorum contrarie ſunt cauſe.¶ Et quādo egreditur ſanies diuerſarūpartiū cōuenientiū coloꝝ ⁊ ſubſtātiaruꝫeſt etiā de genere diuerſo a bona.CHic Aui. ponit quoddā iudicium ſaniet que non ē ſimpliciter mala nec ſimpliciter bona: ⁊ dicit. Et quandoqꝫegreditur .ſ. de apoſtemate ſanies diuerſarum partium:quia vna pars ſit groſſa: ⁊ altera ſubtilis cōuenientiū colorum ⁊ ſubſtantiarum ſupple diuerſarū: ⁊ eſt etiā de genere diuerſo a bona ſupple ſimpliciter: qꝛ quāqͣꝫ ſaniestalis ſit conuenientis coloris: tamen quia non habꝫ par

tes vniformes: ⁊ per cōſequens talis ſanies nō eſt lenisnec equalis: ideo non ē ſimpliciter bona nec ſimplicitermala cum non ſit omnino cōtraria bone: cum ſit colorisconuenientis: eſt ergo mediocris in malitia ⁊ bonitate.Tunc ſequitur illa pars:¶ Et neceſſe ē omni ſaniei vt faciat euenire ī corꝑe putrefactōeꝫ aut maturitatēaut diminutionē aut alterat̉ cū mō alio.¶ In qua parte: vt dictum fuit ſupra: qꝛ ſaniatio ⁊ maturatio eſt quedā terminatio materiei apoſtematis: ⁊ terminationes materiei apoſtematis ſunt multe: qꝛ apoſtemaaliquando terminat̉ ad reſolutionē: aliquando ad ſaniem: aliquādo ad duriciē ⁊c̄. ideo hic Aui. cōnumerat modos illos termīationū materiei apoſtematis. Dicit ergoAui. Et neceſſe eſt omni ſaniei: expone: ⁊ neceſſe eſt omni ſaniei: ideſt omni materiei apoſtematis q̄ eſt in potentia ad hoc vt fiat ſanies ſiue bona ſiue mala: ſiue ſit ꝓpinqua ſiue remota vt faciat euenire in corpore putrefactionem: ideſt aut vt terminet̉ ad putrefactionē: ⁊ hoc eſt qn̄natura totaliter vincit̉ a materia ⁊ materia ē totaliter inobediens. Unde conuertit̉ in putrefactionē membri ꝓpt̓cauſas que dicte fuerunt pͥus. Aut ſupple vt faciat euenire maturitatē: ideſt aut terminet̉ ad maturationeꝫ: ⁊ hocquando natura nō poteſt totaliter vincere: ita ꝙ eam totaliter reſoluat: ſed vincit eam conuertendo ipſaꝫ ad maturationē: aut diminutionem: ideſt aut cōuertatur ad reſolutionē: ⁊ hoc eſt quādo natura totaliter reſoluit materiam apoſtematis: aut alteretur modo alio: id eſt terminetur modo alio: vt .ſ. ad duriciem vt quādo reſoluitur ſubtile remaneat groſſum induratum. Sic ergo omnis materia apoſtematis aut putrefit aut maturatur aut reſoluitur aut induratur. Quatuor ergo ſunt terminatiōes apoſtematis: due que intendunt̉ a natura vt terminari ꝑ reſolutioneꝫ: ⁊ etiā maturationē: ⁊ magis intenditur a natura terminari per reſolutionem qͣꝫ per maturationem.Et alie due terminationes apoſtematis ſunt preter intētionem nature vt quādo apoſtema conuertitur ad putrefactionem vel ad duriciem: ⁊ etiā eſt magis preter naturam conuerti ad putrefactionem qͣꝫ ad duriciem: ⁊ hoc ītendit dicere Auicen. in illa parte: quāqͣꝫ obſcure loquatur ẜm ſuperficiem ſuorum verborum.¶ Significatio exiture ītrinſece.Cap̄. 24Uando accidit apoſtema calidūin viſceribus ⁊ accidūt horripilationes ⁊ febres ⁊ nō ē ei odor ⁊ ſitdolor vehementior ⁊ eſt horripilatio inprimis longioris ſpatij: deinde nō ceſſatabbreuiari ſpacium eius ⁊ additur grauitas apoſtematis: tūc ſcias ꝙ apoſtemacitura ⁊ ꝙ ꝑuenit ad collectione ſui.¶ Supertus Auicenna poſuit ſigna exiture extrinſece.Hic ponit ſigna exiture intrinſece. ¶ Et circa hoc ponittria capitula. In primo capitulo ponit ſigna quādo apoſtema quod eſt in membris interioribus fit exitura. Inſecundo capitulo ponit ſigna quando exitura eſt matura. In tertio capitulo ponit ſigna eruptionis eius. ſecunda ibi. (Quando accidunt ſignificationes exiture) tertiapars incipit ibi. (Quando redeunt dolores ⁊ pūctiōesIn primo capitulo Auicenna duo facit. In prima parteponit ſigna quando apoſtema fit exitura ſumpta a febre⁊ a quibuſdam accidentibus febrium ⁊ apoſtematis grauitate. In ſecunda parte ponit ſignum ſumptuꝫ a pulſu.ſecunda ibi. (Et ſcias ꝙ duricies pulſus ⁊cͣ.) ¶ Prima ī