Druckschrift 
Expositio super tertia, quarta, et parte quintae fen IV. libri Avicennae
Seite
31v
Einzelbild herunterladen
 

.III.De ſignisFen

pter groſſitiem ipſiꝰ: vnde talis pars humoris cōuertitur in ſanieꝫ: ſed cōuertitur in quādam carnem malamſimilem carni bouine. Et poſſibile eſt alia pars hūoris ſit apta cōuerti ad ſanie: vnde natura cōuertit ipſamad ſaniem ꝓpter qd̓ generātur ibi diuerſe extremitatesad modum camerarū in quibꝰ ſunt ſanies plures: ideodirecte vocat̉ illud apoſtema ap̄a cameratuꝫ. Et ex dictis apparet tale apoſtema: vtplurimuꝫ eſt ex humoribus groſſis frigidis: quorū quedā partes poſſunt conuerti ad ſaniē: quedā poſſunt cōuerti in ſaniē: ſeduertunt̉ in carne malam: īmo vtplurimū in apoſtematibus que ſunt ex humoribus frigidis groſſis: licetſit in eis ſemper talis diuerſitas ad modum cameramen ego vidi quaſi ſemꝑ quādo ſanies eſt egreſſa perrupturam apoſtematis eſt ibi quedā caro mala mollisque eſt generata ex humoribus qui ꝓpter ſuā groſſitieꝫ viſcoſitatem poſſunt totaliter cōuerti in ſaniē: ſeduertuntur in carnem malā quantuꝫ ad quandam parteꝫque eſt magis inobediens: quantū ad alia partem queeſt magis obediēs cōuertitur in ſaniem. Et de exituris ē ſpes que nominat̉ alber eſt exitura vaſalis rotunda rubeaquā qui hēt ẜm plurimū expoliatur afebre: eiꝰ euētus ẜm plurimū ē in capite: quādoqꝫ accidit in alijs locis. Hic Auicen. connumerat quandam aliam ſpeciem exiture cui nomen eſt impoſitū albir. id eſt exitura gramatilis. aliud quod dicit planum eſt. Significatio qd̓ ap̄a fit exitura.Cap̄.Um videris pulſationē plurimāaut duritie prolongatā caliditatem: tunc exiſtima apoſtema ē īvia vt fiat exitura. Superius determinauit Auicē. de exituris oſtēdendoquid ſunt qͣꝫtum ad cauſas earū quantū etiā ad ſpecies earū. In parte illa Auicē. determinat de exituris quātum ad ſigna. Et diuiditur hec pars in duas. Primoponit ſigna exiturarum extrinſecaꝝ. ſecūdo ponit ſignaexiturarū intrinſecarum. ſcd̓a ibi. (Quādo accidit apoſtema calidum in viſceribus. Prima pars diuidit̉ in partes tres. In pͥma parte ponit ſigna apoſtema fiat exitura. In ſecūda parte ponit ſigna maturatiōis exiture. Intertia parte ponit iudicia ſaniei bone male. ſecūda ibi.Cum videris lenitatem ⁊cͣ.) tertia ibi. Sanies laudabilis ⁊cͣ. Dicit ergo primo cuꝫ videris pulſationem plurimum ⁊c̄. Planum eſt quod dicit. Digeſtio maturatiōis eius ſignū. Cap̄. xxij.Um videris lenitatē quandā ſedationem doloris: tunc ſcias ēin via maturationis. In illo ca. ponit ſigna maturatiōis exiture: planuꝫ eſtqd̓ dicit. Sed dubitabit aliꝗs de hoc qd̓ dicit Auic̄. Dicit enim tu videris lenitatē quandam ſedationemdoloris: tunc exitura eſt in via maturatiōis. ypocras eniꝫdicit circa generationem ſaniei accidunt dolores febres magis qͣꝫ facta ſanie: ergo tunc quādo exitura eſt invia vt maturetur: tunc debet augeri dolor. Reſpondeexpoſitionē littere Auicē. ītelligit quādo dicit tuncexitura eſt in via maturatiōis hoc eſt exitura eſt totaliter matura ſanies eſt cōpleta: aūt ītelligit ſit in viamaturationis: vt qꝛ incipiat maturari.Cap̄. Iudicia ſaniei.xxiij.

Anies laudabilis eſt illa ē alblenis cui ē dolor horribilis ī oꝑata ē niſi caliditas īnata: lꝫ ſit excuſatio a cōitate extranee In iſto capitulo Aulcē. ponit iudicia ſaniei bone maIe. Diuidit̉ autē parˢʰ ec ī partes tres. Primo ponit iudicia ſaniei laudabilis. ſcd̓o ponit iudicia apoſtematis ſaniei illaudabilis. tertio qꝛ ſaniatio materiatio eſt q̄daterminatio apoſtematis: terminatiōes materiei aponmatis ſūt multe: qꝛ aliquādo apoſtema terminat̉ ad ſaem̄: aliqn̄ ad reſolutionē: aliquādo ad duriciē ⁊cͣ. Auicōnumerat ponit modos terminatiōis illorum aponmatum. ſcd̓a ibi. (Et ſanies mala.) tertia ibi. (Et neceſſeomni ſaniei ⁊c̄. Prīa ī duas. pͥmo ponit ꝗd ē ſanies laudabilis. ſecūdo reddit cauſam eius qd̓ dictū eſt. ibi. (Enon addit̉ eius lenitas. Dicit ergo pͥmo. Sanies laudabilis ⁊c̄. licet ſit excuſatio a cōitate extranee .ſ. caliditatis. Dicit autē hoc Aui. pro tāto: qꝛ alteratio humoris ī ſaniem ē alteratio naturalis: ſed eſt pura alteratio naturalis: ſed ē media īter pure naturalē pure īnaturalē: etꝓpter hoc ī alteratiōe humoris ī ſaniem eſt excuſatioab operatiōe caliditatis extranee. Nota ergo triplexeſt alteratio ẜm extrahit̉ ex dictis Gal̓. ī cōmento pronoſticoꝝ: quedā ē alteratio pure naturalis que ſit in nutrimēto. Et alia eſt alteratio pure inaturalis que fit aſolo calore extraneo ſicut eſt ī putrefactione. Et quedā eſtalteratio media īter iſtas ſicut eſt ī ſanie.Et non addit̉ eis lenitas niſi vt ſciatur ipſa eſt preparata pati a virtute digeſtiua diuerſificatur eius preparatioin inobediēte obediente.CHic Auicen. probat illud qd̓ dictū eſt. Et primo probat ſanies debet eſſe lenis. ſecūdo debet eſſe multuꝫfetida. probat dꝫ eſſe alba. ibi. (Et oꝑꝫ vt ſit exodor.) ibi. Dixerunt ⁊c̄. Dicit pͥmo. Et non addit̉lenitas. id eſt dꝫ eſſe ſanies lenis niſi vt ſciat̉ ipiſcꝫ materia ex qua generat̉ ſanies ⁊ē. quaſi velit dice̓ auicen. ſanies dꝫ eſſe lenis hoc eſt equalis: intelligo oſanies dꝫ eſſe laudabilis equalis qͣꝫtum ad diſpoſitiōes quātū ad partes quātū ad diſpoſitiōes: vt qꝛ ſint eiuſdēcoloris eiuſdē ſubſtātie quātū ad omnes partes: qͣꝫtuad partes: qꝛ dꝫ eſſe equalis ī partibꝰ ſuis quantū ad ſuficiē: qꝛ dꝫ eſſe ſanies aſpera īequalis ī ſuperficie: vqꝛ vna pars ſuperemineat alteri. Et ratio quare ſanilaudabilis debet eſſe lenis equalis qͣꝫtuꝫ ad hoc eſt: qꝛex hoc ſanies ē lenis equalis qͣꝫtum ad diſpoſitiōes qͣꝫtum ad partes ſignificatur ſuꝑ humilitatē materieequaliter: per totū eſt p̄parata pati cōuertia digeſtiuavirtute. Iteꝝ etiā ex hoc ſignificat̉ ſuꝑ dominiū potētiānature virtutis digeſtiue: qꝛ quādo naͣ perfecte domīatur ipſi materiei apoſtematis qͣꝫtum ad cōuerſionem ī ſaniem: maͣ eſt etiā p̄parata de ſe et obediens digeſtioni:tūc natura debꝫ equaliter operari ẜm exigentiā materie qͣꝫtum ad diſpoſitiōes: qͣꝫtum etiā ad partes: ideo ſanies bona debet eſſe lenis equalis: qꝛ ſi natura non totaliter perfecte dominaret̉: nec etiam materia eēt equaliter diſpoſita: tunc alia operatio ipſius eſſet in parte vbidominaret̉: alia eſſet in parte vbi non dominareturne inobedientie illius partis materie: per conſequenseſſet alia alia diſpoſitio in partibus ipſius: per conſequens talis ſanies non eſſet lenis nec equalis: nec etiamtalis ſanies eſſet laudabilis: ideo dicet auicen. inferius: ſanies aliquando egreditur diuerſarum partiū īcōuenientium colorū eſt de genere diuerſo a bona: qꝛ ſa-